Hormuz trước nguy cơ "tê liệt"

Iran tuyên bố thiết lập vùng kiểm soát mở rộng từ ranh giới phong tỏa của Hải quân Mỹ qua eo biển Hormuz và tiến sâu vào Vịnh Ba Tư, đẩy nguy cơ đối đầu trực diện giữa hai bên lên mức mới. Diễn biến này có thể tạo thêm biến động cho thị trường dầu mỏ, vận tải biển và chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Khi Washington gia tăng sức ép lên hoạt động hàng hải và nguồn thu dầu mỏ của Tehran, Iran đáp trả bằng quân bài Hormuz - tuyến hàng hải có vai trò đặc biệt với dòng chảy năng lượng thế giới.

Căng thẳng tại eo biển Hormuz đang bước sang giai đoạn mới khi Iran ngày 7/9 tuyên bố chuẩn bị thiết lập vùng hạn chế mở rộng, bắt đầu từ khu vực phong tỏa của Hải quân Mỹ, đi qua Hormuz và tiến sâu vào Vịnh Ba Tư.

Theo người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei, các tàu tiến vào khu vực với mục đích đi qua eo biển Hormuz có thể bị Tehran đưa vào danh sách trừng phạt nếu bị xác định vi phạm. Iran đồng thời phát đi thông điệp răn đe quân sự sau vụ phóng thử tên lửa chống hạm được cho là nhằm vào tàu chiến Mỹ.

Động thái này làm gia tăng nguy cơ xuất hiện hai chiến lược phong tỏa đối nghịch tại một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới. Mỹ đang duy trì sức ép hải quân nhằm hạn chế hoạt động vận tải và nguồn thu dầu mỏ của Iran, trong khi Tehran sử dụng nguy cơ gián đoạn Hormuz như một công cụ đáp trả.

Theo đánh giá của các chuyên gia, lợi thế của Iran không nằm ở tương quan sức mạnh quân sự với Mỹ mà ở khả năng gây gián đoạn hoạt động hàng hải. Hormuz là cửa ngõ vận chuyển lượng dầu tương đương khoảng 1/5 nhu cầu toàn cầu, do đó chỉ cần rủi ro an ninh gia tăng cũng có thể làm tăng chi phí bảo hiểm, vận tải và kéo dài thời gian giao hàng.

Tác động trước mắt có thể lan sang thị trường dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng, đặc biệt khi các doanh nghiệp vận tải phải điều chỉnh hành trình hoặc tăng chi phí bảo hiểm rủi ro chiến sự. Giá năng lượng cao hơn cũng có thể tạo áp lực lên lạm phát tại nhiều nền kinh tế.