Donald J. Trump nói về "Gian lận phi thuế quan”

Cách đây vài tiếng đồng hồ, ngày 20 tháng 4 năm 2025, ông Donald J. Trump đã đăng trên Truth Social và X bài viết "Gian lận phi thuế quan”.

Dưới đây là bài phân tích về nội dung bài, góc nhìn đa chiều, và ảnh hưởng đến Việt Nam.

** Nội dung bài viết của ông Trump.

Ông Trump đã liệt kê 8 hành vi “gian lận phi thuế quan” mà ông cho rằng các quốc gia khác đang sử dụng để tạo lợi thế không công bằng trong thương mại với Mỹ.

1. Thao túng tiền tệ (Currency Manipulation): Một số nước làm giảm giá trị đồng tiền để hàng hóa xuất khẩu rẻ hơn, gây thiệt hại cho nhà sản xuất Mỹ.

2. Thuế giá trị gia tăng (VATs) như thuế quan và trợ cấp xuất khẩu: VAT ở các nước như EU làm tăng giá hàng nhập khẩu từ Mỹ, trong khi hàng xuất khẩu của họ được hoàn thuế, tạo lợi thế cạnh tranh.

3. Bán phá giá dưới giá thành (Dumping Below Cost): Các quốc gia bán hàng hóa rẻ hơn giá thành để chiếm thị trường, đẩy công ty Mỹ ra khỏi cuộc chơi.

4. Trợ cấp xuất khẩu và trợ cấp chính phủ (Export Subsidies and Other Govt. Subsidies): Chính phủ hỗ trợ tài chính hoặc giảm thuế cho ngành xuất khẩu, giúp họ cạnh tranh không công bằng.

5. Tiêu chuẩn nông nghiệp bảo hộ (Protective Agricultural Standards): EU cấm nhập khẩu ngô biến đổi gen, gây khó khăn cho nông dân Mỹ.

6. Tiêu chuẩn kỹ thuật bảo hộ (Protective Technical Standards): Ông Trump nhắc đến “bài kiểm tra quả bóng bowling” của Nhật Bản, ám chỉ tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe để hạn chế hàng nhập khẩu từ Mỹ.

7. Hành vi giả mạo, vi phạm bản quyền và đánh cắp tài sản trí tuệ (Counterfeiting, Piracy, and IP Theft): Thiệt hại hơn 1 nghìn tỷ USD mỗi năm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến các công ty sáng tạo của Mỹ.

8. Chuyển hàng để né thuế quan (Transshipping to Evade Tariffs): Một số quốc gia chuyển hàng qua nước thứ ba để tránh thuế quan của Mỹ, làm suy yếu chính sách bảo hộ.

Donald J. Trump nói về "Gian lận phi thuế quan”

** Bình luận hai chiều về bài viết của ông Trump

1. Góc nhìn: Ủng hộ quan điểm của ông Trump

Bài viết thể hiện quyết tâm bảo vệ lợi ích kinh tế Mỹ trước các hành vi thương mại không công bằng như thao túng tiền tệ, đánh cắp tài sản trí tuệ, hay bán phá giá.

Ví dụ, thiệt hại hơn 1 nghìn tỷ USD mỗi năm từ đánh cắp tài sản trí tuệ là vấn đề nghiêm trọng với các công ty như Apple hay Microsoft. Việc chỉ trích các chính sách như VAT của EU hay tiêu chuẩn kỹ thuật của Nhật Bản có thể gây áp lực để đàm phán thương mại công bằng hơn và nâng cao nhận thức của công chúng Mỹ.

2. Góc nhìn: Phản biện và cân nhắc

Cách tiếp cận cứng rắn và thiếu giải pháp cụ thể của ông Trump có thể gây hệ lụy. Ông không làm rõ cách giải quyết thao túng tiền tệ hay thay đổi chính sách VAT của EU, vốn liên quan đến luật quốc tế phức tạp.

