#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Gần 1 triệu tấn phân bón bị mắc kẹt tại vùng vịnh do eo biển Hormuz bị phong toả

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang gây ra những gián đoạn đáng kể đối với thị trường phân bón toàn cầu khi gần 1 triệu tấn hàng hóa liên quan đến phân bón bị mắc kẹt tại khu vực Vùng Vịnh.

Theo dữ liệu từ công ty phân tích vận tải biển Kpler, hiện có hơn 20 tàu hàng khô rời chở các nguyên liệu và sản phẩm phân bón đang bị đình trệ trong khu vực sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz trong bối cảnh xung đột với Mỹ và Israel leo thang.

Tính đến ngày 10/3, Kpler ghi nhận 21 tàu đang vận chuyển nhiều loại hàng hóa phục vụ ngành phân bón, bao gồm urê, lưu huỳnh và phosphat. Trong đó có 9 tàu chở khoảng 463.000 tấn urê, 8 tàu vận chuyển khoảng 303.000 tấn lưu huỳnh, cùng 2 tàu chở khoảng 105.000 tấn phosphat. Ngoài ra còn có một tàu chở hỗn hợp urê và phosphat, và một tàu chở phân bón chưa xác định rõ chủng loại.

Tổng khối lượng hàng hóa trên các tàu này ước tính khoảng 980.000 tấn. Một số tàu đáng chú ý như African Lorikeet treo cờ Panama hay Kiran China treo cờ Malta. Khoảng một nửa số tàu được cho là đang trên hành trình tới các quốc gia châu Á.

Không phải toàn bộ lượng lưu huỳnh trên các tàu này được sử dụng trực tiếp trong nông nghiệp, tuy nhiên phần lớn lưu huỳnh xuất khẩu từ Trung Đông thường được dùng làm nguyên liệu sản xuất phân bón.

Khu vực Vùng Vịnh hiện là trung tâm cung ứng lớn của thế giới đối với các loại phân bón sản xuất từ khí tự nhiên và dầu mỏ. Mỗi năm, khu vực này cung cấp khoảng 22–30 triệu tấn lưu huỳnh và 30–38 triệu tấn urê. Đáng chú ý, hơn một nửa lượng lưu huỳnh toàn cầu và trên 30% lượng urê xuất khẩu của thế giới đều phải đi qua eo biển Hormuz.

Theo chuyên gia Josh Linville của công ty giao dịch hàng hóa StoneX, khoảng 1/3 lượng urê xuất khẩu toàn cầu đến từ khu vực Vùng Vịnh. Do đó, việc ba trong số mười quốc gia xuất khẩu urê lớn nhất thế giới gồm Qatar, Saudi Arabia và Iran bị hạn chế vận chuyển qua Hormuz đang làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trên thị trường quốc tế. Áp lực càng lớn hơn khi nhu cầu phân bón theo mùa tại Mỹ và Australia đang tăng.

Dù đã có một tàu chở phân bón liên quan đến doanh nghiệp Trung Quốc đi qua khu vực này kể từ khi tuyến hàng hải bị phong tỏa, Kpler cảnh báo rằng nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, nguồn cung các nguyên liệu đầu vào cho sản xuất phân bón có thể giảm từ 30% đến 50%.

Theo dữ liệu thị trường hàng khô rời của Kpler, hoạt động vận chuyển lưu huỳnh đến các quốc gia như Indonesia, Trung Quốc, Morocco và Ấn Độ đã bắt đầu bị ảnh hưởng. Trong khi đó, nguồn cung urê tới Ấn Độ, Mỹ và Australia cũng đang chịu sức ép tương tự.

Châu Á hiện phụ thuộc rất lớn vào nguồn phân bón từ Trung Đông, với khoảng 40% lượng urê nhập khẩu, 54% lưu huỳnh và 71% amoniac có nguồn gốc từ khu vực này. Trong bối cảnh vận tải đường bộ khó thay thế còn tuyến đường biển chủ yếu phải đi qua eo biển Hormuz, việc tuyến vận tải chiến lược này bị gián đoạn đang đẩy giá phân bón lên cao và làm dấy lên lo ngại về an ninh lương thực.

Riêng Nhật Bản có mức độ phụ thuộc thấp hơn vào nguồn cung từ Trung Đông, nên các lô hàng hiện tại chưa bị ảnh hưởng ngay lập tức. Tuy nhiên, do nước này phải nhập khẩu gần như toàn bộ nhu cầu urê và amoni phosphat trong nước, chi phí nhập khẩu vẫn có thể tăng mạnh nếu tình trạng phong tỏa kéo dài.

Các chuyên gia logistics nhận định rằng cho đến khi rủi ro an ninh tại khu vực được cải thiện, các hãng vận tải biển vẫn sẽ thận trọng khi đi qua eo biển Hormuz, khiến hoạt động logistics khó có thể nhanh chóng trở lại trạng thái bình thường.