Hormuz mở cửa là lúc cuộc chiến chuỗi cung ứng thực sự bắt đầu

Việc eo biển Hormuz thông suốt trở lại không đồng nghĩa với tiếng chuông báo tử cho cuộc khủng hoảng kinh tế. Ngược lại, giới chuyên gia cảnh báo về một "cuộc chiến logistics" khốc liệt hơn đang chờ đợi phía trước, khi hàng trăm con tàu ồ ạt đổ bộ vào các cảng thị trường Vùng Vịnh đã hư hại nặng nề sau giao tranh.

Từ gánh nặng phí bảo hiểm tăng 300% đến sự đổ vỡ niềm tin vào các tuyến hàng hải truyền thống, thế giới đang phải tái định nghĩa lại bản đồ giao thương để thoát khỏi sự lệ thuộc vào "tử huyệt" địa chính trị Iran.

Hormuz mở cửa là lúc cuộc chiến chuỗi cung ứng thực sự bắt đầu

Ngay cả khi eo biển Hormuz được khơi thông, những đứt gãy trong chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ không thể sớm kết thúc. Theo các chuyên gia, giai đoạn hậu khủng hoảng mới chính là lúc áp lực dồn nén bộc phát mạnh nhất.

Ông Nils Haupt, Giám đốc truyền thông cấp cao của Hapag-Lloyd, nhận định việc chiến sự lắng xuống không đồng nghĩa vận tải biển được “giải phóng”. Trái lại, ngành này sẽ bước vào một cuộc chiến mới – cuộc chiến logistics với mức độ phức tạp không kém xung đột quân sự.

Kịch bản dễ thấy là hàng trăm tàu cùng lúc dồn về các cảng Vùng Vịnh. Lượng container tồn đọng khổng lồ sẽ gây tắc nghẽn cả hai chiều vận chuyển, kéo theo hiệu ứng domino lên toàn bộ chuỗi cung ứng. Hiện đã có khoảng 2.000 tàu bị mắc kẹt do lệnh phong tỏa, trong khi hàng trăm tàu khác phải neo chờ hoặc chuyển hướng sang các tuyến đường dài và tốn kém hơn.

Áp lực không chỉ nằm ở lưu thông hàng hóa. Hạ tầng bị tàn phá và sản xuất đình trệ mới là nút thắt lớn nhất. Hơn 40 cơ sở năng lượng tại Trung Đông đã hư hại nghiêm trọng, buộc nhiều tập đoàn phải tuyên bố bất khả kháng. Điều này khiến việc giải phóng hàng tồn – từ dầu mỏ, khí đốt đến hàng tiêu dùng – trở thành bài toán kéo dài nhiều tháng, thậm chí lâu hơn.

Chi phí vận tải và bảo hiểm vì thế leo thang chóng mặt. Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đã tăng tới 300%, trở thành gánh nặng lớn với doanh nghiệp. Trong một số trường hợp, tàu thuyền phải chi hàng triệu USD chỉ để được phép đi qua khu vực. Ngay cả khi eo biển mở lại, những chi phí này khó có thể giảm nhanh nếu chưa có đảm bảo an ninh tuyệt đối.

Không dừng ở thiệt hại trước mắt, khủng hoảng Hormuz đang buộc ngành vận tải biển viết lại cách tiếp cận rủi ro. Các mối đe dọa mới như thiết bị không người lái, tấn công phi đối xứng hay rủi ro chính trị khiến niềm tin vào các tuyến hàng hải truyền thống suy giảm rõ rệt.

Bài học từ biển Đỏ cho thấy, dù giao thông được nối lại, lưu lượng vẫn khó phục hồi như trước vì tâm lý e ngại kéo dài. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp bắt đầu chuyển sang chiến lược lâu dài: đa dạng hóa tuyến đường, giảm phụ thuộc vào các “điểm nghẽn” địa chính trị và chấp nhận chi phí cao hơn để đổi lấy sự ổn định.

Nói cách khác, việc eo biển Hormuz mở lại không phải điểm kết thúc, mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn tái cấu trúc sâu rộng của thương mại toàn cầu – nơi rủi ro không còn là ngoại lệ, mà trở thành trạng thái thường trực.