Điều này có thể làm leo thang căng thẳng thương mại, dẫn đến trả đũa từ EU, Nhật Bản, hay Trung Quốc, gây tăng giá hàng hóa và ảnh hưởng người tiêu dùng Mỹ. Hơn nữa, chỉ trích đồng minh như EU và Nhật Bản có thể làm tổn hại hợp tác quốc tế và khiến Mỹ bị cô lập trong các tổ chức như WTO.

** Ảnh hưởng đến Việt Nam

Bài viết của ông Trump, dù không nhắc trực tiếp đến Việt Nam, có thể ảnh hưởng đến Việt Nam trên nhiều khía cạnh:

1. Áp lực về thao túng tiền tệ: Việt Nam từng bị Mỹ cáo buộc thao túng tiền tệ vào năm 2020, dù sau đó được gỡ bỏ danh sách vào năm 2021.

Nếu Mỹ tiếp tục áp dụng cách tiếp cận cứng rắn như ông Trump đề xuất, Việt Nam có thể đối mặt với nguy cơ bị điều tra hoặc áp thuế chống phá giá, ảnh hưởng đến xuất khẩu các mặt hàng chủ lực như dệt may, điện tử, và thủy sản sang Mỹ - thị trường chiếm khoảng 20% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam (theo số liệu năm 2024).

2. Chuyển hàng để né thuế quan: Việt Nam từng bị nghi ngờ là điểm trung chuyển hàng hóa từ Trung Quốc để né thuế quan Mỹ trong giai đoạn chiến tranh thương mại Mỹ-Trung. Nếu Mỹ tăng cường kiểm soát hành vi “transshipping” như ông Trump đề cập, các doanh nghiệp Việt Nam có thể bị điều tra, gây gián đoạn hoạt động xuất khẩu và ảnh hưởng uy tín thương mại của Việt Nam trên trường quốc tế.

3. Cơ hội từ căng thẳng thương mại: Mặt khác, nếu căng thẳng thương mại giữa Mỹ và các nước như EU hay Trung Quốc leo thang, Việt Nam có thể hưởng lợi gián tiếp. Các công ty Mỹ có thể tìm kiếm nguồn cung thay thế từ Việt Nam, đặc biệt trong các ngành như dệt may, giày dép, và điện tử. Ngoài ra, Việt Nam đã tham gia nhiều hiệp định thương mại như CPTPP và RCEP, giúp đa dạng hóa thị trường và giảm phụ thuộc vào Mỹ.

4. Thách thức về tiêu chuẩn kỹ thuật và nông nghiệp: Việt Nam cũng có thể đối mặt với các tiêu chuẩn khắt khe hơn từ Mỹ, tương tự như EU hay Nhật Bản áp dụng với Mỹ. Ví dụ, nếu Mỹ tăng cường kiểm tra tiêu chuẩn nông nghiệp, các mặt hàng như cá tra, tôm của Việt Nam có thể gặp khó khăn trong việc đáp ứng yêu cầu, làm tăng chi phí xuất khẩu.

** Kết luận

Bài viết của ông Trump đã nêu bật các vấn đề thực tế trong thương mại quốc tế, thể hiện quyết tâm bảo vệ lợi ích kinh tế Mỹ.

Quan điểm của ông có thể tạo áp lực để đàm phán thương mại công bằng hơn, nhưng cách tiếp cận cứng rắn và thiếu giải pháp cụ thể có nguy cơ gây căng thẳng thương mại và ảnh hưởng tiêu cực đến người tiêu dùng Mỹ.

Đối với Việt Nam, bài viết này vừa mang đến thách thức (áp lực về tiền tệ, kiểm soát chuyển hàng) vừa tạo cơ hội (hưởng lợi từ chuyển dịch chuỗi cung ứng). Việt Nam cần tăng cường tuân thủ các quy định thương mại quốc tế và đa dạng hóa thị trường để giảm thiểu rủi ro từ các chính sách bảo hộ của Mỹ.

* Bài này do Trợ lý Thông minh viết theo dàn bài và nhữnh câu hỏi của chú Ba tài chính LMC.

Thân ái

Chú Ba tài chính

Lâm Minh Chánh