Đọc ngay để biết 10 hành vi sau bị coi là trốn thuế

Hành lang pháp lý về nghĩa vụ thuế tại Việt Nam chuẩn bị có những thay đổi mang tính bước ngoặt khi Luật Quản lý thuế 2025 chính thức đi vào đời sống nhằm siết chặt kỷ cương và nâng cao ý thức tuân thủ của toàn xã hội.

Một trong những điểm cốt lõi của văn bản pháp luật này là việc định danh rõ ràng mười hành vi bị coi là trốn thuế, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các cơ quan chức năng tăng cường công tác giám sát, thanh tra và xử lý vi phạm một cách minh bạch. Các hình thức vi phạm được quy định bao quát từ việc cố tình trốn tránh nghĩa vụ hành chính, khai sai lệch thông tin bản chất giao dịch cho đến các hoạt động gian lận thương mại xuất nhập khẩu và sử dụng hóa đơn bất hợp pháp nhằm làm giảm số tiền phải nộp hoặc tăng tiền hoàn thuế từ ngân sách quốc gia.

Hệ thống các hành vi cấu thành tội danh gian lận nghĩa vụ thuế theo quy định mới

Theo quy định chi tiết của khung pháp lý mới, nhóm hành vi đầu tiên liên quan đến thủ tục kê khai bao gồm việc cá nhân hoặc tổ chức cố tình không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế hoặc chậm nộp quá thời hạn chín mươi ngày dẫn đến thất thu ngân sách hoặc làm tăng sai lệch số tiền được miễn giảm. Trong hoạt động kinh doanh hằng ngày, các hành vi như không ghi chép đầy đủ vào sổ sách kế toán các khoản thu, cố ý không lập hóa đơn khi bán hàng hóa dịch vụ, hoặc lập hóa đơn với giá trị ghi thấp hơn thực tế thanh toán để giảm số thuế phải nộp đều bị khép vào chế tài xử phạt nghiêm khắc. Sự cấu kết tinh vi hơn thông qua việc sử dụng hóa đơn chứng từ bất hợp pháp để hạch toán khống chi phí đầu vào, hoặc sử dụng các tài liệu sai lệch bản chất giao dịch thực tế nhằm trục lợi tiền hoàn thuế cũng được định vị rõ ràng là hành vi trốn thuế. Bên cạnh đó, luật mới cũng siết chặt quản lý đối với lĩnh vực xuất nhập khẩu thông qua việc chế tài các hành vi khai sai thực tế hàng hóa mà không tự nguyện khắc phục, cố ý không kê khai, hoặc cấu kết với chủ hàng nước ngoài để buôn lậu. Cuối cùng, việc tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng của nhóm hàng hóa thuộc diện miễn thuế mà không thông báo, hoặc âm thầm duy trì hoạt động kinh doanh trong thời gian đã công bố tạm ngừng hoạt động với cơ quan quản lý cũng sẽ bị xử lý đồng bộ theo khung hình phạt trốn thuế.

Những trường hợp ngoại lệ đặc biệt không bị xử phạt chế tài trốn thuế

Mặc dù các quy định pháp lý được thắt chặt một cách tối đa, cơ quan lập pháp vẫn đưa ra những điều khoản mang tính nhân văn và linh hoạt nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người nộp thuế trong một số hoàn cảnh cụ thể. Theo đó, những trường hợp người dân vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ hoặc không nộp hồ sơ khai thuế nhưng kiểm tra thực tế không làm phát sinh số tiền thuế phải nộp vào ngân sách thì sẽ không bị khép vào tội danh trốn thuế mà chỉ bị xử phạt hành chính về vi phạm thủ tục. Đặc biệt, đối với các trường hợp có phát sinh số thuế phải nộp do sai sót, nếu người nộp thuế thể hiện tinh thần tự giác bằng cách chủ động nộp đủ số tiền thuế thiếu hụt kèm theo tiền chậm nộp vào ngân sách trước thời điểm cơ quan có thẩm quyền công bố quyết định thanh tra, kiểm tra hoặc lập biên bản vi phạm, thì cũng sẽ được miễn trừ xử phạt về hành vi trốn thuế. Sự phân hóa rõ rệt này được giới chuyên môn kỳ vọng sẽ vừa là công cụ răn đe hiệu quả đối với các hành vi cố tình trục lợi, vừa khuyến khích các doanh nghiệp và cá nhân chủ động khắc phục sai sót, góp phần xây dựng một môi trường tài chính quốc gia minh bạch và lành mạnh.