Găm đất sẽ phải trả giá?

Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi đang thu hút sự quan tâm lớn của thị trường khi đề xuất áp dụng khoản tiền phạt lũy tiến đối với các dự án chậm đưa đất vào sử dụng và tiến hành thu hồi nếu quá 60 tháng. Chính sách này được kỳ vọng sẽ giải quyết tình trạng lãng phí tài nguyên, đồng thời tạo áp lực kinh tế trực diện lên các chủ đầu tư găm giữ đất.

Cơ chế mới tạo áp lực tài chính liên tục thay vì chỉ chờ đến thời điểm thu hồi, nhưng mốc 60 tháng cũng làm dấy lên tranh luận về mức độ răn đe và cách phân định trách nhiệm giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lý.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa công bố dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, dự kiến trình Quốc hội kỳ họp thứ 2. Nội dung đáng chú ý là cơ chế xử lý dự án không đưa đất vào sử dụng hoặc chậm tiến độ. Theo đề xuất, chủ đầu tư phải nộp khoản tiền tăng dần theo thời gian đất không được khai thác. Nếu sau 60 tháng vẫn chưa đưa đất vào sử dụng, Nhà nước sẽ thu hồi. Quy định này nhằm giải quyết tình trạng đất được giao nhưng để kéo dài, không khai thác đúng mục đích tại nhiều địa phương, gây lãng phí nguồn lực.

Khác với quy định hiện hành chỉ tập trung vào thời điểm thu hồi, dự thảo đề xuất áp dụng chế tài tài chính lũy tiến trong suốt 60 tháng đối với thời gian không đưa đất vào sử dụng. Khi chi phí phải trả tăng dần theo thời gian, việc giữ đất mà không khai thác sẽ trở nên kém hấp dẫn về mặt kinh tế. Cách tiếp cận này được cho là phù hợp với yêu cầu Nghị quyết số 21-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng chính sách thuế cao hơn với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng.

Chính sách ảnh hưởng trực tiếp đến ngành bất động sản, doanh nghiệp xây dựng và chủ đầu tư. Các doanh nghiệp có dự án chậm triển khai sẽ phải chịu chi phí lũy tiến hoặc rủi ro thu hồi đất. Điều này buộc chủ đầu tư phải sắp xếp nguồn lực tài chính hoặc tăng tốc độ triển khai để tránh chi phí phát sinh. Những doanh nghiệp bất động sản với dự án dài hạn cần đánh giá lại khả năng tài chính trong bối cảnh chế tài này.

Dự thảo nhận được nhiều ý kiến từ các cơ quan. Một số đề nghị cân nhắc lại mốc 60 tháng và phân biệt rõ hơn giữa dự án hoàn toàn không sử dụng và dự án có triển khai nhưng chậm tiến độ. Các địa phương cũng đề xuất quy định chi tiết về tiêu chí xác định chậm sử dụng, cơ chế gia hạn trong trường hợp bất khả kháng, và chỉ áp dụng biện pháp thu hồi đối với phần trách nhiệm thuộc về nhà đầu tư sau khi đã thực hiện đầy đủ các bước xử lý.