Đón sóng nâng hạng: Nâng tầm tri thức, nắm bắt vận hội.

Nhà đầu tư cá nhân đang chiếm tỷ trọng lớn trên thị trường chứng khoán Việt Nam nhưng lại thiếu kiến thức và kinh nghiệm, dễ trở thành “con mồi” trong các cuộc chơi bị thao túng. Câu chuyện không chỉ nằm ở lòng tham, mà còn ở sự thiếu chuẩn bị cho một cuộc chơi đầy rủi ro và toan tính.

Sai lầm cố hữu của nhà đầu tư là sa đà vào tầm nhìn ngắn hạn và thiếu kiên nhẫn, đẩy họ vào vòng xoáy rủi ro. Trong bối cảnh thị trường đang đứng trước ngưỡng cửa nâng hạng, việc cấp thiết lúc này không phải là "đánh nhanh thắng nhanh", mà là mỗi nhà đầu tư phải tự "nâng cấp" tri thức bản thân để nắm bắt vận hội, thay vì bị cuốn trôi bởi dòng chảy thời cuộc.

Thời gian gần đây, hàng loạt vụ thao túng chứng khoán đã bị phanh phui, với thiệt hại lên tới hàng nghìn tỷ đồng – con số không chỉ làm nhức nhối thị trường mà còn đặt ra câu hỏi nghiêm túc về năng lực và sự tỉnh táo của nhà đầu tư cá nhân. Chính những hạn chế về kiến thức, kinh nghiệm và kỹ năng quản trị rủi ro đã trở thành nguyên nhân căn bản dẫn đến các vụ lừa đảo quy mô lớn, khiến thị trường chứng khoán mất đi tính minh bạch và niềm tin.

Trong bối cảnh đó, nâng cao năng lực đầu tư và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư không chỉ là mục tiêu cấp bách mà còn là chiến lược sống còn để thị trường chứng khoán nói riêng, và thị trường tài chính nói chung, phát triển bền vững, minh bạch hơn.

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với TS. Lê Đức Khánh – Giám đốc Phân tích CTCP Chứng khoán VPS về những khía cạnh then chốt của vấn đề này.

Nhà đầu tư cá nhân: Số lượng tăng nhanh nhưng chất lượng còn nhiều hạn chế

Thống kê cho thấy hiện có khoảng 9,4 triệu tài khoản chứng khoán, phần lớn thuộc về nhà đầu tư cá nhân. Ông đánh giá con số này như thế nào?

TS. Lê Đức Khánh: Trong 4-5 năm trở lại đây, đặc biệt từ đợt bùng phát dịch Covid-19 (2020-2021), thị trường chứng khoán chứng kiến một đợt tăng trưởng mạnh về số lượng tài khoản mở mới. Điều này là tất yếu khi thị trường bước vào chu kỳ tăng trưởng, thu hút đông đảo nhà đầu tư mới tham gia.

Tuy nhiên, con số 9,4 triệu tài khoản chỉ là thống kê mang tính tương đối, bởi một nhà đầu tư có thể mở nhiều tài khoản tại các công ty chứng khoán khác nhau. Dù vậy, xu hướng gia tăng rõ ràng và nhanh chóng, cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn đến thị trường.

Song song đó, chất lượng nhà đầu tư lại chưa đồng đều. Dù số lượng tài khoản tăng, phần lớn nhà đầu tư còn thiếu kinh nghiệm và kiến thức chuyên sâu, dễ trở thành đối tượng “mồi ngon” cho các hành vi thao túng và lừa đảo. Đây là điểm yếu then chốt cần khắc phục để thị trường thực sự phát triển bền vững.

Vai trò các quỹ đầu tư và bài toán “thăng hạng” nhà đầu tư cá nhân

Ông đánh giá thế nào về vai trò của các quỹ đầu tư trong bối cảnh trình độ nhà đầu tư cá nhân chưa bắt kịp tốc độ tăng trưởng của thị trường?

