Điểm sáng - tối trong chiến lược quốc tế của Petrolimex

Petrolimex đang rút khỏi thị trường Lào và Campuchia sau gần 15 năm hiện diện, do hiệu quả kinh doanh kém, đặc biệt tại Lào với khoản lỗ lũy kế gần 296 tỷ đồng. Trong khi đó, hoạt động tại Singapore vẫn được duy trì nhờ tăng trưởng doanh thu và tài sản khả quan.

Từng kỳ vọng 'xuất ngoại' để mở rộng thị phần và khẳng định vị thế, nhưng thực tế tại mỗi thị trường lại phơi bày những lát cắt trái ngược: nơi gặt hái lợi nhuận, nơi trở thành gánh nặng khiến Petrolimex buộc phải thoái lui.

Petrolimex rút khỏi Lào sau gần 15 năm: Kỳ vọng hóa gánh nặng, lỗ lũy kế gần 300 tỷ đồng

Từng được kỳ vọng là bàn đạp mở rộng thị phần tại Đông Nam Á, nhưng sau hơn một thập kỷ hiện diện, Petrolimex đang lặng lẽ khép lại hành trình tại Lào và Campuchia. Ngày 20/5, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (HOSE: PLX) chính thức ra nghị quyết giải thể Văn phòng đại diện tại Campuchia từ ngày 1/6/2025 – động thái đánh dấu sự kết thúc của một giấc mơ "xuất ngoại" đầy tham vọng.

Quyết định này nối tiếp sau thông báo thoái toàn bộ 100% vốn tại Công ty TNHH MTV Petrolimex Lào (PLL), với giá trị khoảng 1,89 triệu USD (tương đương hơn 68 tỷ đồng). Việc đấu giá theo lô được tổ chức trực tuyến, thời gian nộp tiền đặt cọc từ 10–16/4/2025.

Trên lý thuyết, đây là một bước trong đề án tái cấu trúc giai đoạn 2021–2025, tầm nhìn đến 2035. Nhưng thực chất, nguyên nhân sâu xa nằm ở hiệu quả kinh doanh èo uột, đặc biệt tại Lào – nơi từng được kỳ vọng là thị trường tăng trưởng nóng.

Được thành lập năm 2011 sau thương vụ tiếp quản toàn bộ hoạt động của Chevron tại Lào, PLL từng được xem là đòn bẩy chiến lược. Nhưng đến cuối năm 2024, kết quả kinh doanh chỉ còn là chiếc gương phản chiếu thất vọng: doanh thu tăng 15,6% đạt 698 tỷ LAK, nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ vỏn vẹn 1,23 tỷ LAK – chưa đủ để bù đắp khoản lỗ gần 39 tỷ LAK năm trước.

Tổng lỗ lũy kế của PLL đã lên tới 245,8 tỷ LAK, tương đương gần 296,4 tỷ đồng theo tỷ giá hiện tại. Vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp âm hơn 224 tỷ LAK, trong khi hệ số nợ/vốn tăng vọt lên 3,19 lần – báo động đỏ về khả năng thanh toán và an toàn tài chính.

Đáng chú ý, để mua lại phần vốn này, nhà đầu tư không chỉ cần tiền, mà còn phải gánh nợ. Petrolimex yêu cầu người trúng đấu giá phải nộp thư bảo lãnh thanh toán do tổ chức tín dụng cấp – như một cam kết trả thay cho PLL trong trường hợp công ty không thực hiện đúng nghĩa vụ nợ theo lộ trình với Petrolimex. Khoản nợ cần bảo lãnh lên đến 14,83 triệu USD, và sẽ được xác định cụ thể tại thời điểm ký hợp đồng chuyển nhượng.

Singapore: Vùng sáng hiếm hoi trong chiến lược "xuất ngoại"

Trái với tình cảnh tại Lào, hoạt động của Petrolimex tại Singapore lại mang màu sắc tích cực hơn. Dù thông tin về Công ty TNHH MTV Petrolimex Singapore (thành lập năm 2009) không được công bố chi tiết, song báo cáo thường niên 2024 cho thấy sự tăng trưởng rõ nét: doanh thu từ hai đơn vị quốc tế (Lào và Singapore) đạt 71.255 tỷ đồng – tăng gần 56% so với năm 2023. Tổng tài sản của khối đầu tư nước ngoài cũng tăng gần gấp đôi, lên hơn 10.165 tỷ đồng.

Dù chưa tách riêng lợi nhuận từng đơn vị, nhưng với kết quả lỗ lớn từ PLL, dễ thấy phần đóng góp chủ lực đến từ Singapore – thị trường được xem là cửa ngõ trung chuyển xăng dầu quan trọng của Việt Nam sang khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Việc Petrolimex thu hẹp hiện diện ở Lào và Campuchia không đơn thuần là một thương vụ tái cấu trúc, mà phản ánh thực tế rằng không phải thị trường nước ngoài nào cũng là "miếng bánh vàng" trong chiến lược mở rộng. Những con số biết nói tại PLL là bài học đắt giá cho bất kỳ doanh nghiệp nào ôm giấc mơ vượt biên nhưng thiếu nền tảng bản địa vững chắc và chiến lược thích nghi linh hoạt.