Iran đề nghị mở lại eo biển Hormuz, nhưng điều kiện là các nước phải trục xuất đại sứ Mỹ và Israel

Iran vừa đưa ra một đề nghị gây chấn động: sẵn sàng mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu. Tuy nhiên, điều kiện không phải là tiền.

 

 

Theo tuyên bố của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông qua hãng thông tấn nhà nước ISNA, bất kỳ quốc gia Ả Rập hoặc châu Âu nào trục xuất đại sứ Mỹ và Israel sẽ được trao “quyền tự do hoàn toàn” để đi qua eo biển Hormuz. Chính sách này được tuyên bố sẽ có hiệu lực từ 11/3.

Điều đáng chú ý là động thái này diễn ra chỉ một tuần sau khi 7 câu lạc bộ bảo hiểm P&I hủy bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho các tàu hoạt động tại khu vực. Khi bảo hiểm biến mất, dầu vẫn tồn tại – nhưng không ai dám vận chuyển.

Nếu năm 1973, OPEC từng “vũ khí hóa nguồn cung” bằng cách cắt giảm sản lượng dầu, thì năm 2026, Iran đang “vũ khí hóa vận chuyển”. Họ không cần giảm sản lượng, mà đánh thẳng vào hệ thống bảo hiểm và vận tải, yếu tố quyết định liệu dầu có thể di chuyển hay không.

 

Chỉ trong chưa đầy 24 giờ, thị trường dầu đã chứng kiến cú đảo chiều dữ dội:

Brent và WTI rơi xuống dưới 84 USD/thùng

Giảm hơn 30% so với mức đỉnh trong ngày là 119 USD

Đây là mức sụt giảm trong ngày lớn nhất kể từ cuộc chiến giá dầu Nga – Saudi năm 2020.

 

 

Nguyên nhân chính gồm:

- Tín hiệu Iran có thể mở lại Hormuz (dù có điều kiện)

- G7 không đạt thỏa thuận về việc giải phóng dự trữ dầu

- Lệnh bán tự động từ các thuật toán giao dịch

Chỉ cần một tiêu đề báo chí về khả năng mở cửa đã khiến thị trường đảo chiều mạnh.

Nhưng thực tế: dầu vẫn chưa thể lưu thông dù giá giảm mạnh, tình hình thực tế gần như không thay đổi:

- Khoảng 20% lượng dầu toàn cầu vẫn bị mắc kẹt

- Bảo hiểm P&I vẫn chưa được khôi phục

- Các tàu chở dầu VLCC chưa quay lại hoạt động quy mô lớn

Nói cách khác: giá dầu biến động theo tin tức, nhưng dòng chảy dầu thực tế vẫn bị tắc nghẽn.

 

 

Trên thực tế, IRGC không có hệ thống kiểm soát hàng hải chính thức tại Hormuz. Công cụ của họ chủ yếu là:

- Cảnh báo radio VHF

- Máy bay không người lái

- Tàu cao tốc quấy rối

- Gây nhiễu GPS

- Đe dọa thủy lôi

Sau các cuộc đụng độ gần đây, hơn 40 tàu chiến Iran đã bị đánh chìm, khiến hải quân IRGC chủ yếu dựa vào chiến thuật tấn công bất đối xứng.

Việc phân biệt tàu “được phép đi qua” hay “không được phép” trong thực tế gần như không khả thi.

Nhưng đề nghị này không cần phải khả thi về quân sự.

Nó chỉ cần hiệu quả về chính trị.

Đòn bẩy ngoại giao mới của Iran

Đề nghị của Iran đặt các đồng minh của Mỹ vào một bài toán khó:

Nói cách khác, Iran đang biến việc đóng eo biển từ một hành động gây hấn thành một cuộc đàm phán ngoại giao

Phản ứng của Mỹ

Trong một cuộc phỏng vấn với CBS, Donald Trump tuyên bố Mỹ đang “xem xét khả năng kiểm soát eo biển Hormuz”.

Tuy nhiên:

- Không có kế hoạch quân sự cụ thể

- Không có lực lượng mặt đất sẵn sàng

- Hải quân chỉ tuần tra, chứ chưa thể kiểm soát tuyến đường hoàn toàn