TS. Lê Đức Khánh: Thị trường chứng khoán không thể thiếu sự tham gia của đa dạng các thành phần: cá nhân, doanh nghiệp, quỹ đầu tư trong và ngoài nước, quỹ phòng hộ, quỹ hưu trí... Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều quỹ đầu tư mặc dù được đánh giá có năng lực, lợi nhuận cao nhưng vẫn chưa thể thu hút lượng lớn nhà đầu tư cá nhân.

Nguyên nhân chính là tâm lý “chắc ăn” của nhà đầu tư cá nhân, muốn tự kiểm soát dòng tiền và giao dịch trực tiếp thay vì ủy thác cho quỹ, vốn mang tính dài hạn và đòi hỏi niềm tin cao hơn. Đây là bài toán cần giải quyết để thúc đẩy sự chuyên nghiệp hóa và đa dạng hóa nguồn vốn tham gia thị trường.

Thị trường Việt Nam – Đón sóng nâng hạng với “hàng hóa” chất lượng và tầm nhìn chiến lược

Thị trường chứng khoán Việt Nam ra đời muộn hơn nhiều so với các nước phát triển, nên dư địa tăng trưởng còn rất lớn. Số lượng nhà đầu tư cá nhân dự báo có thể lên đến 10-15 triệu, thậm chí 20 triệu tài khoản trong tương lai không xa.

Cùng với đó, thị trường cần có thêm nhiều “hàng hóa” chất lượng, tức các doanh nghiệp niêm yết đạt chuẩn, có nền tảng tài chính vững chắc, hoạt động kinh doanh minh bạch. Năm nay và năm tới được kỳ vọng ghi nhận một làn sóng IPO chất lượng, tạo ra nhiều sự lựa chọn cho nhà đầu tư và góp phần nâng hạng thị trường.

Việc nâng hạng thành công không chỉ giúp thu hút thêm các nhà đầu tư tổ chức trong và ngoài nước mà còn là cú hích quan trọng để nâng cao tiêu chuẩn quản trị, minh bạch và sức cạnh tranh của TTCK Việt Nam.

Cảnh báo nhà đầu tư: Tầm nhìn xa và chọn lọc cổ phiếu để tránh “bẫy” thao túng

Thời gian qua, không ít vụ thao túng gây chấn động. Nhà đầu tư cá nhân cần làm gì để không trở thành nạn nhân?

TS. Lê Đức Khánh: Thao túng là hiện tượng toàn cầu, không riêng gì Việt Nam. Nhà đầu tư cần nhận thức rõ trình độ, kinh nghiệm và khả năng tài chính của mình, từ đó xây dựng chiến lược đầu tư phù hợp.

Cần ưu tiên lựa chọn các nhóm ngành cơ bản, có tiềm năng dài hạn như tài chính, chứng khoán, ngân hàng, xây dựng, hóa chất, năng lượng… Trong mỗi ngành, nên ưu tiên cổ phiếu có vốn hóa phù hợp, tài sản ngắn hạn lớn hơn nợ ngắn hạn, và đặc biệt là các doanh nghiệp có nhà đầu tư nước ngoài làm cổ đông lớn, cũng như doanh nghiệp có lợi nhuận ổn định nhiều năm.

Chiến lược chọn lọc cổ phiếu với tiêu chí rõ ràng và dựa trên nền tảng doanh nghiệp sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro và giúp nhà đầu tư tránh được các “bẫy” thao túng.

Tóm lại, thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa phát triển mạnh mẽ, nhưng để bứt phá, không chỉ cần “hàng hóa” tốt mà còn cần một đội ngũ nhà đầu tư có tầm nhìn, kiến thức và sự tỉnh táo đủ để chọn lựa và bảo vệ tài sản của mình. “Nâng cấp” chính mình là bước đi không thể thiếu để đón nhận cơ hội và hạn chế rủi ro trong kỷ nguyên mới.