#Bất Động Sản

24HMONEY đã kiểm duyệt

Đề xuất luật hóa nguyên tắc 'nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ' khi thu hồi đất

Dự luật Đất đai sửa đổi luật hóa nguyên tắc người có đất bị thu hồi phải có chỗ ở, điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn trước gồm sinh kế, thu nhập, trường học, y tế, giao thông, dịch vụ công.

Đề xuất luật hóa nguyên tắc 'nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ' khi thu hồi đất

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang dự thảo dự án Luật Đất đai sửa đổi, dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến vào tháng 8. Một trong các điểm mới quan trọng là luật hóa nguyên tắc người có đất bị thu hồi phải có chỗ ở, điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Lý giải đề xuất này, cơ quan soạn thảo cho rằng việc đánh giá điều kiện sống không chỉ dừng ở việc có nơi ở mới mà còn được xem xét trên nhiều yếu tố như điều kiện hạ tầng, sinh kế, việc làm, thu nhập, trường học, y tế, giao thông, dịch vụ công và mức độ hài lòng của người dân. Việc lượng hóa các tiêu chí này tạo cơ sở rõ ràng hơn cho quá trình tổ chức thực hiện, đồng thời giúp đánh giá hiệu quả của các dự án tái định cư.

Cụ thể, hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư tối thiểu phải đạt tiêu chuẩn nông thôn mới đối với khu vực nông thôn, đạt tiêu chuẩn đô thị đối với khu vực đô thị. Đường giao thông bảo đảm kết nối với khu vực lân cận, điện chiếu sáng và điện sinh hoạt, hệ thống cấp, thoát nước, thông tin liên lạc, xử lý môi trường.

Về hạ tầng xã hội, khu tái định cư phải bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, chợ, thương mại, dịch vụ, vui chơi, giải trí, nghĩa trang và phù hợp với điều kiện, phong tục, tập quán của từng vùng, miền.

Ngoài ra, địa điểm tái định cư được lựa chọn theo thứ tự ưu tiên địa bàn đơn vị hành chính cấp xã nơi có đất bị thu hồi; địa bàn khác có điều kiện tương đương. Ngoài ra, họ được ưu tiên lựa chọn khu đất có vị trí thuận lợi để hình thành khu tái định cư.

Hai phương án về thẩm quyền thu hồi đất

Trong số các đề xuất về thẩm quyền thu hồi đất, cơ quan soạn thảo nêu hai phương án tập trung vào phân cấp, phân quyền để tăng trách nhiệm cho chính quyền cơ sở.

Điểm chung của cả hai phương án là HĐND cấp tỉnh quyết định bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất và sửa đổi, bổ sung các nội dung này khi cần thiết.

Điểm khác biệt nằm ở cách xác định thẩm quyền của UBND các cấp đối với các quyết định về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cũng như các thủ tục giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất và công nhận quyền sử dụng đất.

Trên cơ sở Luật Tổ chức chính quyền địa phương, các quy định pháp luật có liên quan và điều kiện thực tế, UBND cấp tỉnh được quyết định việc phân cấp hoặc ủy quyền cho cơ quan, người có thẩm quyền thực hiện các nhiệm vụ này.

Đối với cá nhân và cộng đồng dân cư, thẩm quyền thuộc UBND cấp xã. Trường hợp trong cùng một dự án có cả các đối tượng thuộc thẩm quyền của cấp tỉnh và cấp xã thì UBND cấp tỉnh quyết định thu hồi đất hoặc ủy quyền cho UBND cấp xã thực hiện.

Cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết việc sửa đổi nhằm điều chỉnh thẩm quyền quyết định về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, cho thuê đất và các thủ tục hành chính khác cho phù hợp với mô hình tổ chức mới. Mục tiêu là thống nhất quản lý theo hướng nâng cao trách nhiệm của địa phương, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát của Trung ương, giảm đầu mối, giảm khâu trung gian và gắn với cải cách thủ tục hành chính.

Nghiên cứu cơ chế đặc thù thu hồi đất với dự án quan trọng

Theo Luật Đất đai năm 2024, việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bố trí tái định cư phải hoàn thành trước khi ban hành quyết định thu hồi đất. Quy định này được xây dựng nhằm bảo đảm người dân có nơi ở mới trước khi phải bàn giao mặt bằng.

Tuy nhiên, qua quá trình tổng kết thi hành, quy định trên khiến tiến độ thực hiện dự án bị kéo dài, nhất là với dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công khẩn cấp, dự án được đa số người dân đồng thuận. Từ thực tế đó, cơ quan soạn thảo đề xuất hoàn thiện trình tự, thủ tục thu hồi đất theo hướng không tiếp tục quy định cứng việc chỉ được thu hồi đất sau khi đã hoàn thành bố trí tái định cư.

Thay vào đó, cơ quan soạn thảo đề xuất cho phép thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư với một số dự án đặc thù để đẩy nhanh tiến độ. Việc điều chỉnh này nhằm tạo sự linh hoạt hơn trong quá trình tổ chức thực hiện, đồng thời khắc phục những khó khăn phát sinh khi triển khai các dự án có quy mô lớn hoặc cần đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng.