Hormuz lại "khép cửa"

Trung Đông một lần nữa rơi vào vòng xoáy đối đầu nghẹt thở khi Tehran bất ngờ đơn phương tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với eo biển chiến lược Hormuz, chính thức tuyên bố tẩy chay bàn đàm phán hạt nhân tại Thụy Sĩ.

Lý do được phía Iran đưa ra là sự hiện diện dai dẳng của quân đội Mỹ tại Vịnh Ba Tư và thế bế tắc quân sự tại miền Nam Lebanon, đẩy thỏa thuận hòa bình vừa ký kết trước đó hai ngày vào nguy cơ phá sản.

Ngày 19/6, Iran tuyên bố duy trì lệnh phong tỏa eo biển Hormuz và không tham gia cuộc đàm phán hạt nhân dự kiến diễn ra tại Thụy Sĩ với Mỹ. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh Tehran cáo buộc Israel chưa rút lực lượng khỏi miền Nam Lebanon và quân đội Mỹ vẫn hiện diện tại khu vực Vịnh Ba Tư.

Trong thông điệp phát trên các kênh vô tuyến hàng hải, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho rằng Washington đã không thực hiện đầy đủ các cam kết được nêu trong biên bản ghi nhớ ký giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm 17/6.

Theo phía Iran, việc Israel rút quân khỏi Lebanon, chấm dứt hoàn toàn các biện pháp phong tỏa trên biển và thu hẹp hiện diện quân sự của Mỹ trong khu vực là những điều kiện cốt lõi để Hormuz được mở cửa trở lại.

IRGC khẳng định eo biển chiến lược này sẽ tiếp tục bị đóng cho đến khi các yêu cầu trên được đáp ứng.

Tín hiệu trái chiều từ các bên

Đáng chú ý, chỉ ít giờ sau tuyên bố của Iran, một quan chức Mỹ cho biết Israel và Hezbollah đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn, trái ngược với lập luận mà Tehran đưa ra để duy trì phong tỏa.

Trước đó một ngày, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cũng thông báo chấm dứt lệnh phong tỏa kéo dài hai tháng đối với các cảng của Iran. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa rõ nguyên nhân khiến Tehran cho rằng quá trình này chưa hoàn tất.

Thông báo mới của IRGC xuất hiện ngay sau khi vòng đàm phán hạt nhân Mỹ - Iran dự kiến diễn ra trong ngày 19/6 tại Thụy Sĩ bị hủy bỏ. Diễn biến này làm gia tăng bất ổn địa chính trị tại một trong những khu vực vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Eo biển Hormuz từ lâu được xem là tuyến hàng hải chiến lược kết nối các quốc gia sản xuất dầu lớn ở Trung Đông với thị trường toàn cầu. Bất kỳ động thái siết chặt nào tại khu vực này đều có nguy cơ tác động mạnh tới dòng chảy thương mại và giá năng lượng thế giới.