Hé lộ mạng lưới 2 tỷ USD giúp Iran né trừng phạt, mua khí tài

Reuters dẫn một số nguồn tin cho biết, Iran đã xây dựng một mạng lưới bí mật gồm hơn 5.000 cơ quan quân sự, có tên bắt đầu bằng chữ “MOD” để nhập khẩu vũ khí, khí tài, chất nổ và xe tải hạng nặng.

Kể từ tháng 1/2025, mạng lưới của Iran được cho là đã thực hiện các giao dịch nhập khẩu trị giá ít nhất 2 tỷ USD. Hoạt động diễn ra bất chấp lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ và các biện pháp trừng phạt của phương Tây.

Những phát hiện trên cho thấy cách Iran bổ sung kho tên lửa và máy bay không người lái (UAV), ngay cả khi Tehran đã sử dụng hàng nghìn khí tài loại này trong cuộc xung đột với Mỹ và Israel bắt đầu từ ngày 28/2.

Theo Reuters, mạng lưới này có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và các tập đoàn kinh doanh được gọi là “bonyad”, vốn nằm dưới sự kiểm soát của giới tinh hoa Iran. Các dấu vết tài chính liên quan có thể được truy xuất thông qua chứng từ vận chuyển và dữ liệu hàng hải từ năm 2016.

Cách thức vận hành của mạng lưới

Reuters đưa tin, các cơ quan trong mạng lưới đều tuân theo quy tắc đặt tên bắt đầu bằng chữ “MOD” (tương ứng với từ “VODJA” trong tiếng Ba Tư), tiếp theo là một dãy gồm năm hoặc sáu chữ số.

Đáng chú ý, tất cả các đơn vị này đều đăng ký cùng một địa chỉ tại Tehran, trùng với địa chỉ của Bộ Quốc phòng Iran, đồng thời khai báo ngày thành lập là 11/2/1979, thời điểm Lãnh đạo tối cao Iran Ayatollah Khomeini lên nắm quyền. Tuy nhiên, hồ sơ doanh nghiệp cho thấy phần lớn các thực thể trên thực tế được thành lập vào năm 2013, khi các lệnh trừng phạt gây sức ép lớn lên hoạt động xuất khẩu dầu mỏ và đồng nội tệ của Iran.

Theo Reuters, các cơ quan này sử dụng mạng lưới cá nhân đại diện và công ty bình phong ở nước ngoài, được gọi chung là các “ủy thác viên”, để tiếp nhận nguồn thu từ hoạt động bán dầu, sau đó sử dụng số tiền này mua sắm khí tài phục vụ chương trình tên lửa và UAV của Iran.

97% số lô hàng được thanh toán theo phương thức không qua chuyển đổi tiền tệ. Điều này đồng nghĩa phần lớn giao dịch không tạo ra dòng tiền xuyên biên giới, qua đó hạn chế nguy cơ bị các hệ thống giám sát tài chính phát hiện và cảnh báo vi phạm lệnh trừng phạt.

Các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu thông qua mạng lưới này gồm nhiên liệu tên lửa, linh kiện và bệ phóng hạng nặng, có nguồn gốc từ nước ngoài.

Đơn vị nhập khẩu lớn nhất

Ông Noam Binstok, nhà kinh tế học tại 240 Analytics, là người phát hiện mô hình hoạt động nói trên vào tháng 6/2025, trong quá trình phân tích các tài liệu bị rò rỉ từ Ngân hàng Sepah, tổ chức phụ trách chi trả lương cho lực lượng IRGC. Tính đến cuối năm 2024, 36 cơ quan trong mạng lưới nắm giữ tổng cộng 1,2 tỷ USD ngoại tệ và khoảng 1,8 tỷ USD tiền nội tệ.

Mỗi cơ quan được cấp một mã định danh riêng gồm 11 chữ số. Mã số này xuất hiện xuyên suốt trên chứng từ vận chuyển, hóa đơn và tài khoản ngân hàng, cho phép truy vết hoạt động của mạng lưới ngay cả khi các đơn vị sử dụng danh nghĩa công ty bình phong.

