Giữa khủng hoảng Iran, Mỹ bất ngờ “hốt bạc” từ dầu thô

Trong bối cảnh xung đột liên quan đến Iran làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung năng lượng toàn cầu, Hoa Kỳ đang nổi lên như bên hưởng lợi lớn khi xuất khẩu dầu thô tăng vọt lên mức cao kỷ lục, đặc biệt nhờ nhu cầu mạnh từ thị trường châu Á.

Xuất khẩu dầu Mỹ tăng gần 1/3, lập đỉnh mới

Theo ước tính của Kpler, xuất khẩu dầu thô của Mỹ trong tháng 4 có thể đạt khoảng 5,2 triệu thùng/ngày, tăng gần 33% so với mức 3,9 triệu thùng/ngày của tháng 3.

Đáng chú ý, nhu cầu từ khu vực châu Á được dự báo tăng tới 82%, lên khoảng 2,5 triệu thùng/ngày, khi các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Hàn Quốc hay Ấn Độ tìm nguồn thay thế cho lượng dầu Trung Đông bị gián đoạn.

Dữ liệu vận tải cũng phản ánh rõ xu hướng này. Hiện có tới 68 tàu chở dầu rỗng đang trên đường tới Mỹ để nhận hàng – gần gấp 3 lần so với thời điểm trước khi xung đột bùng phát cuối tháng 2, và cao hơn nhiều so với mức trung bình 27 tàu của năm 2025.

Giới phân tích mô tả đây là một “làn sóng tàu dầu” đổ về các cảng Mỹ, cho thấy vai trò ngày càng lớn của Washington như một nhà cung cấp linh hoạt của thị trường năng lượng toàn cầu.

Xung đột tại Hormuz đẩy châu Á tìm nguồn thay thế

Nguyên nhân chính thúc đẩy làn sóng nhập khẩu từ Mỹ đến từ việc gián đoạn tại Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu.

Trong năm 2025, khoảng 80% lượng dầu đi qua Hormuz được vận chuyển tới châu Á. Khi tuyến đường này liên tục đối mặt rủi ro, các quốc gia trong khu vực buộc phải đa dạng hóa nguồn cung, trong đó dầu đá phiến Mỹ trở thành lựa chọn thay thế quan trọng.

Dù từng xuất hiện kỳ vọng về việc mở lại tuyến hàng hải sau một thỏa thuận ngừng bắn ngắn hạn, căng thẳng nhanh chóng leo thang trở lại, khiến thị trường tiếp tục trong trạng thái bất ổn.

Giá dầu tăng mạnh, áp lực lạm phát quay trở lại

Gián đoạn nguồn cung đã đẩy giá dầu toàn cầu tăng mạnh. Dầu chuẩn West Texas Intermediate có thời điểm vượt 110 USD/thùng – mức cao nhất trong vòng 4 năm, và vẫn cao hơn hơn 40% so với trước khi xung đột nổ ra.

Tại thị trường nội địa Mỹ, giá nhiên liệu cũng leo thang đáng kể:

Diễn biến này tạo áp lực lớn về lạm phát, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu trong nước vẫn ở mức cao.

Thách thức chính trị với chính quyền Tổng thống Donald Trump

Giá năng lượng tăng đang trở thành bài toán chính trị đối với Tổng thống Donald Trump, người từng cam kết giảm mạnh chi phí năng lượng khi trở lại Nhà Trắng.

Để hạ nhiệt thị trường, chính quyền Mỹ đã công bố kế hoạch xả hơn 170 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, đồng thời nới lỏng một số quy định môi trường nhằm thúc đẩy nguồn cung.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng động thái này có thể tạo hiệu ứng ngược: nguồn cung bổ sung khiến dầu Mỹ trở nên hấp dẫn hơn trên thị trường quốc tế, từ đó thúc đẩy xuất khẩu thay vì giảm giá trong nước.

Theo Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright, khả năng xả kho chỉ đạt khoảng 1–1,5 triệu thùng/ngày, trong khi nhu cầu tiêu thụ của Mỹ lên tới 20 triệu thùng/ngày. Trong khi đó, xung đột đã làm gián đoạn tới 10–15 triệu thùng/ngày nguồn cung từ khu vực Vùng Vịnh.

Yếu tố Venezuela và bài toán cân bằng thị trường

Một yếu tố khác hỗ trợ xuất khẩu là việc Mỹ tăng nhập khẩu dầu nặng từ Venezuela. Điều này giúp các nhà máy lọc dầu Mỹ duy trì hoạt động ổn định, đồng thời “giải phóng” lượng dầu đá phiến nhẹ trong nước để xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

Trước áp lực giá trong nước tăng cao, một số chính trị gia Mỹ đã kêu gọi áp dụng lệnh cấm xuất khẩu dầu nhằm ưu tiên nguồn cung nội địa. Tuy nhiên, chính quyền hiện vẫn bác bỏ phương án này do lo ngại gây thiệt hại cho ngành lọc dầu và làm suy yếu vị thế của Mỹ trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Mỹ hưởng lợi, nhưng rủi ro vẫn hiện hữu

Việc xuất khẩu dầu đạt kỷ lục cho thấy Mỹ đang tận dụng hiệu quả vai trò “nhà cung cấp thay thế” trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng. Tuy nhiên, lợi ích này đi kèm với những rủi ro đáng kể.

Nếu giá nhiên liệu tiếp tục leo thang, áp lực lạm phát và bất ổn chính trị trong nước có thể gia tăng, đặc biệt khi Mỹ bước vào chu kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Trong bức tranh tổng thể, xung đột tại Trung Đông không chỉ làm thay đổi dòng chảy năng lượng toàn cầu, mà còn đặt Mỹ vào thế vừa hưởng lợi về xuất khẩu, vừa đối mặt với áp lực nội tại ngày càng lớn.