"Gọng kìm" thuế quan, "sức bật" VN-Index: Nhà đầu tư "đặt cược" vào đâu?

Thuế quan trở lại, vĩ mô đầy biến số. VN-Index vượt 1.300 nhưng không đồng nghĩa thị trường đã “thoát hiểm”. Nhà đầu tư khôn ngoan không đuổi theo kỳ vọng mà đón đầu thực tế: giữ tiền mặt, chọn cổ phiếu nền tảng, chờ thời cơ – không phải đón bão bằng niềm tin.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán toàn cầu đầy biến động, việc am hiểu các yếu tố vĩ mô cùng với tầm nhìn chiến lược là điều kiện tiên quyết để nhà đầu tư vừa kịp thời nắm bắt cơ hội, vừa chủ động kiểm soát rủi ro. Những phân tích mới nhất từ ông Lê Tự Quốc Hưng – Trưởng phòng Chiến lược thị trường Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), và ông Nghiêm Sỹ Tiến – Chuyên viên phân tích cao cấp tại Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), đã phần nào hé mở bức tranh vận động phức tạp của thị trường trong ngắn hạn, đồng thời gợi mở hướng đi chiến lược trong giai đoạn kế tiếp.

Căng thẳng thuế quan – Đòn bẩy hay ngòi nổ?

Ông Lê Tự Quốc Hưng nhận định, tháng 5 mở ra với tâm thế tích cực hơn từ phía nhà đầu tư khi lo ngại về suy thoái toàn cầu tạm thời hạ nhiệt. Đặc biệt, động thái đàm phán giữa Mỹ và Trung Quốc đã đạt được những bước tiến bất ngờ, trong đó mức thuế suất 30% – bao gồm 10% cơ bản được Trung Quốc đối ứng và 20% thuế bổ sung – đang tạo lực ép đáng kể lên Bắc Kinh trong nỗ lực kiểm soát fentanyl. Đây được xem là chất xúc tác giúp khôi phục niềm tin thị trường, với kỳ vọng hai bên có thể tiến tới một thoả thuận về thuế quan trong tương lai gần.

Tuy nhiên, VDSC không loại trừ rủi ro đảo chiều trong vòng 90 ngày nếu đàm phán không đi đến hồi kết. Khi đó, việc tái áp thuế quan sẽ trở thành công cụ gây áp lực mới, tiềm ẩn khả năng gây sốc cho thị trường.

Ở chiều song song, ông Nghiêm Sỹ Tiến cảnh báo hiệu ứng “Sell in May” có thể lộ diện rõ nét hơn trong năm nay. Trên bình diện quốc tế, làn sóng thuế quan giữa các cường quốc đe dọa đến tốc độ tăng trưởng của các nền kinh tế phụ thuộc xuất khẩu – trong đó có Việt Nam. Dù Mỹ và Trung Quốc bước đầu đạt tiến triển, sự bất định đến từ chính sách đối ngoại dưới thời ông Trump luôn khiến cuộc chơi có thể bị đảo chiều bất cứ lúc nào.

Trong nước, dù tăng trưởng GDP quý I tích cực và lạm phát được kiểm soát, nhưng tâm lý nhà đầu tư lại nghiêng về hướng thận trọng, đặc biệt khi xuất khẩu đối mặt nguy cơ suy giảm do thuế quan. Theo đó, VN-Index nhiều khả năng sẽ vận động trong biên độ rộng, thiên về trạng thái đi ngang trong thời gian tới.

Ba kịch bản lớn cho VN-Index và yếu tố then chốt quyết định xu hướng

Theo ông Hưng, mức thuế quan Mỹ áp cho Việt Nam chính là yếu tố cốt lõi chi phối triển vọng tăng trưởng và lợi nhuận doanh nghiệp. VDSC hiện đang xây dựng 4 kịch bản chính:

Giữ nguyên thuế 10% và kéo dài đàm phán – là kịch bản cơ sở.

Đạt thỏa thuận thuế 10%, tương tự mô hình với Anh – mang tính tích cực.

Mức thuế dao động từ 20% – 28%, sát với kỳ vọng thị trường – mang tính trung tính.

Áp thuế trở lại ở mức 46% – tiêu cực, nếu xảy ra sẽ tạo cú sốc lớn và kích hoạt điều chỉnh sâu.