Trong số các cơ quan được xác định, đơn vị mang mã MOD 346428 đặc biệt đáng chú ý. Kim ngạch nhập khẩu của đơn vị này tăng từ 442 triệu USD trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2023 lên 988 triệu USD trong năm tài chính tiếp theo, đưa đơn vị này vào nhóm 10 nhà nhập khẩu lớn nhất Iran.

Từ tháng 1/2025 đến tháng 6/2026, MOD 346428 được cho là đã nhập khẩu lượng khí tài quân sự trị giá 2,3 tỷ USD, bao gồm các thành phần phục vụ sản xuất nhiên liệu tên lửa, chất nổ và linh kiện vũ khí.

Riêng trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 4/2025, thông qua cảng Bandar Abbas, đơn vị này đã nhập khẩu 886 tấn hóa chất, trong đó có natri clorat và các hợp chất perclorat. Đây là những hóa chất quan trọng được sử dụng làm tiền chất trong quá trình sản xuất nhiên liệu tên lửa rắn.

Xe tải và bệ phóng

Cơ quan MOD 346428 cũng nhập khẩu 435 xe tải Iveco, loại phương tiện có thể được quân đội cải tiến để sử dụng làm bệ phóng tên lửa di động, được ngụy trang dưới hình thức xe tải thông thường. Một lô hàng gồm sáu chiếc xe tương tự được đặt mua từ năm 2022 sau đó đã được chuyển đến Sahara Thunder, doanh nghiệp sản xuất máy bay không người lái (UAV) từng bị Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt vào năm 2024.

Ngoài ra, hàng nghìn xe bán tải cũng được đưa vào Iran. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) được cho là đã cải tiến các dòng xe này để lắp đặt súng máy hạng nặng. Phản hồi về thông tin trên, các nhà sản xuất cho biết việc các phương tiện của họ xuất hiện tại Iran nằm ngoài khả năng kiểm soát của doanh nghiệp. 

Hoạt động nhập khẩu tiếp diễn trong thời chiến

Theo dữ liệu do Reuters thu thập, hoạt động vận chuyển hàng hóa đến Iran vẫn tiếp diễn sau khi xung đột với Mỹ và Iran bùng phát ngày 28/2. Trong những tuần trước thời điểm này, Iran đã tiếp nhận 93 tấn titan. Đây là kim loại có độ bền cao, có thể được sử dụng để chế tạo khung thân tên lửa và vỏ động cơ tên lửa.

Iran cũng nhập khẩu 268 tấn nitrocellulose và 276 tấn hóa chất khác. Các mặt hàng này được khai báo theo những mã hàng bao gồm cả nhóm hóa chất perchlorate, vốn là thành phần quan trọng trong sản xuất nhiên liệu đẩy tên lửa và thuốc nổ.

Iran còn nhập khẩu nhiều thiết bị gia công chính xác, trong đó có máy tiện điều khiển bằng máy tính và lò luyện chùm tia điện tử. Đây là những thiết bị công nghiệp có thể được sử dụng trong quá trình chế tạo thân tên lửa và UAV.

Những dữ liệu trên cho thấy Iran vẫn duy trì được các kênh nhập khẩu phục vụ sản xuất và bổ sung khí tài quân sự thông qua một mạng lưới nhiều tầng nấc, bất chấp sức ép từ các lệnh trừng phạt và biện pháp kiểm soát của Mỹ cùng phương Tây. Việc sử dụng các cơ quan trung gian, công ty bình phong và phương thức thanh toán hạn chế dòng tiền xuyên biên giới cũng đặt ra thách thức đối với phương Tây trong nỗ lực giám sát, ngăn chặn hoạt động mua sắm của Tehran. Trong bối cảnh xung đột với Mỹ và Israel tiếp diễn, khả năng duy trì nguồn cung linh kiện, hóa chất và thiết bị công nghiệp có thể đóng vai trò quan trọng đối với năng lực tái bổ sung kho tên lửa và UAV của Iran.