“Giàu và ngây thơ”, nhiều người Singapore mắc bẫy lừa đảo trực tuyến

Trong hai năm qua, người Singapore thường xuyên lọt vào danh sách những nạn nhân dễ bị lừa đảo trực tuyến nhất toàn cầu. Một minh chứng điển hình là diễn viên kỳ cựu Laurence Pang. Dù luôn cảnh giác với các chiêu trò lừa đảo trên mạng, ông vẫn sập bẫy sau khi làm quen với một cô gái trẻ người Philippines tên Mika qua một trang web hẹn hò.

Sau nhiều tháng trò chuyện, Mika đã thuyết phục ông đầu tư gần 40.000 đôla Singapore (khoảng 30.000 USD) vào một dự án thương mại điện tử sử dụng tiền điện tử. Khi không thể rút lại khoản đầu tư, ông gọi video cho Mika và phát hiện người trong cuộc gọi không giống những hình ảnh trên hồ sơ cá nhân trước đó. “Tôi đã quen với những tin nhắn kỳ quặc, nhưng lần này nó tinh vi hơn rất nhiều,” người đàn ông 78 tuổi chia sẻ với Financial Times.

Lừa đảo tực tuyến - Mối họa đang gia tăng

Ông Pang chỉ là một trong số hàng chục ngàn nạn nhân của các vụ lừa đảo mạng tại Singapore trong năm vừa qua. Theo số liệu từ cảnh sát, tổng số tiền thiệt hại lên tới 1,1 tỷ đôla Singapore – tăng 70% so với năm 2023. Liên minh Chống Lừa Đảo Toàn Cầu ước tính rằng hơn 2/3 nạn nhân không trình báo, đồng nghĩa với việc con số thực tế còn lớn hơn.

Các ổ nhóm lừa đảo lớn trong khu vực Đông Nam Á chủ yếu hoạt động tại Campuchia, Myanmar và Lào – nơi nhiều trung tâm lừa đảo bị điều hành bởi các nạn nhân của nạn buôn người. Theo ông Nick Court, đại diện của Interpol, đây là điểm nóng cho các vụ lừa đảo tình cảm, mạo danh và tội phạm mạng nói chung.

Năm 2023, Singapore là quốc gia chịu thiệt hại tài chính trung bình cao nhất do lừa đảo, với mức 4.031 USD/người – vượt qua cả Thụy Sĩ (3.767 USD) và Áo (3.484 USD). Dù thiệt hại trung bình đã giảm trong năm 2024, số vụ được trình báo vẫn tăng 10% so với năm trước, đạt 51.501 vụ.

Chính quyền Singapore: Cần biện pháp mạnh

Tình trạng lừa đảo ngày càng phổ biến đã khiến chính phủ Singapore cân nhắc áp dụng hình phạt thể xác đối với tội phạm mạng. Bà Loretta Yuen, Chủ tịch Ủy ban Chống gian lận của Hiệp hội Ngân hàng Singapore, cho biết: “Chúng tôi tin rằng đánh roi là biện pháp răn đe hiệu quả”.

Trong khi đa số vụ việc có thiệt hại dưới 2.000 đôla Singapore, không ít người đã mất toàn bộ tiền tiết kiệm vào tay kẻ gian – thường là những kẻ giả danh công chức hoặc nhân viên ngân hàng.

Các hình thức lừa đảo phổ biến gồm:

Lừa đảo thương mại điện tử

Việc làm giả

Tình cảm giả mạo

Mạo danh cơ quan nhà nước

Phần mềm độc hại

Tấn công email doanh nghiệp

Trong hơn 80% vụ được trình báo, nạn nhân tự nguyện chuyển tiền hoặc tài sản số cho kẻ lừa đảo.

Vì sao người Singapore dễ sập bẫy?

Một yếu tố khiến người Singapore trở thành mục tiêu hấp dẫn là vì họ thường khá giàu, hiểu biết công nghệ và đặc biệt tuân thủ pháp luật. Tuy nhiên, chính những điểm mạnh này lại bị tội phạm lợi dụng.

Ngày càng nhiều chiêu trò sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và video deepfake để giả danh người có thẩm quyền. Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) từng cảnh báo về việc tội phạm dùng AI để giả mạo cán bộ quản lý, lừa doanh nghiệp chuyển tiền.

Hệ thống ngân hàng Singapore – vốn rất nhanh và hiện đại – đôi khi lại khiến giao dịch đi vào tay kẻ gian chỉ trong vòng 30 phút, trước khi có thể bị ngăn chặn. Một số ngân hàng hiện đang bổ sung “độ trễ” để tăng cường kiểm tra an toàn trước khi hoàn tất giao dịch.

Mạng xã hội – Kênh tấn công chính

Facebook, WhatsApp và Instagram là những nền tảng phổ biến mà kẻ gian sử dụng để tiếp cận nạn nhân. Công ty mẹ Meta cho biết họ đã gỡ bỏ hơn 7 triệu tài khoản liên quan đến các trung tâm lừa đảo tại Myanmar, Lào, Campuchia và Philippines kể từ đầu năm 2024.

Tuy nhiên, ngay cả các chiến dịch nâng cao nhận thức của cảnh sát cũng bị lợi dụng. Trong hơn 1.500 trường hợp, kẻ lừa đảo đã mạo danh cảnh sát thuộc Trung tâm Chống lừa đảo để tiếp cận và lừa nạn nhân.

Một phần lý do là vì người Singapore có xu hướng tin tưởng cao vào cơ quan chức năng. Những cuộc gọi từ số lạ tự xưng là quan chức, hoặc đến từ các công ty nước ngoài nhưng dùng số điện thoại không khớp địa lý là những dấu hiệu cảnh báo mà ông Pang – và nhiều người khác – đã bỏ qua.

Bài học đắt giá

“Khi bạn bắt đầu nghe đến tiền bạc hay tiền điện tử trong một cuộc trò chuyện, đó chính là lúc bạn nên cảnh giác cao độ,” ông Pang chia sẻ sau bài học nhớ đời. Dù nghi ngờ người phụ nữ lừa mình có thể cũng là nạn nhân bị ép buộc, ông vẫn nhấn mạnh một nguyên tắc đơn giản nhưng sống còn: hễ dính đến tiền, hãy coi đó là một dấu hiệu cảnh báo lớn.