Hormuz chưa mở, rủi ro chưa hạ

Iran tuyên bố tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz cho đến khi các điều kiện với Mỹ được đáp ứng, kéo dài rủi ro đối với tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Căng thẳng tại eo biển Hormuz đe dọa hơn 20% lưu lượng dầu thô toàn cầu. Nếu tuyến đường này bị gián đoạn, giá dầu có thể tăng mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí năng lượng và sản xuất của Việt Nam.

Ngày 20/9, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tái khẳng định Tehran sẽ tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ thực hiện các cam kết liên quan thỏa thuận hòa bình tháng 6. Tuyên bố này cho thấy nút thắt tại tuyến hàng hải chiến lược chưa có dấu hiệu được tháo gỡ ngay.

Hormuz có ý nghĩa đặc biệt với thị trường năng lượng. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), năm 2025 có gần 20 triệu thùng dầu/ngày, tương đương khoảng 25% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu, đi qua eo biển này. Khoảng 80% lượng dầu đó hướng tới châu Á.

Vấn đề nằm ở khả năng thay thế. Các tuyến đường vòng qua Saudi Arabia và UAE hiện chỉ có khoảng 3,5–5,5 triệu thùng/ngày công suất tiềm năng, thấp hơn nhiều so với lượng dầu thường đi qua Hormuz. Vì vậy, một gián đoạn kéo dài có thể tạo khoảng trống nguồn cung và gây áp lực lên giá dầu toàn cầu.

Dữ liệu vận tải cho thấy rủi ro vật chất vẫn hiện hữu. Ngày 17/9 chỉ có 4 tàu hàng hóa đi qua Hormuz, so với mức trung bình 10 ngày là 16 tàu. Một số tàu LNG đã xuất hiện trở lại bên ngoài eo biển, nhưng lưu lượng chung vẫn ở mức thấp.

Giá dầu vì thế tiếp tục nhạy cảm với từng diễn biến. Brent từng lên khoảng 108 USD/thùng ngày 14/9 sau khi Saudi Arabia đóng đường ống Đông - Tây do bị tấn công. IEA ngày 18/9 cũng cảnh báo áp lực tăng giá dầu đang quay lại khi gián đoạn nguồn cung Trung Đông kéo dài.

Gần 19% thương mại LNG toàn cầu đi qua Hormuz, chủ yếu từ Qatar và UAE. Nếu dòng chảy bị gián đoạn, các thị trường châu Á phải cạnh tranh mạnh hơn để mua nguồn LNG thay thế, qua đó tạo áp lực lên giá khí và chi phí phát điện.