Dư nợ margin lập đỉnh, chứng khoán vẫn trầm lắng

Khi giá cổ phiếu rớt mạnh, hệ quả mà nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán phải đón nhận là rất lớn. Điều này có vẻ hơi lo xa nhưng cũng cần để mắt tới.

Ông Trần Đức Anh từ KBSV nhận định, thanh khoản thị trường yếu phản ánh lượng margin thực tế của nhà đầu tư cá nhân không đáng kể, chủ yếu đến từ các giao dịch thỏa thuận giữa tổ chức và công ty chứng khoán.

Ông Trần Đức Anh từ KBSV nhận định, thanh khoản thị trường thấp cho thấy lượng margin thực tế từ nhà đầu tư cá nhân không lớn, phần lớn đến từ các giao dịch thỏa thuận giữa tổ chức và công ty chứng khoán.

Dư nợ margin tiếp tục lập đỉnh

Đến cuối quý IV/2024, tổng dư nợ cho vay, chủ yếu là margin, của các công ty chứng khoán đạt gần 248.800 tỷ đồng, tăng 36% so với đầu năm, mặc dù không đổi so với quý trước. Đây là quý thứ 8 liên tiếp dư nợ toàn thị trường ghi nhận mức tăng, gấp đôi con số 122.400 tỷ đồng của quý IV/2022. Trong cùng thời điểm, VN-Index tăng 26%.

Tuy nhiên, thanh khoản lại giảm mạnh, với mức bình quân chỉ 15.000 tỷ đồng/phiên, thấp hơn so với mức 21.400 tỷ và 22.200 tỷ trong nửa đầu năm.

Ông Nguyễn Đức Nhân, Giám đốc Trung tâm kinh doanh Mirae Asset Hoàn Kiếm, cảnh báo, khi giá cổ phiếu giảm mạnh, hệ quả với nhà đầu tư sẽ rất lớn, và mặc dù có vẻ lo xa, song cũng cần phải lưu ý.

Trong bối cảnh dư nợ margin tăng mạnh, các công ty chứng khoán đã ghi nhận tổng lợi nhuận từ hoạt động cho vay đạt hơn 6.400 tỷ đồng trong quý IV/2024, tăng 31% so với cùng kỳ năm trước. TCBS đứng đầu về dư nợ cho vay với gần 25.900 tỷ đồng, tăng 56% so với đầu năm, tiếp theo là HSC và SSI với 22.000 tỷ đồng và 20.400 tỷ đồng.

Ngoài ra, các công ty như Mirae Asset, VPS, Vietcap, VNDirect, MBS cũng ghi nhận dư nợ trên 10.000 tỷ đồng.

FiinGroup cũng chỉ ra rằng Chứng khoán HD dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng dư nợ margin với mức tăng 82,7% so với quý trước, đạt 1.241 tỷ đồng trong quý IV. Ngược lại, dư nợ margin giảm mạnh ở Chứng khoán KB Việt Nam (-609 tỷ đồng, -9,8%) và VDS (-535 tỷ đồng, -17,2%).

Lo ngại về chất lượng margin

Ông Trần Đức Anh, Giám đốc Vĩ mô & Chiến lược thị trường tại KBSV, chỉ ra rằng thanh khoản thị trường thấp phản ánh lượng margin thực tế từ nhà đầu tư cá nhân không cao, mà chủ yếu từ các giao dịch thỏa thuận giữa tổ chức và công ty chứng khoán.

Ông Nguyễn Đức Nhân cũng bày tỏ lo ngại về chất lượng margin khi nhiều doanh nghiệp sử dụng cổ phiếu làm tài sản thế chấp để vay vốn trong bối cảnh khó tiếp cận tín dụng ngân hàng. Điều này tiềm ẩn rủi ro lớn nếu giá cổ phiếu giảm mạnh, đặc biệt là trong tình huống tái diễn như năm 2022 khi trái phiếu và tài sản đảm bảo mất giá đồng loạt.

Các chuyên gia cảnh báo, nếu giá cổ phiếu thế chấp giảm xuống dưới ngưỡng an toàn, thị trường có thể phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng. "Hệ quả với nhà đầu tư sẽ rất lớn nếu thị trường tiếp tục điều chỉnh mạnh", ông Nhân nhấn mạnh, đồng thời khuyến cáo thận trọng trước rủi ro tiềm ẩn.

Trong khi thị trường chứng khoán vẫn chưa thể khôi phục đà tăng trưởng bền vững, sự gia tăng mạnh mẽ của dư nợ margin đặt ra bài toán lớn về quản lý rủi ro và chất lượng vốn vay, đặc biệt khi thanh khoản vẫn thấp và thị trường đầy bất ổn.