F0 và cú tát tỉnh mộng từ cơn lốc mang tên… thuế

Thị trường chứng khoán Việt Nam vừa trải qua cú sốc lớn khi VN-Index “bốc hơi” 108 điểm chỉ trong 2 phiên đầu tháng 4, cuốn phăng mọi kỳ vọng về sóng tăng nhờ dòng tiền F0. Cú rơi đột ngột do ảnh hưởng từ chính sách thuế của Mỹ khiến cả nhà đầu tư mới lẫn kỳ cựu rơi vào trạng thái hoang mang, bán tháo hoặc phòng thủ chặt chẽ.

Kỳ vọng vào thị trường chứng khoán như một kênh đầu tư sinh lời hàng đầu trong năm 2025 tiếp tục được củng cố bằng những con số "biết nói". Theo VSD, gần 388 nghìn tài khoản mới đã được mở trong 3 tháng đầu năm, cho thấy niềm tin mạnh mẽ của nhà đầu tư vào tiềm năng tăng trưởng của thị trường.

Thị trường chứng khoán khởi đầu tháng 4 trong kỳ vọng dâng cao: dòng tiền mới dồn dập, mùa đại hội cổ đông rạo rực và môi trường lãi suất thấp trở thành chất xúc tác cho đà phục hồi. Nhiều tổ chức lạc quan dự báo VN-Index có thể hướng tới mốc 1.330 điểm – như một cột mốc khẳng định chu kỳ tăng trưởng mới.

Tuy nhiên, chưa kịp bứt phá, thị trường đã phải hứng trọn một cú đấm chính trị từ bên kia bán cầu: sắc lệnh áp thuế đối ứng của Tổng thống Mỹ Donald Trump – nhằm vào hàng chục nền kinh tế – khiến thị trường tài chính toàn cầu rung lắc dữ dội, và Việt Nam không nằm ngoài vòng xoáy.

Ngày 3/4 trở thành phiên giao dịch “đen tối” nhất lịch sử khi VN-Index mất tới 88 điểm, tiếp tục rơi gần 20 điểm trong ngày kế tiếp. Chỉ trong 48 giờ, chỉ số lao dốc tổng cộng 108 điểm, xóa sạch thành quả của cả quý I.

Điều đáng báo động không chỉ là đà giảm, mà là tâm lý hoảng loạn lan rộng: nhà đầu tư nước ngoài không bắt đáy, mà bán ròng kỷ lục hơn 6.800 tỷ đồng, đẩy tổng mức xả ròng từ đầu năm 2025 lên tới gần 35.500 tỷ đồng. Làn sóng giải chấp lan nhanh ở nhóm cổ phiếu bất động sản – xây dựng, đẩy nhiều nhà đầu tư vào thế vỡ trận.

Đặc biệt, F0 – những người vừa bước chân vào thị trường chưa bao lâu – là những người tổn thương đầu tiên. Tâm lý kỳ vọng nhanh chóng chuyển sang hỗn loạn: tài khoản “bốc hơi” 10–20% chỉ trong vài phiên. Nhiều người hoảng sợ bán tháo bằng mọi giá, cắt lỗ trong trạng thái rối loạn tâm lý, gần như không có năng lực ứng phó với biến động. Những cú sụt điểm như đòn cảnh tỉnh cho một thế hệ đầu tư vừa háo hức bước chân vào sàn, chưa kịp học cách giữ thăng bằng.

Làn sóng bán tháo không dừng ở nhóm nhà đầu tư cá nhân. Ngay cả những người ở “tuyến đầu” – lãnh đạo doanh nghiệp và người thân – cũng bị cuốn vào vòng xoáy giải chấp. Thị trường rơi vào trạng thái mất kiểm soát tâm lý, trắng bảng bên mua.

Không chỉ F0, những nhà đầu tư dày dạn kinh nghiệm cũng chao đảo. Anh Trần Đức Thắng (Hà Nội), với gần 8 năm lăn lộn qua nhiều biến động, thừa nhận cú sốc lần này “đến quá nhanh và quá bất ngờ”. Anh lập tức cơ cấu lại danh mục, hạ margin xuống tối thiểu. Hay chị Nguyễn Bảo Anh (TP.HCM), người vốn thận trọng trong phân bổ tài sản, vẫn không tránh khỏi hoang mang khi thị trường rơi tự do, không có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào từ trước.

Theo các chuyên gia, cú sốc thuế quan lần này không chỉ là thử thách tâm lý với F0, mà còn là hồi chuông cảnh báo: thị trường chứng khoán – dù có hấp dẫn đến đâu – vẫn luôn tiềm ẩn những biến động khó lường.

Ông Trần Hoàng Sơn – Giám đốc Chiến lược thị trường VPBankS – nhận định: trong một năm, VN-Index chỉ có khoảng hai “sóng lớn” đủ sức mang lại lợi nhuận thực sự. Còn lại, phần lớn thời gian là những pha nhiễu động với tỷ lệ rủi ro cao. “Quy luật 20:80 vẫn đúng – chỉ 20% lệnh là thắng, còn lại dễ thua lỗ nếu thiếu chiến lược quản trị”, ông nói.

Ông cũng lưu ý: không phải thời điểm nào cũng phù hợp để trading. Dòng tiền chỉ nên được giải ngân khi thị trường ổn định, có thông tin hỗ trợ rõ ràng. Ngược lại, khi xuất hiện kháng cự hoặc tín hiệu nhiễu động từ bên ngoài – như cú sốc thuế vừa qua – nhà đầu tư cần đưa danh mục về vùng an toàn, giảm tỷ trọng, thậm chí chấp nhận “đứng ngoài để bảo toàn lực lượng”.

Bài học lớn nhất sau biến cố tháng 4 không nằm ở con số – mà ở việc ai giữ được bình tĩnh, ai biết sống sót để còn quay lại. Thị trường chứng khoán luôn có sóng, nhưng chỉ những người biết bơi giỏi mới đi xa được.