Hé lộ “kịch bản 3 bước” cho hòa bình Mỹ - Iran: Eo biển Hormuz là chìa khóa

Một thỏa thuận hòa bình tiềm năng giữa Mỹ và Iran đang dần lộ diện với cấu trúc nhiều giai đoạn, trong đó bước đi đầu tiên có thể tập trung vào việc chấm dứt xung đột và khôi phục ổn định tại khu vực chiến lược.

Đàm phán âm thầm nhưng không “xa nhau”

Theo các nguồn tin từ truyền thông quốc tế, dù vòng đàm phán thứ hai giữa hai bên chưa chính thức diễn ra, nhưng khoảng cách giữa Washington và Tehran không lớn như những gì thể hiện công khai. Các nỗ lực ngoại giao vẫn đang được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua các kênh trung gian.

Hiện tại, cả hai bên được cho là đang hướng tới một lộ trình giải quyết theo từng giai đoạn, thay vì một thỏa thuận toàn diện ngay lập tức.

Giai đoạn 1: Ngừng bắn và “mở khóa” Hormuz

Ở giai đoạn đầu tiên, trọng tâm là chấm dứt hoàn toàn các գործող ռազմական এবং đưa tình hình trở lại trạng thái trước xung đột. Một yếu tố then chốt là đảm bảo tự do hàng hải qua Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới.

Đây được xem là điều kiện tiên quyết để tạo nền tảng cho các bước đàm phán tiếp theo, đồng thời giảm áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu.

Kế hoạch 3 bước từ phía Iran

Theo kênh Al Mayadeen, Tehran đã đưa ra đề xuất gồm 3 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Ngừng bắn hoàn toàn, chấm dứt các hoạt động quân sự nhằm vào Iran và các lực lượng liên quan tại khu vực.
Giai đoạn 2: Phối hợp với các bên trung gian như Oman để thiết lập cơ chế quản lý và đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz sau xung đột.
Giai đoạn 3: Mở lại đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.

Đáng chú ý, Iran nhấn mạnh sẽ không thảo luận vấn đề hạt nhân cho đến khi hai giai đoạn đầu tiên được hoàn tất.

Bất đồng lớn về vấn đề hạt nhân

Trong khi đó, phía Donald Trump lại muốn vấn đề hạt nhân phải được đưa vào bàn đàm phán ngay từ đầu. Washington nhiều lần khẳng định Tehran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời kêu gọi Iran chuyển uranium đã làm giàu ra nước ngoài.

Tuy nhiên, Iran kiên quyết từ chối yêu cầu này, coi đó là vấn đề chủ quyền và an ninh quốc gia.

Vai trò của trung gian và triển vọng phía trước

Các quốc gia trung gian, trong đó có Pakistan, đang tích cực thúc đẩy hai bên thu hẹp bất đồng. Trước đó, một vòng đàm phán đã được tổ chức tại Islamabad nhưng chưa đạt được đột phá.

Trong bối cảnh Mỹ vẫn duy trì phong tỏa hải quân và Iran giữ lập trường cứng rắn, tiến trình đàm phán được dự báo sẽ còn nhiều thử thách. Tuy vậy, việc cả hai bên đều đưa ra đề xuất cụ thể cho thấy cánh cửa ngoại giao vẫn chưa khép lại.

Những ngày tới được đánh giá là mang tính quyết định, khi các bên đứng trước lựa chọn: tiếp tục leo thang hoặc tiến gần hơn tới một thỏa thuận có thể định hình lại cục diện Trung Đông.