Tuy vậy, với tín hiệu giảm nhiệt từ phía Mỹ, đặc biệt trong quan hệ với Trung Quốc, VDSC đánh giá cao khả năng mức thuế 10% sẽ được duy trì trong phần còn lại của năm 2025.

Về phần mình, ông Tiến đưa ra 3 kịch bản cụ thể cho VN-Index:

Kịch bản tích cực (1.320 – 1.380 điểm): Diễn ra khi Fed cắt giảm lãi suất từ quý III, thuế cho Việt Nam giảm dưới 20%, và đầu tư công được thúc đẩy mạnh mẽ.

Kịch bản trung tính (1.180 – 1.290 điểm): Khi mức thuế dao động trong khoảng 20 – 30%, lãi suất trong nước ổn định và các doanh nghiệp bluechip giữ được đà tăng trưởng.

Kịch bản tiêu cực (dưới 1.180 điểm): Xảy ra nếu Fed trì hoãn giảm lãi suất đến quý IV, thuế vượt 30%, dẫn đến căng thẳng tỷ giá, FDI chững lại và khối ngoại tiếp tục bán ròng.

Cả hai chuyên gia đều đồng thuận rằng yếu tố mang tính quyết định trong giai đoạn này vẫn là tiến trình đàm phán thương mại và mức thuế áp lên hàng hóa Việt Nam.

Triển vọng ngành: Tái cấu trúc kỳ vọng, chắt lọc cơ hội

Về kết quả kinh doanh quý I, ông Hưng đánh giá tăng trưởng 13% toàn thị trường là phù hợp với kỳ vọng. Trong đó, nhóm ngân hàng và bất động sản tiếp tục giữ vai trò đầu tàu, đóng góp lần lượt 10% và 12% tăng trưởng. Cơ hội hiện tại nằm ở khả năng doanh nghiệp giữ được tốc độ tăng trưởng nhưng chưa phản ánh hết vào định giá – đặc biệt trong nhóm ngân hàng, bất động sản, điện nước và hàng tiêu dùng.

Đáng chú ý, ông Hưng nhấn mạnh đến nhóm cổ phiếu xuất nhập khẩu có độ nhạy thấp với thuế quan – đây có thể trở thành “góc khuất sinh lời” trong chiến lược đầu tư ngược kỳ vọng.

Trong khi đó, ông Tiến nhận định bức tranh ngành đang phân hóa rõ rệt. Ngân hàng vẫn giữ phong độ nhờ tín dụng mở rộng, NIM cải thiện, nhưng định giá đã bắt đầu phản ánh kỳ vọng. Bất động sản chỉ phục hồi chọn lọc ở nhóm nhà ở xã hội và doanh nghiệp có dòng tiền vững. Tiêu dùng, đặc biệt là bán lẻ (MWG, PNJ, FRT), đang hưởng lợi nhờ nhu cầu nội địa hồi phục và chi phí đầu vào hạ nhiệt.

Ngoài ra, nhóm vật liệu xây dựng và nhà thầu thi công có thể đón sóng từ đầu tư công – yếu tố bù đắp cho những biến động do gián đoạn thương mại toàn cầu.

Chiến lược phân bổ danh mục: Cân bằng phòng thủ – tấn công

Dưới góc nhìn chiến lược, ông Hưng cho rằng nhà đầu tư nên duy trì tâm thế thận trọng dù định giá thị trường hiện tương đối hấp dẫn. Các quyết định giải ngân cần đi kèm giả định hợp lý về triển vọng doanh nghiệp trong bối cảnh thuế quan còn bất định. Nếu thị trường điều chỉnh, đó chính là cơ hội để tích lũy cổ phiếu chất lượng với mức chiết khấu hợp lý.

Ông Tiến thì đề xuất phân bổ danh mục theo tỷ lệ 50% cổ phiếu, 30% tiền mặt và 20% tài sản phòng ngừa như vàng. Trong đó, phần cổ phiếu nên ưu tiên doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững, ít bị ảnh hưởng bởi biến động vĩ mô và có khả năng tăng trưởng bền vững.

Trong giai đoạn mà thị trường tài chính giống như một ván cờ thế đầy biến số, việc hiểu sâu bối cảnh vĩ mô và ứng biến linh hoạt với các kịch bản là yếu tố sống còn. Cơ hội không thiếu – nhưng chỉ mở ra cho những nhà đầu tư có tầm nhìn, có chiến lược và đủ tỉnh táo để biết khi nào nên tiến – khi nào nên lùi.