Đường lên sàn "gập ghềnh"?

Áp lực bão hòa nguồn cung và định kiến "mua IPO là lỗ" từ quá khứ đang biến cuộc đua lên sàn của các ông lớn thành một canh bạc cân não đầy rủi ro.

Danh sách doanh nghiệp chuẩn bị IPO đang ngày càng nối dài. Từ các công ty chứng khoán, bán lẻ đến chuỗi tiêu dùng, dịch vụ, nhiều tên tuổi lớn đồng loạt công bố kế hoạch gọi vốn với quy mô hàng nghìn đến hàng chục nghìn tỷ đồng.

Đáng chú ý nhất là thương vụ IPO của Điện Máy Xanh với quy mô gần 180 triệu cổ phiếu, dự kiến huy động hơn 14.000 tỷ đồng. Sau phát hành, doanh nghiệp có thể đạt mức định giá trên 100.000 tỷ đồng và trở thành một trong những tân binh đáng chú ý nhất trên sàn chứng khoán.

Bên cạnh đó, hàng loạt kế hoạch IPO quy mô lớn cũng đang được thúc đẩy từ các công ty chứng khoán, bán lẻ, chuỗi cà phê, dược phẩm và dịch vụ tiêu dùng. Thị trường vì thế đứng trước một làn sóng niêm yết mới được đánh giá có quy mô lớn chưa từng thấy.

Tuy nhiên, quy mô IPO càng lớn thì áp lực hấp thụ dòng tiền càng cao.

Dòng vốn chưa thực sự thuận lợi

Trái với sự sôi động của các kế hoạch IPO, bối cảnh thị trường hiện nay lại chưa hoàn toàn thuận lợi. Khối ngoại vẫn duy trì xu hướng rút ròng, trong khi dòng tiền trong nước chịu sức ép từ mặt bằng lãi suất huy động cao và áp lực thanh khoản của hệ thống tài chính.

Nhiều chuyên gia cho rằng đây là điểm khác biệt lớn so với các chu kỳ IPO trước đây. Khi lãi suất duy trì ở mức cao, dòng tiền có xu hướng ưu tiên các kênh tiết kiệm an toàn hơn là tham gia các thương vụ phát hành mới với mức định giá còn nhiều tranh cãi.

Bên cạnh đó, mặt bằng định giá trên thị trường hiện không quá đắt. Nhiều cổ phiếu niêm yết đang giao dịch ở vùng P/E hấp dẫn, khiến nhà đầu tư có thêm lựa chọn thay vì phải chấp nhận mức giá cao tại các đợt IPO.

Một vấn đề khác là dòng tiền trên thị trường đang có dấu hiệu tập trung vào một số nhóm cổ phiếu dẫn dắt, thay vì lan tỏa rộng. Điều này khiến khả năng hút vốn của các doanh nghiệp mới lên sàn trở nên khó đoán hơn.

Cơ hội vẫn còn phía trước

Dù đối mặt nhiều thách thức ngắn hạn, triển vọng dài hạn của thị trường IPO vẫn được đánh giá tích cực.

Việc Việt Nam được xác nhận nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế quy mô lớn trong những năm tới. Song song đó, các quy định mới giúp rút ngắn đáng kể thời gian từ IPO đến niêm yết cũng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp huy động vốn.

Lịch sử tại nhiều thị trường mới nổi cho thấy quá trình nâng hạng thường kéo theo sự cải thiện về định giá và sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán. Đây được xem là nền tảng quan trọng để các thương vụ IPO quy mô lớn tìm kiếm cơ hội thành công.

Dẫu vậy, giới đầu tư vẫn giữ sự thận trọng. Thực tế cho thấy không ít thương vụ IPO trước đây từng tạo hiệu ứng mạnh khi chào bán nhưng nhanh chóng giảm nhiệt sau khi niêm yết. Trong bối cảnh hiện nay, chất lượng doanh nghiệp, mức định giá và khả năng tạo tăng trưởng thực chất sẽ quyết định sức hút của từng thương vụ hơn là hiệu ứng truyền thông.

Làn sóng IPO mới đang mở ra cơ hội lớn cho thị trường vốn Việt Nam, nhưng cũng đặt ra bài toán không dễ về khả năng hấp thụ dòng tiền. Khi nguồn vốn không còn dồi dào như trước, cuộc đua lên sàn sẽ trở thành phép thử thực sự đối với cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư.