Iran biến xung đột thành "cuộc chiến tiêu hao"?

Sau đòn không kích "chặt đầu" tiêu diệt dàn lãnh đạo cấp cao Tehran, Mỹ và Israel những tưởng đã khuất phục được Iran. Thế nhưng, thực tế chiến trường đang chứng minh điều ngược lại: Cuộc chiến không kết thúc bằng hỏa lực, mà chỉ mới bắt đầu bằng một thử thách sức bền khủng khiếp.

Những giờ đầu của chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran cuối tháng 2 đã phô diễn sức mạnh của chiến tranh hiện đại. Các đòn không kích chính xác nhắm vào nhiều mục tiêu quan trọng, khiến lãnh đạo cấp cao của Iran và một số chỉ huy quân sự thiệt mạng.

Washington và Tel Aviv coi đây là cú đánh có thể làm tê liệt bộ máy chỉ huy của Tehran. Tuy nhiên, kỳ vọng rằng xung đột sẽ nhanh chóng kết thúc đã sớm tan biến.

Chỉ vài giờ sau, Iran bắt đầu đáp trả bằng hàng loạt tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái nhằm vào nhiều mục tiêu trong khu vực. Còi báo động vang lên tại nhiều thành phố, các căn cứ quân sự và hệ thống phòng thủ được đặt trong trạng thái cảnh giác cao.

Tác động nhanh chóng lan ra ngoài chiến trường. Hoạt động hàng không bị gián đoạn, tàu chở dầu gần eo biển Hormuz đối mặt rủi ro an ninh, trong khi phí bảo hiểm vận tải biển tăng mạnh. Thị trường năng lượng toàn cầu lập tức phản ứng trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung.

Theo nhiều nhà phân tích, những động thái này cho thấy Iran không chỉ đơn thuần trả đũa. Tehran dường như đang theo đuổi một chiến lược rộng hơn: mở rộng phạm vi xung đột thay vì đối đầu trực diện với sức mạnh quân sự vượt trội của Mỹ.

Chiến lược leo thang theo chiều ngang

Trong các cuộc chiến bất cân xứng, bên yếu hiếm khi tìm cách đánh bại đối thủ mạnh hơn trong một trận chiến trực diện. Thay vào đó, họ tìm cách thay đổi luật chơi.

Iran đáp trả Mỹ và Israel bằng các đòn không kích trên khắp Vùng Vịnh. 

Iran dường như đang áp dụng chiến lược “leo thang theo chiều ngang”, mở rộng phạm vi địa lý và chính trị của xung đột.

Thay vì chỉ nhắm vào Israel, các đòn tấn công hoặc mối đe dọa của Tehran lan sang nhiều khu vực khác trong Vùng Vịnh, đặc biệt là những nơi có căn cứ quân sự Mỹ.

Thông điệp được gửi đi khá rõ ràng: bất kỳ quốc gia nào tham gia hoặc hỗ trợ chiến dịch quân sự của Washington đều có thể trở thành mục tiêu.

Bên cạnh yếu tố quân sự, Tehran cũng tìm cách biến cuộc xung đột thành một cuộc khủng hoảng kinh tế và chính trị. Khi các tuyến vận tải bị gián đoạn, khi chi phí bảo hiểm hàng hải tăng cao và thị trường năng lượng biến động, chiến tranh không còn giới hạn trong phạm vi chiến trường.

Nó lan sang các thị trường tài chính, doanh nghiệp và cả chính trường của nhiều quốc gia.

Đòn bẩy năng lượng

Một yếu tố quan trọng trong chiến lược của Iran là eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng then chốt của thế giới.

Khoảng 20% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu đi qua khu vực này. Chỉ cần lưu lượng tàu giảm hoặc rủi ro tăng cao, thị trường năng lượng lập tức chịu tác động.

 

Biến động giá xăng dầu và giá năng lượng sẽ là một áp lực lớn đối với lựa chọn gia tăng của xung đột của ông Trump. 

Trong những ngày đầu của cuộc khủng hoảng, nhiều hãng vận tải đã tạm thời giảm hoạt động qua tuyến đường này để đánh giá rủi ro.

Iran không cần phải phong tỏa hoàn toàn tuyến vận tải này. Chỉ cần tạo ra mức độ bất ổn đủ lớn, Tehran cũng có thể gây áp lực đáng kể lên các nền kinh tế phụ thuộc vào nguồn năng lượng Trung Đông.

Cuộc thử thách về sức bền

Khi chiến tranh kéo dài, yếu tố quyết định không chỉ còn là sức mạnh quân sự.

Một cuộc xung đột kéo dài có thể gây rạn nứt trong các liên minh quốc tế, đặc biệt khi giá năng lượng tăng và bất ổn kinh tế lan rộng.

Ngay tại Mỹ, sự ủng hộ ban đầu đối với hành động quân sự có thể nhanh chóng suy giảm nếu cuộc chiến kéo dài, chi phí gia tăng và mục tiêu chiến lược trở nên mơ hồ.

Washington vì thế đứng trước lựa chọn khó khăn: tiếp tục leo thang quân sự để giành lại thế chủ động, hoặc giảm mức độ can dự nhằm tránh một cuộc chiến kéo dài.

Đòn tấn công ban đầu có thể mang lại lợi thế chiến thuật cho Mỹ và Israel. Tuy nhiên, phản ứng của Iran cho thấy cuộc đối đầu đang chuyển dần sang một giai đoạn khác – nơi thời gian và sức chịu đựng chính trị có thể trở thành yếu tố quyết định.

Câu hỏi lớn của cuộc chiến này có thể không phải là bên nào sở hữu nhiều vũ khí hơn, mà là bên nào có thể trụ vững lâu hơn trong một cuộc xung đột ngày càng lan rộng.