Đừng biến dữ liệu khách hàng thành "đặc quyền" cưỡng ép

Từ vụ Zalo, cơ quan quản lý cảnh báo nhiều doanh nghiệp vẫn đang xem nhẹ quyền lựa chọn dữ liệu cá nhân – yếu tố ngày càng quyết định niềm tin và tính bền vững của thị trường số.

Sau án phạt đối với Zalo, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia phát đi cảnh báo về những chính sách thu thập và sử dụng dữ liệu cá nhân còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, yêu cầu doanh nghiệp minh bạch mục đích và bảo đảm quyền lựa chọn thực chất của người tiêu dùng.

Đừng biến dữ liệu khách hàng thành "đặc quyền" cưỡng ép

Thông tin từ Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) cho biết, qua công tác tiếp nhận phản ánh và theo dõi thị trường, cơ quan này ghi nhận nhiều cách thức triển khai chính sách dữ liệu chưa phù hợp, tiềm ẩn nguy cơ xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng.

Các biểu hiện phổ biến bao gồm: yêu cầu người dùng phải đồng ý toàn bộ nội dung thu thập và sử dụng dữ liệu mới được tiếp tục sử dụng dịch vụ; quy định phạm vi xử lý dữ liệu chung chung, không tách bạch từng mục đích; hoặc thiết kế sẵn các ô “đồng ý”, khiến quyền lựa chọn thực tế của người tiêu dùng bị thu hẹp.

Trước thực trạng này, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia khuyến nghị doanh nghiệp khẩn trương rà soát, hoàn thiện chính sách thu thập và sử dụng thông tin theo đúng Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trong đó, yêu cầu cốt lõi là minh bạch về mục đích, phạm vi xử lý, thời hạn lưu trữ và biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh việc thiết lập cơ chế rõ ràng để người tiêu dùng có thể chủ động lựa chọn việc cung cấp, chia sẻ thông tin cho bên thứ ba, cũng như quyền từ chối sử dụng dữ liệu cho mục đích quảng cáo.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu của người tiêu dùng liên quan đến việc kiểm tra, chỉnh sửa, cập nhật, hủy bỏ hoặc ngừng chuyển giao thông tin cá nhân. Việc đồng ý cho thu thập và sử dụng dữ liệu không được coi là điều kiện bắt buộc để giao kết hợp đồng, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia khẳng định, tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là yếu tố then chốt để củng cố niềm tin của người tiêu dùng và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bền vững.

Zalo cập nhật hàng loạt điều khoản mới hồi cuối năm 2025

Bối cảnh vụ việc

Trước đó, cuối năm 2025, Zalo cập nhật điều khoản dịch vụ mới, trong đó quy định việc tiếp tục sử dụng tài khoản đồng nghĩa với việc cho phép Tập đoàn VNG thu thập và xử lý nhiều loại dữ liệu cá nhân như số điện thoại, CCCD, email, hình ảnh…

Điều khoản này gây tranh cãi khi người dùng không có quyền lựa chọn riêng biệt từng nội dung và nếu không đồng ý thì không thể tiếp tục sử dụng dịch vụ.

Đến cuối tháng 1, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã xử phạt Tập đoàn VNG 810 triệu đồng do nhiều vi phạm, bao gồm việc không thiết lập cơ chế lựa chọn phạm vi cung cấp thông tin, không cho phép người dùng lựa chọn sử dụng dữ liệu cho mục đích quảng cáo, cùng với một số điều khoản và quy trình chưa phù hợp. Doanh nghiệp bị yêu cầu chấm dứt vi phạm và rà soát, hoàn thiện toàn bộ chính sách liên quan