Flagship và nghệ thuật nuôi dưỡng ý tưởng phi lý

Hầu hết các đổi mới đột phá ban đầu đều bị coi là… phi lý. Nhưng nếu kiên trì tiến hóa, chúng sẽ trở thành điều tất yếu. – Noubar Afeyan

1. Tại sao Flagship khác biệt?

Trong khi nhiều startup chỉ chạy theo idea nóng hoặc trend thị trường, Flagship lại:

• Không làm việc trong chân không: Luôn đưa ý tưởng ra bàn tán, để bị phản biện, bị chém tơi tả.

• Không sợ bị ăn cắp ý tưởng: Vì lúc đầu nó chỉ là… giả thuyết. Người khác nghe xong thấy tào lao rồi bỏ, còn mình thì thu hoạch được feedback quý giá.

• Không bị chuyên gia chi phối: Vì chuyên gia thường mắc kẹt trong định kiến hợp lý, dễ bác bỏ cái mới.

Thông điệp: Để đổi mới, bạn phải dám sống chung với sự phi lý – ít nhất là lúc khởi đầu.

2. Quy trình tiến hóa ý tưởng (Evolution is the Master Pivot)

Flagship coi đổi mới không phải tia chớp sáng tạo mà là quy trình tiến hóa:

1. Đặt giả thuyết giá trị (value hypotheses).

2. Đưa cho nhiều nhóm phản biện → bị bác bỏ → tinh chỉnh.

3. Lặp đi lặp lại liên tục (micro-pivot).

4. Khi giả thuyết không còn dễ bị đập nát → đem vào phòng lab để thử nghiệm then chốt.

5. Nếu kết quả khả quan → thành lập startup.

Moderna chính là ví dụ: vài triệu USD + 6 tháng thử nghiệm, từ ý tưởng nghe phi lý (dùng mRNA làm thuốc) → trở thành công ty tỷ đô.

3. Đổi mới = Giải quyết vấn đề

Karim Lakhani nói rất rõ: Khởi nghiệp = Giải quyết vấn đề.

• Bạn không bán công nghệ.

• Bạn không bán sản phẩm.

• Bạn giải quyết vấn đề thực sự của khách hàng, bằng công nghệ, sản phẩm, dịch vụ.

Và để làm được điều này, doanh nhân cần 2 vũ khí:

1. Góc nhìn (Perspective): Bạn nhìn vấn đề theo cách nào?

Ví dụ: Uber nhìn khó bắt taxi không phải là chuyện giá cả, mà là chuyện trải nghiệm đặt xe.

2. Heuristic (Quy tắc kinh nghiệm): Bạn thử nghiệm và tìm đường đi thế nào?

Ví dụ: Airbnb thử nghiệm bằng cách… cho thuê nệm hơi ngay tại căn hộ của founder.

4. Ví dụ

• Netflix: Không định nghĩa mình là cửa hàng cho thuê DVD, mà là giúp khách hàng giải trí tiện lợi hơn. Từ đó mới tiến hóa thành streaming.

• Dyson: Không chỉ nhìn máy hút bụi, mà nhìn vấn đề túi lọc bụi dễ nghẹt → tạo ra máy hút lốc xoáy.

• Moderna: Không đặt câu hỏi bệnh X cần chữa thế nào?, mà hỏi: Liệu mRNA có thể trở thành nền tảng thuốc mới?

5. Bài thực hành

1. Viết xuống một vấn đề lớn mà bạn quan sát trong ngành của mình.

2. Thử mô tả lại vấn đề này theo 2–3 góc nhìn khác nhau.

VD: khách ít quay lại có thể là do dịch vụ kém, do giá, hoặc do khách hàng chưa thấy kết quả nhanh.

3. Viết ít nhất 2 giả thuyết phi lý để giải quyết nó VD: Spa có thể cam kết da đẹp sau 7 ngày hoặc hoàn tiền?.

4. Chia sẻ với một nhóm bạn, để họ đập nát. Nhặt ý kiến, tinh chỉnh lại.

6. Ba bài học:

1. Ý tưởng càng phi lý, càng đáng để thử. Vì nếu ai cũng thấy hợp lý → chắc đã có người làm rồi.

2. Đổi mới là tiến hóa, không phải bùng nổ. Thử - sai - lặp lại chính là bí kíp.

3. Khởi nghiệp = giải quyết vấn đề. Công nghệ chỉ là phương tiện, không phải mục tiêu.

Thông điệp Bài 13:

Hãy ngừng chờ tia chớp sáng tạo. Hãy bắt đầu với một giả thuyết, dám để nó bị phản biện, liên tục tiến hóa. Một ngày nào đó, ý tưởng phi lý của bạn có thể trở thành Moderna tiếp theo.

Ở Bài 14, chúng ta sẽ cùng đi sâu vào: Làm sao để thiết kế hệ thống giải quyết vấn đề – biến startup thành một công xưởng đổi mới thay vì dựa vào may mắn.

⸻

P/s: Bạn đang trăn trở đã có 1, 2 nhân viên thì lên 10 và mở rộng cơ sở thành 2, 3…10 chi nhánh bạn làm gì? Inbox tư vấn nhé