Đi muộn, mất hàng, đi vệ sinh lâu… Nhân viên có bị trừ lương tùy tiện?

Trên một diễn đàn dành cho dân văn phòng, nhiều người phản ánh bị cấp quản lý trừ lương vì những lý do tưởng chừng rất nhỏ nhặt như đi làm trễ, ra về sớm, đi vệ sinh nhiều lần, thậm chí đi vệ sinh lâu. Một số nhân viên còn chia sẻ rằng bộ phận hành chính công ty theo dõi rất kỹ giờ giấc ra vào, thời gian nghỉ giải lao để… trừ lương.

Trừ lương theo kiểu “sáng tạo” của quản lý

Các thành viên khác kể thêm nhiều lý do khiến quản lý trừ lương, như hàng bị hoàn trả, không đạt KPI (chỉ số đánh giá kết quả công việc). Tình trạng này phổ biến hơn tại các công ty sử dụng nhiều lao động phổ thông, và cũng là nguyên nhân chính làm xấu mối quan hệ lao động.

Một vụ việc điển hình xảy ra tại một công ty may mặc ở TP.HCM vào đầu năm 2024. Công ty này cho rằng hàng hóa bị mất, tính toán thiệt hại và “đổ đầu” 111 công nhân, trừ thẳng tiền lương nhóm nhân viên liên quan. Sự việc gây bức xúc mạnh mẽ, tập thể công nhân phản đối và báo chí đưa tin. Sau khi xác minh, cơ quan chức năng kết luận công ty trừ tiền lương của người lao động không đúng quy định pháp luật và yêu cầu hoàn trả số tiền đã trừ.

Ngoài ra, khi kiểm tra phản ánh của công nhân, chính quyền còn phát hiện công ty đã huy động nhân viên làm thêm giờ vượt quá quy định, vi phạm nhiều điều khoản pháp luật lao động.

Trường hợp duy nhất được trừ lương

Bộ luật Lao động 2019 quy định rất rõ về vấn đề lương thưởng. Chương VI (Điều 90 – Điều 104) quy định các nguyên tắc trả lương, mức tối thiểu, hình thức và kỳ hạn trả lương.

Đáng chú ý, Điều 102 chỉ nêu một trường hợp duy nhất mà người sử dụng lao động được khấu trừ tiền lương của người lao động: bồi thường thiệt hại do làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị, tài sản của người sử dụng lao động. Việc bồi thường thiệt hại được quy định chi tiết tại Điều 129.

Người lao động làm hư hỏng tài sản hoặc có hành vi khác gây thiệt hại phải bồi thường theo nội quy hoặc hợp đồng lao động. Trường hợp giá trị thiệt hại không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng, mức bồi thường tối đa 3 tháng lương và phải khấu trừ dần vào lương hàng tháng.

Người lao động không phải bồi thường nếu thiệt hại xảy ra do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm, sự kiện khách quan không thể lường trước.

Ngoài ra, Bộ luật cũng quy định mức khấu trừ lương hàng tháng không được quá 30% tiền lương thực trả, sau khi trích nộp các khoản bảo hiểm bắt buộc.

Hậu quả pháp lý khi trừ lương sai quy định

Công ty trừ lương nhân viên trái pháp luật có thể bị xử phạt hành chính hoặc yêu cầu hoàn trả số tiền đã khấu trừ. Trường hợp nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến kiện tụng, ảnh hưởng uy tín và môi trường làm việc. Điển hình, công ty may mặc tại TP.HCM đã bị UBND TP xử phạt 170 triệu đồng cho hai hành vi: trừ lương trái pháp luật và ép làm thêm giờ.

Lời khuyên cho nhân viên và doanh nghiệp

Nhân viên: Nắm rõ quyền lợi về tiền lương, ghi lại các bằng chứng nếu bị trừ lương trái pháp luật, liên hệ công đoàn hoặc cơ quan lao động khi cần thiết.

Doanh nghiệp: Tuân thủ đúng quy định Bộ luật Lao động, xây dựng nội quy bồi thường rõ ràng, minh bạch, tránh gây xung đột và mất niềm tin từ nhân viên.

Việc quản lý khắt khe giờ giấc hay trừ lương tùy tiện không chỉ vi phạm pháp luật mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần và hiệu quả làm việc của nhân viên. Chính vì vậy, hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của cả hai bên là điều kiện tiên quyết để xây dựng môi trường lao động lành mạnh.