EVN hết quyền tự tăng giá điện?

Từ ngày 9/7, EVN không còn được tự điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân từ 2% đến dưới 5% như trước mà phải lập hồ sơ và nhận ý kiến bằng văn bản của Bộ Công Thương. Quy định mới được kỳ vọng tăng tính minh bạch, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp tới doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Nghị định 278/2026/NĐ-CP bổ sung cơ chế giám sát chặt hơn đối với việc điều chỉnh giá điện, trong bối cảnh điện năng tiếp tục là yếu tố đầu vào quan trọng của nền kinh tế.

Nghị định số 278/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định rõ ràng quy trình điều chỉnh giá điện. Khi giá bán lẻ điện bình quân tính toán giảm từ 1% trở lên, EVN phải lập hồ sơ và báo cáo Bộ Công Thương để thực hiện giảm giá tương ứng. Ngược lại, nếu giá cần tăng từ 2-5%, EVN bắt buộc phải báo cáo Bộ Công Thương và chỉ được điều chỉnh sau khi nhận ý kiến bằng văn bản từ bộ. Với mức tăng dưới 2%, EVN chỉ cần báo cáo và không điều chỉnh.

Thay đổi so với quy định trước

Trước đây, EVN được quyền tự quyết định tăng giá điện khi mức tăng đạt 3% trở lên sau khi kiểm tra chi phí sản xuất kinh doanh. Thời gian điều chỉnh tối thiểu là 3 tháng kể từ lần điều chỉnh gần nhất. Tuy nhiên, báo cáo gần đây cho thấy EVN đã có lãi từ hoạt động sản xuất kinh doanh, do đó nhà nước quyết định siết lại quy trình để kiểm soát việc tăng giá. Quy định mới đòi hỏi EVN phải xin phép thay vì hành động độc lập.

Lợi ích cho người tiêu dùng và doanh nghiệp

Theo chuyên gia năng lượng TS Ngô Tuấn Kiệt, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học năng lượng, quy định này phù hợp vì tránh tình trạng EVN vừa kinh doanh vừa tự ý tăng giá. Khi việc tăng giá có sự giám sát của Bộ Công Thương, người tiêu dùng được hưởng lợi về mặt tinh thần, không phải lo lắng về những lần tăng giá ngẫu hứng. Doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh có thể chủ động lập kế hoạch giá sản phẩm của mình khi biết rõ lộ trình điều chỉnh điện.

Cơ chế kiểm soát chi phí của nhà nước

Bộ Công Thương có trách nhiệm kiểm tra chi phí thực tế của EVN trước ngày 30/6 hàng năm. Nếu phát hiện sai sót trong tính toán giá điện, bộ yêu cầu EVN cập nhật phương án trong 5 ngày làm việc. Trong trường hợp cần thiết, Bộ Công Thương được phép thuê tư vấn độc lập để kiểm tra chi phí. Kết quả kiểm tra được công bố công khai trên trang thông tin điện tử của bộ, đảm bảo tính minh bạch.

Mức giá điện hiện hành và ngưỡng điều chỉnh

Giá bán lẻ điện bình quân hiện được áp dụng ở mức 2.204 đồng/kWh, là trung bình của 1 kWh điện trên toàn hệ thống. Nếu giá tính toán giảm trên 1%, tương đương giảm hơn 22 đồng/kWh, EVN phải xem xét điều chỉnh giảm. Nếu tăng từ 2-5%, tương ứng tăng 44-110 đồng/kWh, EVN sẽ được điều chỉnh tăng sau khi Bộ Công Thương có ý kiến. Việc điều chỉnh dựa trên biến động của giá than, khí, dầu, tỷ giá và nhu cầu huy động các nguồn điện có giá thành cao.