Iran – Oman tính “thu phí qua cửa”: Mỗi tàu 2 triệu USD để đi qua Hormuz?

Trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn tạm thời vừa được thiết lập, Iran và Oman được cho là đang lên kế hoạch thu phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Đề xuất thu phí giữa thời điểm “hạ nhiệt”

Theo hãng thông tấn Tasnim, nguồn thu từ việc thu phí sẽ được sử dụng cho công tác tái thiết sau xung đột. Tuy nhiên, phía Oman hiện chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin này.

Trước đó, Tehran tuyên bố sẽ cho phép tàu thuyền lưu thông trở lại qua eo biển Hormuz trong vòng hai tuần, với điều kiện có sự phối hợp với lực lượng vũ trang Iran và tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật nhất định.

Ngoại trưởng Abbas Araqchi cho biết Iran sẵn sàng ngừng các hoạt động phòng thủ nếu các hành động quân sự nhằm vào nước này chấm dứt.

Phí có thể lên tới 2 triệu USD/tàu

Các nguồn tin quốc tế cho biết mức phí mà Iran áp dụng có thể lên tới 2 triệu USD cho mỗi tàu đi qua Hormuz, tùy thuộc vào loại hàng hóa và phương án triển khai.

Hiện chưa rõ các chủ tàu hoặc quốc gia liên quan đã chấp nhận điều kiện này hay chưa. Tuy nhiên, một số nước như Pakistan và India được cho là đã tiến hành đàm phán riêng với Iran để đảm bảo hành lang an toàn cho tàu mang cờ của mình.

Lưu lượng tàu sụt giảm nghiêm trọng

Kể từ khi xung đột bùng phát, eo biển Hormuz gần như bị tê liệt. Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy chỉ còn khoảng 5% lưu lượng tàu thuyền so với trước chiến tranh có thể đi qua khu vực này.

Dù vậy, một số tàu chở dầu vẫn được phép lưu thông trong những điều kiện đặc biệt, chủ yếu thông qua các thỏa thuận riêng lẻ với phía Iran.

Hormuz – “yết hầu” năng lượng toàn cầu

Eo biển Hormuz là tuyến vận tải chiến lược, trung chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu. Bất kỳ biến động nào tại đây đều có thể gây tác động dây chuyền đến thị trường năng lượng và kinh tế thế giới.

Việc thu phí, nếu được triển khai, không chỉ làm tăng chi phí vận tải mà còn có nguy cơ:

Ngừng bắn mong manh, rủi ro còn lớn

Động thái trên diễn ra ngay sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần, với điều kiện quan trọng là Tehran mở lại eo biển Hormuz.

Tổng thống Donald Trump cho biết đây là bước đi nhằm tạo điều kiện cho các nỗ lực ngoại giao và giảm nhiệt căng thẳng tại Trung Đông.

Tuy nhiên, việc xuất hiện đề xuất thu phí cho thấy tình hình vẫn còn nhiều biến số phức tạp. Giới quan sát cảnh báo nếu kế hoạch này được thực thi, nó có thể tạo ra tiền lệ nguy hiểm, làm thay đổi nguyên tắc tự do hàng hải vốn được duy trì suốt nhiều thập kỷ.

Trong bối cảnh đó, eo biển Hormuz tiếp tục là tâm điểm chú ý của thế giới, nơi mọi quyết định không chỉ mang tính khu vực mà còn có thể định hình lại cán cân kinh tế toàn cầu.