Hơn 1,3 triệu người hưởng lương hưu dưới 10 triệu đồng/tháng, dự kiến tăng thêm từ 1/7

Phần lớn người nghỉ hưu tại Việt Nam hiện đang nhận mức lương hưu dưới 10 triệu đồng mỗi tháng. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, việc điều chỉnh lương hưu tiếp tục là vấn đề được hàng triệu người quan tâm.

Theo số liệu từ Bảo hiểm xã hội Việt Nam, hiện có hơn 1,3 triệu người đang hưởng lương hưu ở mức từ 3 triệu đồng đến dưới 10 triệu đồng mỗi tháng. Đây là nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng số người hưởng lương hưu trên cả nước.

Đa số người nghỉ hưu nhận lương dưới mức bình quân

Thống kê cho thấy, trong nhóm này, có hơn 1 triệu người đang hưởng mức lương hưu từ 6 triệu đồng đến dưới 10 triệu đồng/tháng. Trong khi đó, số người nhận lương hưu từ 10 triệu đồng đến dưới 20 triệu đồng là hơn 418.000 người.

Ở nhóm thu nhập cao hơn, số người hưởng lương hưu từ 20 triệu đồng/tháng trở lên chỉ vào khoảng 11.500 người - một tỷ lệ rất nhỏ so với tổng số người nghỉ hưu hiện nay.

Điều này phản ánh thực tế rằng phần lớn người về hưu vẫn đang sống với mức thu nhập dưới mức bình quân, phổ biến trong khoảng từ 3-10 triệu đồng mỗi tháng.

Lương hưu đã tăng 15% từ năm 2024

Lần điều chỉnh gần nhất được thực hiện từ ngày 1/7/2024 theo Nghị định 75/2024/NĐ-CP, với mức tăng 15% đối với lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng.

Theo Bộ Nội vụ, việc tăng lương hưu trong thời gian qua đã góp phần cải thiện thu nhập, giúp người nghỉ hưu ổn định cuộc sống trong bối cảnh giá cả leo thang. Đặc biệt, chính sách tăng thêm cho những người nghỉ hưu trước năm 1995 đã góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các thế hệ hưu trí.

Những bất cập trong cơ chế điều chỉnh

Dù mang lại lợi ích thiết thực, Bộ Nội vụ cũng chỉ ra một số hạn chế trong chính sách điều chỉnh lương hưu hiện hành.

Trước hết, mức tăng lương hưu trong nhiều năm qua đang cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng của chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và vượt cả lãi suất đầu tư của Quỹ Bảo hiểm xã hội.

Cụ thể, trong giai đoạn 2016-2025, lương hưu đã tăng tổng cộng 71,09%, trong khi CPI chỉ tăng 34,85% và lãi suất đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội tăng 67,28%.

Theo Bộ Nội vụ, điều này phần nào làm suy giảm nguyên tắc "đóng - hưởng", khi mức hưởng tăng nhanh hơn tương quan đóng góp thực tế của người lao động.

Áp lực lên Quỹ Bảo hiểm xã hội ngày càng lớn

Một vấn đề đáng chú ý khác là nguy cơ mất cân đối quỹ trong dài hạn.

Dưới tác động của già hóa dân số, số người nghỉ hưu đang tăng lên nhanh chóng. Trong khi đó, tốc độ chi trả lương hưu và chế độ tử tuất đang tăng nhanh hơn tốc độ thu.

Năm 2024, tổng chi cho quỹ hưu trí và tử tuất đã gấp 2,63 lần so với năm 2016. Trong khi đó, tổng thu của quỹ này chỉ tăng gấp 2,19 lần trong cùng giai đoạn.

Tỷ lệ chi trên thu của quỹ cũng tăng mạnh, từ 65,14% năm 2016 lên 78,37% vào năm 2024. Đây là dấu hiệu cho thấy áp lực tài chính đối với hệ thống an sinh xã hội đang ngày càng lớn.

Khoảng cách lương hưu ngày càng nới rộng

Bộ Nội vụ cũng lưu ý rằng việc điều chỉnh lương hưu theo cùng một tỷ lệ phần trăm trong nhiều năm qua đã vô tình làm gia tăng chênh lệch giữa các nhóm người hưởng.

Người có mức lương hưu cao sẽ được tăng thêm nhiều hơn về giá trị tuyệt đối. Đồng thời, mức lương sau điều chỉnh tiếp tục trở thành căn cứ cho các lần tăng tiếp theo, tạo ra hiệu ứng "lãi kép".

Hệ quả là khoảng cách giữa người hưởng lương hưu thấp và người hưởng lương hưu cao ngày càng nới rộng, dù phần lớn người nghỉ hưu thuộc nhóm có mức hưởng thấp.

Dự kiến tăng thêm 8% từ ngày 1/7/2026

Trong năm 2026, Bộ Nội vụ đang nghiên cứu, hoàn thiện phương án điều chỉnh lương hưu và các khoản trợ cấp liên quan.

Theo báo cáo của Đảng ủy Chính phủ trình Bộ Chính trị, từ ngày 1/7/2026, lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp ưu đãi người có công, trợ cấp xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội dự kiến sẽ được tăng thêm 8%.

Đây được xem là bước đi nhằm tiếp tục hỗ trợ người hưởng trong bối cảnh chi phí sinh hoạt vẫn ở mức cao, đồng thời từng bước thực hiện lộ trình cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội theo các Nghị quyết 27 và 28 của Trung ương.

Hướng tới hệ thống hưu trí bền vững hơn

Bộ Nội vụ cho biết đang nghiên cứu sửa đổi một số quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội nhằm khắc phục các bất cập hiện nay, đặc biệt là vấn đề cân bằng giữa nguyên tắc đóng - hưởng, bảo đảm công bằng giữa các nhóm hưu trí và duy trì sự bền vững của quỹ trong dài hạn.

Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, cải cách chính sách lương hưu không chỉ là yêu cầu cấp thiết trước mắt mà còn là bài toán chiến lược đối với hệ thống an sinh xã hội của Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới.