Doanh nghiệp "tăng tốc" cho xăng E10

Đây là bước ngoặt lớn nhất của chương trình nhiên liệu sinh học nội địa kể từ năm 2018. Tuy nhiên, hành trình chuyển dịch xanh này đang đặt ra bài toán phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.

Từ ngày 1/6, xăng E10 sẽ chính thức thay thế xăng khoáng RON 95 trên toàn quốc, đánh dấu bước mở rộng lớn nhất của chương trình nhiên liệu sinh học kể từ thời điểm xăng E5 được triển khai đại trà năm 2018.

Theo định hướng của cơ quan quản lý, việc chuyển sang sử dụng E10 nhằm giảm phát thải khí nhà kính, hạn chế phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và thúc đẩy năng lượng tái tạo. Trước thời điểm áp dụng, hàng loạt doanh nghiệp đầu mối đã đẩy nhanh việc chuẩn bị nguồn ethanol, nâng công suất phối trộn và hoàn thiện hệ thống phân phối.

Ethanol – thành phần chính trong xăng sinh học – hiện chủ yếu được sản xuất từ sắn, mía và ngô. Tuy nhiên, nguồn cung trong nước vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Dù Việt Nam có khoảng 6 nhà máy ethanol với tổng công suất thiết kế tới 600.000 m3/năm, công suất vận hành thực tế mới đạt khoảng 30-40%.

Với mức tiêu thụ xăng khoảng 1 triệu m3 mỗi tháng, nhu cầu ethanol phục vụ phối trộn E10 ước vào khoảng 100.000 m3/tháng. Trong khi đó, sản lượng nội địa chỉ đáp ứng được khoảng 1/4, phần còn lại phải nhập khẩu từ Mỹ, Brazil, Thái Lan và Argentina.

Giới chuyên gia ước tính, khi E10 được triển khai đồng loạt, nhu cầu nhập khẩu ethanol của Việt Nam có thể tăng gấp nhiều lần hiện nay, với quy mô lên tới khoảng 1 tỷ USD mỗi năm.

Năng lực phối trộn đã sẵn sàng

Song song với nguồn ethanol, công suất phối trộn đang là yếu tố then chốt quyết định khả năng phủ sóng E10 trên toàn quốc.

Hiện có 13 doanh nghiệp đầu mối đã hoặc đang đầu tư hệ thống phối trộn xăng sinh học. Trong đó, Petrolimex dẫn đầu với công suất khoảng 455.000 m3/tháng và đang tiếp tục mở rộng. PV OIL đạt khoảng 320.000 m3/tháng, còn Saigon Petro khoảng 120.000 m3/tháng.

Tổng công suất phối trộn của ba doanh nghiệp lớn hiện đã tương đương gần 90% nhu cầu tiêu thụ xăng cả nước nếu toàn bộ thị trường chuyển sang E10. Nếu thêm các doanh nghiệp đang chờ cấp phép, tổng công suất có thể vượt mức tiêu thụ thực tế hiện nay.

Ngoài ra, Nhà máy lọc dầu Bình Sơn cũng đã sẵn sàng tham gia phối trộn E10 nhằm bổ sung nguồn cung cho thị trường khi cần thiết.

Hàng nghìn cây xăng đã chuyển đổi

Ở khâu phân phối, nhiều doanh nghiệp cho biết đã hoàn tất nâng cấp hệ thống kho bể, cột bơm và hạ tầng kỹ thuật phục vụ kinh doanh E10.

Petrolimex hiện đã triển khai bán E10 trên gần 2.800 cửa hàng trên toàn quốc từ giữa tháng 5. Doanh nghiệp này cũng chủ động nhập khẩu lượng lớn ethanol từ cuối năm 2025 để đảm bảo nguồn phối trộn.

Trong khi đó, PV OIL đã đưa E10 vào gần 1.000 cửa hàng xăng dầu thuộc hệ thống. Doanh nghiệp sở hữu 12 cơ sở phối trộn nhiên liệu sinh học trên cả nước và cho biết việc chuyển đổi hiện diễn ra khá thuận lợi.

Dù vậy, quá trình thay thế hoàn toàn RON 95 bằng E10 vẫn đặt ra không ít thách thức, đặc biệt với các cửa hàng nhỏ khi phải nâng cấp hệ thống bồn chứa, đường ống và thiết bị kỹ thuật do ethanol có đặc tính hút ẩm mạnh.