Đề xuất hoãn xuất cảnh để ngăn bỏ trốn, cắt điện nước khi không nộp phạt hành chính

Bộ Công an đề xuất bổ sung 4 biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt hành chính gồm tạm hoãn xuất cảnh để ngăn bỏ trốn, niêm phong trụ sở kinh doanh, cắt điện nước...

Xử phạt vi phạm hành chính là công cụ răn đe cần thiết, nhưng thực tế cho thấy nhiều trường hợp không thể thi hành cưỡng chế do doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh, không có tiền trong tài khoản, không có tài sản, doanh nghiệp giải thể, cá nhân bị cưỡng chế không có tiền để nộp...

Nhiều cá nhân, tổ chức cố tình chây ỳ, né tránh nghĩa vụ thi hành trong khi hệ thống biện pháp cưỡng chế hiện hành còn hạn chế.

Theo Bộ Công an, điều này dẫn đến tình trạng quyết định xử phạt chỉ dừng lại ở "trên giấy", khó triển khai hoặc triển khai không triệt để. Sau gần 13 năm thi hành, Luật Xử lý vi phạm hành chính bộc lộ những hạn chế, đang được xây dựng để sửa đổi.

Để khắc phục những hạn chế này, dự thảo lần này đã đề xuất bổ sung 4 nhóm biện pháp cưỡng chế có tính răn đe trực diện hơn gồm:

- Tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân, người đứng đầu tổ chức chưa chấp hành xong quyết định xử phạt vi phạm hành chính và xét thấy cần ngăn chặn ngay việc người đó trốn.

- Niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ được áp dụng để cưỡng chế thi hành hình thức xử phạt tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, tạm đình chỉ hoạt động có thời hạn và thi hành biện pháp khắc phục hậu quả.

- Yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ được áp dụng để cưỡng chế thi hành hình thức xử phạt tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, tạm đình chỉ hoạt động có thời hạn và thi hành biện pháp khắc phục hậu quả.

- Tạm dừng đăng kiểm phương tiện; tạm dừng đăng ký phương tiện; tạm dừng cấp giấy phép điều khiển phương tiện được áp dụng để cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ, giao thông đường sắt, giao thông đường thủy nội địa, giao thông hàng hải, hoạt động hàng không dân dụng.

Ưu tiên kê biên tài sản có giá trị thấp trước

Một thay đổi quan trọng mang tính nhân văn và kỹ thuật trong dự thảo là quy định về việc kê biên tài sản. Nếu hiện hành chỉ quy định chung chung về kê biên tài sản tương ứng với số tiền phạt thì dự thảo quy định rõ trong trường hợp tổ chức, cá nhân có nhiều tài sản có giá trị khác nhau thì ưu tiên kê biên tài sản có giá trị thấp hơn trước.

Điều này giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến đời sống và hoạt động kinh doanh của đối tượng bị cưỡng chế mà vẫn bảo đảm thu hồi được khoản tiền phạt cho ngân sách nhà nước.

Theo quy định, cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế thi hành khi không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt hành chính; không tự nguyện hoàn trả kinh phí cho cơ quan đã thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.

Song Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành chủ yếu tập trung vào các hình thức tác động trực tiếp đến tài chính và tài sản của đối tượng vi phạm.

Cụ thể, cơ quan chức năng có quyền khấu trừ một phần lương, thu nhập hoặc khấu trừ tiền từ tài khoản; kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá; hoặc thu tiền, tài sản khác của đối tượng đang do cá nhân, tổ chức khác nắm giữ trong trường hợp có dấu hiệu tẩu tán tài sản.

Tuy nhiên, các biện pháp truyền thống này đôi khi gặp khó khăn khi đối tượng vi phạm không có thu nhập cố định, không có số dư trong tài khoản ngân hàng hoặc đã thực hiện các thủ đoạn tẩu tán tài sản tinh vi trước khi bị cưỡng chế.

Các biện pháp cưỡng chế mới này kỳ vọng phát huy hiệu quả cao hơn nữa với việc hiện đại hóa quy trình xử lý trên môi trường điện tử, cho phép cơ quan chức năng tước giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc cập nhật trạng thái cưỡng chế ngay trên tài khoản định danh điện tử của cá nhân, tổ chức.

Điều này giúp cho việc giám sát thi hành các biện pháp như tạm hoãn xuất cảnh hay dừng đăng kiểm trở nên chính xác và tức thời hơn.

Dự thảo được lấy ý kiến đến 9/7, dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (tháng 10/2026).