Iran hé lộ bước đi mới ở Hormuz

Iran cho biết đang tiến gần đến việc hoàn tất cơ chế vận tải thương mại mới với Oman tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Tehran nhấn mạnh thỏa thuận này không đồng nghĩa tuyến hàng hải chiến lược sẽ được mở lại hoàn toàn, khiến thị trường năng lượng vẫn đối mặt nhiều bất định.

Hormuz là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu. Mọi thay đổi về cơ chế lưu thông đều có thể tác động trực tiếp đến giá dầu, chi phí vận tải và triển vọng của nhóm doanh nghiệp năng lượng.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi thông báo rằng Iran và Oman đã đạt được đồng thuận về một tuyến đường tạm thời qua eo biển Hormuz sẽ hoạt động trong 2-4 tháng. Các cuộc đàm phán kéo dài hơn 3 tuần và đạt được sự thỏa thuận rộng rãi về các tuyến vận tải chiều vào và chiều ra. Các tuyến đường tạm thời gần đảo Larak của Iran sẽ bị đóng lại, thay vào đó là các hành lang mới đi qua vùng biển của Iran, đánh dấu sự thay đổi so với hệ thống kéo dài nhiều thập niên qua.

Gharibabadi nhấn mạnh rằng thỏa thuận này không có nghĩa eo biển Hormuz sẽ được mở lại hoàn toàn. Việc mở lại vẫn phụ thuộc vào các điều kiện tiên quyết cụ thể, phần lớn liên quan đến Mỹ. Iran yêu cầu Mỹ tuân thủ các cam kết theo bản ghi nhớ hồi tháng 6 cùng các bảo đảm ngăn chặn vi phạm tiếp theo. Ông Gharibabadi phủ nhận Iran đang đàm phán với Mỹ về eo biển Hormuz, mô tả các cuộc thảo luận với Oman hoàn toàn mang tính chất song phương.

Gharibabadi cáo buộc Mỹ đã tái lập lệnh phong tỏa hàng hải, tiếp tục các hoạt động thù địch và áp đặt lại các biện pháp trừng phạt. Trước đó, Tổng thống Donald Trump tuyên bố eo biển Hormuz sẽ sớm được mở lại trong thời gian ngắn, nếu không ông sẽ phát động một cuộc tấn công mới nhằm vào Iran. Iran đã cảnh báo các quốc gia Vùng Vịnh rằng bất kỳ cuộc tấn công mới nào của Mỹ sẽ kích hoạt hành động đáp trả nhằm vào các cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng trên khắp khu vực.

Oman đóng vai trò trung gian quan trọng trong các cuộc đàm phán. Thỏa thuận bao gồm các thỏa thuận kỹ thuật, an ninh và chủ quyền của cả hai nước, cùng một trung tâm phối hợp chung được đề xuất để quản lý giao thông hàng hải và thu thập thông tin từ các tàu thuyền. Việc triển khai tuyến đường sẽ cần một quyết định riêng biệt từ cấp lãnh đạo cấp cao của Iran.