Diesel mới là nút thắt của thị trường dầu?

Xuất khẩu diesel và gasoil từ vùng Vịnh và Nga trong tháng 8 thấp hơn khoảng 1,6 triệu thùng/ngày so với tháng 2, trong khi công suất lọc dầu toàn cầu năm 2026 được dự báo giảm 2,6 triệu thùng/ngày. Nút thắt đang chuyển từ “có dầu” sang “lọc được bao nhiêu”.

Ngày 2/10, G7 thống nhất giải phóng 100 triệu thùng dầu từ kho dự trữ thông qua IEA trong 4 tháng, đồng thời yêu cầu đẩy mạnh lượng diesel đưa ra thị trường ngay 20 ngày đầu. Nhóm cũng kêu gọi các nước có năng lực lọc dầu lớn tăng sản lượng và phối hợp lịch bảo dưỡng để tránh nhiều nhà máy cùng dừng hoạt động.

Quy mô 100 triệu thùng nghe rất lớn nhưng chỉ tương đương chưa đầy một ngày tiêu thụ dầu và nhiên liệu lỏng toàn cầu. Vì vậy, vai trò chính của đợt xả kho là giảm cú sốc nguồn cung và tạo thêm thời gian để sản xuất, vận chuyển và lọc dầu phục hồi.

Đáng chú ý hơn, khoảng 325 triệu thùng trong tổng số 400 triệu thùng mà các nước IEA cam kết giải phóng hồi tháng 3 đã được đưa ra thị trường. Điều này cho thấy lượng dự trữ đang được sử dụng với tốc độ rất nhanh.

Theo IEA, xuất khẩu sản phẩm lọc dầu và LPG từ vùng Vịnh trong tháng 8 vẫn thấp hơn khoảng 60% so với trước khi xung đột làm gián đoạn thị trường, tương đương thiếu khoảng 3,7 triệu thùng/ngày. Riêng xuất khẩu ròng diesel và gasoil của vùng Vịnh chỉ khoảng 390.000 thùng/ngày, trong khi nếu tính cả Nga, nguồn cung thấp hơn tháng 2 khoảng 1,6 triệu thùng/ngày.

Áp lực này đang phản ánh trực tiếp vào giá. Diesel tại Mỹ từng vượt 200 USD/thùng, cao hơn 94% so với trước xung đột. Trong khi đó, công suất lọc dầu toàn cầu tháng 8 đạt khoảng 81,4 triệu thùng/ngày, nhưng vẫn thấp hơn cùng kỳ năm trước 4,2 triệu thùng/ngày. IEA dự báo công suất bình quân năm 2026 giảm 2,6 triệu thùng/ngày xuống khoảng 81,5 triệu thùng/ngày.

Giá diesel cao giúp biên lọc dầu tăng mạnh, tạo động lực cho các nhà máy nâng công suất. Tuy nhiên, công suất không thể tăng vô hạn trong ngắn hạn khi nhiều cơ sở phải bảo dưỡng hoặc chịu gián đoạn nguồn cung.

Với doanh nghiệp vận tải, logistics, hàng không và sản xuất, diesel đắt kéo theo chi phí đầu vào cao hơn. Ngược lại, doanh nghiệp lọc dầu có thể hưởng lợi từ crack spread nếu duy trì được công suất và nguồn nguyên liệu.

Bởi vậy, tác động của đợt xả kho G7 sẽ phụ thuộc ít hơn vào con số 100 triệu thùng, mà nhiều hơn vào việc bao nhiêu trong số đó thực sự là diesel và tốc độ các nhà máy lọc dầu khôi phục sản lượng.