Đường – Cơ hội hình thành chu kỳ tăng mới trong bối cảnh căng thẳng năng lượng toàn cầu

Thị trường đường thế giới đang bước vào giai đoạn nhạy cảm khi các yếu tố năng lượng, thời tiết và địa chính trị cùng lúc tác động đến cán cân cung – cầu. Trong bối cảnh giá dầu duy trì ở mức cao do căng thẳng tại Trung Đông, mối liên hệ chặt chẽ giữa đường và ethanol đang trở thành yếu tố quan trọng có thể định hình xu hướng giá trong năm 2026.

Sau khi chạm mức thấp nhất trong khoảng 5 năm rưỡi vào giữa tháng 2, giá đường đã ghi nhận 4 tuần tăng liên tiếp, cho thấy lực cầu đang dần quay trở lại khi thị trường bắt đầu phản ánh các rủi ro về nguồn cung. Dù xuất hiện những nhịp điều chỉnh ngắn hạn, giá vẫn duy trì trên vùng giao dịch của tuần trước, cho thấy xu hướng phục hồi đang được củng cố.

1. Mối liên hệ giữa năng lượng và đường

Một trong những yếu tố đáng chú ý nhất hiện nay là sự liên thông giữa thị trường năng lượng và đường thông qua ethanol. Khi giá dầu tăng, ethanol trở nên hấp dẫn hơn, khiến các nhà máy có xu hướng chuyển mía từ sản xuất đường sang nhiên liệu sinh học.

Tại Brazil – quốc gia sản xuất đường lớn nhất thế giới – khu vực Trung Nam dự kiến bước vào niên vụ mới trong vài tuần tới. Tuy nhiên, nếu giá xăng nội địa tăng theo xu hướng giá dầu quốc tế, nhiều khả năng các nhà máy sẽ gia tăng tỷ trọng sản xuất ethanol. Điều này đồng nghĩa với việc lượng mía dành cho sản xuất đường có thể giảm, qua đó thắt chặt nguồn cung trong ngắn hạn.

Các khảo sát thị trường cũng cho thấy tỷ lệ mía dùng để sản xuất đường tại Brazil có thể giảm xuống dưới 48%, so với hơn 50% của niên vụ trước. Điều này cho thấy xu hướng chuyển dịch sang ethanol nếu giá năng lượng tiếp tục neo cao.

2. Ấn Độ và Mỹ: Rủi ro thời tiết tiếp tục tạo áp lực nguồn cung

Tại Ấn Độ – quốc gia sản xuất đường lớn thứ hai thế giới sản lượng niên vụ 2025/26 đã bị điều chỉnh giảm xuống còn 28,3 triệu tấn do điều kiện thời tiết bất lợi tại các bang trồng mía trọng điểm như Maharashtra và Karnataka. Mưa lớn kéo dài, ngập úng và hiện tượng ra hoa sớm đã làm giảm năng suất mía tại nhiều khu vực. Đáng chú ý hơn, việc Ấn Độ triển khai chương trình pha trộn 20% ethanol vào xăng từ 1 tháng 4 khiến hàng triệu tấn mía được chuyển hướng sang sản xuất nhiên liệu sinh học thay vì đường.

Tại Mỹ, các đợt sương giá tại Florida cũng đang làm dấy lên lo ngại về sản lượng mía, cho thấy yếu tố thời tiết vẫn đang là biến số khó lường đối với nguồn cung toàn cầu.

3. Rủi ro logistics tại Trung Đông

Ngoài yếu tố sản xuất, thị trường cũng đang theo dõi sát các rủi ro logistics quanh eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiến lược của thương mại toàn cầu.

Theo ước tính, khoảng 10% lượng đường thô nhập khẩu toàn cầu và khoảng 5% lượng đường tinh luyện xuất khẩu đi qua khu vực này. Bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể làm tăng chi phí vận chuyển và tạo ra các cú sốc giá ngắn hạn.

Trong khi đó, một số doanh nghiệp lọc đường lớn tại Trung Đông hiện đang duy trì lượng dự trữ nguyên liệu đủ cho khoảng 1–2 năm sản xuất, cho thấy các doanh nghiệp cũng đang chủ động phòng ngừa rủi ro chuỗi cung ứng.

Kết luận:

Thị trường đường toàn cầu đang chịu ảnh hưởng đồng thời từ nhiều yếu tố. Sự suy giảm năng suất mía tại Ấn Độ, triển vọng gia tăng sản xuất ethanol tại Brazil trong bối cảnh giá xăng cao, cùng với rủi ro logistics tại Trung Đông - đặc biệt là khu vực eo biển Hormuz - đang tạo ra áp lực tăng đối với giá đường cả trong nước lẫn trên thị trường quốc tế trong ngắn hạn. Những yếu tố này cũng khiến thị trường trở nên nhạy cảm hơn với các biến động về địa chính trị và điều kiện thời tiết, qua đó có thể tiếp tục tác động đến diễn biến cung - cầu của ngành đường trong thời gian tới.