Dầu Nga "lội ngược dòng" nhờ khủng hoảng Trung Đông

Trước áp lực tê liệt nguồn cung tại Trung Đông, Bộ Tài chính Mỹ vừa đưa ra quyết định gây sốc khi tạm thời nới lỏng lệnh trừng phạt để "giải cứu" lượng dầu Nga đang mắc kẹt trên biển. Bước lùi đầy toan tính này không chỉ nhằm hạ nhiệt giá năng lượng toàn cầu mà còn vô tình rót thêm hàng tỷ euro vào ngân sách của Moscow.

Một tàu dầu thả neo tại thành phố cảng ở Nga 

Ngày 12/3, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Washington tạm thời cho phép các nước mua dầu Nga đang mắc kẹt trên biển trong vòng 30 ngày nhằm tránh cú sốc nguồn cung trên thị trường năng lượng.

Theo ông Bessent, biện pháp này chỉ mang tính ngắn hạn và áp dụng cho các lô dầu đã trong quá trình vận chuyển, do đó không tạo thêm nguồn thu lớn cho ngân sách Nga.

Trước đó, Mỹ cũng cho phép Ấn Độ mua dầu Nga trên biển trong thời hạn tương tự. Theo các nguồn tin thị trường, New Delhi đã mua khoảng 30 triệu thùng dầu Nga kể từ khi được cấp phép.

Ấn Độ hiện được đánh giá là một trong những nền kinh tế dễ bị tổn thương trước biến động năng lượng khi lượng dầu dự trữ chỉ đủ dùng trong khoảng 25 ngày.

Nga hưởng lợi từ biến động thị trường

Căng thẳng Trung Đông và nguy cơ gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu thế giới – đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh trong những ngày gần đây.

Theo các nhà quan sát, diễn biến này mang lại lợi ích đáng kể cho Nga. Giá dầu xuất khẩu của Moscow đã tăng từ dưới 40 USD/thùng vào cuối năm 2025 lên khoảng 62 USD/thùng hiện nay.

Trong hai tuần kể từ khi xung đột bùng nổ tại Trung Đông, Nga có thể đã thu về khoảng 6 tỷ euro từ việc bán nhiên liệu hóa thạch, bao gồm dầu thô, khí đốt và than đá.

Giá trung bình các sản phẩm năng lượng của Nga trong tháng này cũng tăng khoảng 14% so với tháng trước.

Châu Á tăng nhu cầu dầu Nga

Ngoài yếu tố giá, sự gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông cũng khiến nhiều nền kinh tế châu Á cân nhắc tăng mua dầu từ Nga.

Trung Quốc – quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới – hiện phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung từ Trung Đông, trong đó khoảng 13% dầu thô đến từ Iran. Gần 30% lượng dầu nhập khẩu của nước này phải đi qua eo biển Hormuz.

Trong khi đó, Ấn Độ cũng cần tìm nguồn thay thế nhanh chóng nếu xung đột kéo dài và làm gián đoạn dòng chảy năng lượng từ khu vực Vùng Vịnh.

Các chuyên gia cho rằng khi nguồn cung Trung Đông gặp khó khăn về logistics, Nga sẽ trở thành một trong những nhà cung cấp thay thế quan trọng cho hai nền kinh tế lớn nhất châu Á.

Lệnh trừng phạt vẫn là rào cản lớn

Dù hưởng lợi từ biến động giá năng lượng, Nga vẫn phải đối mặt với các lệnh trừng phạt từ phương Tây được áp đặt sau xung đột tại Ukraine.

Mỹ, Liên minh châu Âu và các nước G7 đã cấm nhập khẩu dầu Nga và áp trần giá đối với dầu xuất khẩu của nước này. Các hãng vận tải và bảo hiểm phương Tây chỉ được cung cấp dịch vụ nếu giá dầu Nga dưới mức quy định.

Tuy vậy, khi thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh, nhu cầu đối với nguồn dầu thay thế vẫn gia tăng, tạo cơ hội cho Moscow mở rộng xuất khẩu sang các thị trường ngoài phương Tây.