#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Donald Trump và tham vọng "bóp nghẹt" Tehran

Liệu áp lực từ việc đóng băng 90% kim ngạch thương mại có đủ nhanh để bẻ gãy ý chí của Iran, hay Mỹ đang tự đưa mình vào một "cái bẫy chính trị" mới với những hệ lụy chấn động toàn cầu?

Chiến lược của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang dịch chuyển rõ rệt: thay vì tiếp tục các đòn quân sự trực diện, Washington chọn cách siết chặt kinh tế Iran bằng phong tỏa hàng hải và cảng biển. Mục tiêu là tạo áp lực đủ lớn để buộc Tehran nhượng bộ mà không cần mở thêm một mặt trận chiến tranh mới.

Cốt lõi của kế hoạch nằm ở giả định rằng nếu dòng xuất khẩu dầu bị chặn đứng và nguồn cung hàng hóa thiết yếu bị bóp nghẹt, nền kinh tế Iran sẽ nhanh chóng rơi vào khủng hoảng. Khi đó, sức ép lạm phát, thiếu hụt và bất ổn nội bộ có thể buộc giới lãnh đạo phải chấp nhận các điều kiện từ Washington.

Trên lý thuyết, đây là một nước đi có tính toán: đánh vào điểm yếu nhất của đối thủ thay vì sa lầy vào xung đột quân sự kéo dài. Nhưng lịch sử cho thấy, những giả định kiểu này không ít lần khiến Mỹ trả giá, khi các đối thủ không hành xử theo logic mà Washington kỳ vọng.

Iran không phải ngoại lệ. Dù chịu tổn thất lớn về hạ tầng và nhân sự, bộ máy cầm quyền vẫn duy trì ổn định, cho thấy khả năng chịu áp lực đáng kể. Điều này đặt dấu hỏi lớn về hiệu quả thực sự của chiến lược phong tỏa.

Yếu tố thời gian vì thế trở thành biến số then chốt. Nếu áp lực kinh tế không đủ nhanh để tạo chuyển biến, trong khi tác động ngược lan sang thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu, chính sách này có thể phản tác dụng.

Về mặt quân sự, Mỹ hoàn toàn có khả năng triển khai phong tỏa. Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển phần lớn thương mại của Iran – trở thành điểm nghẽn chiến lược. Khi hơn 90% kim ngạch thương mại của Tehran phụ thuộc vào tuyến đường này, việc gián đoạn có thể gây hiệu ứng dây chuyền lên xuất khẩu dầu, tỷ giá và lạm phát chỉ trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, đòn siết này cũng kéo theo rủi ro leo thang. Iran có thể đáp trả bằng cách mở rộng căng thẳng trong khu vực, hoặc tác động tới các tuyến vận tải thay thế như Biển Đỏ. Kịch bản này không chỉ làm gián đoạn chuỗi cung ứng mà còn đẩy chi phí năng lượng toàn cầu tăng vọt.

Mỹ cũng đối mặt với bài toán ngoại giao. Việc ngăn chặn các tàu chở dầu liên quan đến các nền kinh tế lớn có thể kích hoạt căng thẳng với các đối tác quan trọng, trong bối cảnh các cuộc tiếp xúc cấp cao đang được chuẩn bị.

Trong khi đó, hy vọng về một lối ra ngoại giao vẫn còn nhưng mong manh. Khoảng cách lập trường giữa hai bên chưa thu hẹp đáng kể, dù vẫn tồn tại những điểm có thể thỏa hiệp. Một tiến trình đàm phán, nếu được nối lại, sẽ đòi hỏi thời gian và sự kiên nhẫn – điều chưa thực sự rõ ràng trong cách tiếp cận hiện tại.

Vì vậy, câu hỏi lớn không chỉ nằm ở việc chiến lược phong tỏa có thất bại hay không. Ngay cả khi thành công, hệ quả mà nó tạo ra đối với khu vực và trật tự kinh tế toàn cầu cũng là ẩn số khó lường.