Đấu trí ở Nhà Trắng và chiến thuật giúp ông Trump chốt thỏa thuận Iran

Các cuộc tranh luận nội bộ căng thẳng về thỏa thuận với Iran đã diễn ra tại Nhà Trắng với những khác biệt trong đánh giá rủi ro và mức độ tin cậy của Tehran. Dưới sự điều phối của Tổng thống Donald Trump, các bên cuối cùng đạt đồng thuận để thúc đẩy một khuôn khổ thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột.

Đấu trí ở Nhà Trắng

Trong hai tuần qua, nhóm an ninh quốc gia của Tổng thống Donald Trump đã họp gần như hằng ngày để thảo luận về một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột với Iran. Tuy nhiên, nhiều quan chức trong chính quyền vẫn lo ngại Tehran có thể không thực hiện đúng các cam kết đã đưa ra.

Tổng thống Trump. Ảnh: AP

Một số nguồn thạo tin cho biết, Giám đốc CIA John Ratcliffe và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth là những người tỏ ra hoài nghi nhất về khả năng Iran chấp nhận những nhượng bộ liên quan đến chương trình hạt nhân, ngay cả khi nước này đồng ý tham gia đàm phán.

Theo các quan chức, những cuộc tranh luận nội bộ diễn ra khá gay gắt trong nhiều tuần. Trong đó, Giám đốc CIA John Ratcliffe thường đưa ra các đánh giá thẳng thắn về nguy cơ Iran thiếu trung thực trong quá trình đàm phán. Một nguồn tin cho biết, ông Ratcliffe nhiều lần lưu ý rằng các thông tin tình báo do CIA thu thập được không hoàn toàn phù hợp với những cam kết mà Tehran đưa ra với Washington, cả trong các cuộc tiếp xúc chính thức lẫn các kênh trao đổi bí mật.

Tuy nhiên, nguồn tin này nhấn mạnh, ông Ratcliffe không tham gia hoạch định chính sách: “Ông ấy không đưa ra lập trường chính sách. Ông ấy tôn trọng vai trò của Phó Tổng thống JD Vance, các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner — những người trực tiếp tiến hành đàm phán. Ông ấy không phải là nhà đàm phán hay người hoạch định chính sách, mà có nhiệm vụ cung cấp thông tin tình báo làm cơ sở cho quá trình thương lượng”.

Bên cạnh đó, các quan chức cấp cao khác trong chính quyền - gồm Ngoại trưởng Marco Rubio, Phó Tổng thống JD Vance và các đặc phái viên của ông Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner - cũng bày tỏ những quan ngại đáng kể về vấn đề này.

Dù vậy, các bên đã đạt được đồng thuận dưới sự chỉ đạo của Tổng thống Trump. “Chúng tôi muốn khép lại vấn đề”, một quan chức tham gia trực tiếp vào các cuộc đàm phán nói.

Trong một cuộc họp nội bộ tại Nhà Trắng cách đây khoảng hai tuần, giới chức Mỹ đã thống nhất thúc đẩy một thỏa thuận khung nhằm mở lại eo biển Hormuz và thiết lập lộ trình giải quyết chương trình hạt nhân của Iran. Theo một quan chức tham gia đàm phán, không còn ý kiến phản đối việc tiếp tục theo đuổi thỏa thuận này. Chính quyền sau đó quyết định dành khoảng 60 ngày để tiến hành các cuộc đàm phán kỹ thuật và đánh giá lại tình hình.

Một nguồn tin khác am hiểu vấn đề nhấn mạnh, quan điểm của Tổng thống Trump là yếu tố mang tính quyết định. “Cuộc chiến kết thúc vì Tổng thống muốn chấm dứt nó và tin rằng ông đã có đủ cơ sở để làm như vậy. Toàn bộ chính quyền đều thống nhất về mục tiêu kết thúc cuộc xung đột này”.

Chiến thuật giúp ông Trump chốt thỏa thuận Iran

Theo quan chức này, các cuộc trao đổi riêng với phía Iran đã mang lại những tín hiệu tích cực, góp phần củng cố niềm tin của chính quyền Mỹ vào việc tiếp tục theo đuổi tiến trình đàm phán. “Liệu họ có hoàn toàn chân thành hay không là một vấn đề; liệu họ có đủ dư địa chính trị để thực hiện các cam kết trong hệ thống của mình hay không lại là một vấn đề khác. Tuy nhiên, quan điểm chung là chúng tôi nên tiếp tục bước sang giai đoạn tiếp theo của tiến trình này”.

Trong khi đó, người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell cho biết Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth ủng hộ các mục tiêu mà Tổng thống Donald Trump đặt ra trong quá trình đàm phán với Iran. Một quan chức Nhà Trắng cũng khẳng định Tổng thống Trump luôn lắng nghe các ý kiến khác nhau trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Theo ông Sean Parnell, bản ghi nhớ đang được thảo luận đáp ứng các điều kiện cốt lõi mà chính quyền Mỹ nhiều lần nhấn mạnh, trong đó có việc bảo đảm Iran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân, không duy trì kho urani được làm giàu ở mức cao và không có khả năng gây gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.

“Tổng thống sẽ chỉ chấp thuận một thỏa thuận nếu thỏa thuận đó phục vụ lợi ích của người dân Mỹ. Cả bản ghi nhớ hiện tại và bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào cũng phải bảo đảm an ninh của Mỹ trong cả ngắn hạn lẫn dài hạn”, quan chức Nhà Trắng cho biết.

Nhóm cố vấn chính trị của Tổng thống Donald Trump cho rằng việc sớm kết thúc chiến sự sẽ giúp giảm thiểu rủi ro chính trị đối với các ứng cử viên Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, đồng thời bảo vệ di sản chính trị của tổng thống và giảm thiểu tác động đối với thị trường năng lượng toàn cầu.

“Có sự đồng thuận khá rộng rằng nếu tình hình kéo dài, những hệ lụy phát sinh có thể sẽ nghiêm trọng hơn”, một nguồn tin tham gia các cuộc thảo luận cho biết.

Các quan chức cho biết Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles là một trong những tiếng nói nổi bật nhất ủng hộ việc nhanh chóng tìm giải pháp kết thúc xung đột. Bà nhiều lần khuyến khích các cố vấn trình bày thẳng thắn với Tổng thống Trump về thực tế trên thực địa cũng như những đánh giá khác nhau, nhằm giúp ông có đầy đủ thông tin trước khi đưa ra quyết định.

Các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, những người trực tiếp tham gia các cuộc tiếp xúc với các bên trung gian ở Trung Đông và phía Iran trong suốt thời gian qua, được đánh giá là lạc quan hơn về khả năng đạt được thỏa thuận. Dù vậy, họ vẫn duy trì sự thận trọng nhất định đối với các cam kết liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran.

“Không ai phản đối hoàn toàn ý tưởng này. Phần lớn đều cho rằng nên tiếp tục thúc đẩy thỏa thuận, mở lại eo biển Hormuz và sau đó đánh giá tình hình trong những tháng tiếp theo”, một quan chức chính quyền cho biết.