24hmoney
copy link Copy link
copy link Font chữ
copy link Lưu bài
Phương Tùng

Đã đến lúc giảm lãi suất điều hành?

Chuyên mục: KT vĩ mô
Đã đến lúc giảm lãi suất điều hành?

Chính sách tiền tệ cần linh hoạt thay vì thắt chặt hay nới lỏng rõ ràng, để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng. Ảnh Thành Hoa

Không vội thắt chặt tiền tệ và cũng không chủ quan với lạm phát là thông điệp của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) về chính sách tiền tệ - chủ đề được thảo luận nhiều trong thời gian vừa qua.

Trong khi dịch bệnh đang tạm lắng ở Việt Nam thì lại bùng phát mạnh mẽ tại nhiều quốc gia có hợp tác thương mại lớn với nước ta khiến kinh tế và lạm phát trong nước vẫn có nguy cơ bị tác động mạnh, buộc chính sách tiền tệ phải vô cùng linh hoạt để hài hòa nhiều mục tiêu trong năm nay, bao gồm cả ổn định vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng.
Thắt chặt tiền tệ có thể không cần thiết
Tổng cục Thống kê vừa có số liệu lạm phát tháng 2, theo đó lạm phát bình quân 2 tháng đầu năm đã tăng 5,91% so với cùng kỳ năm ngoái, cao nhất trong 7 năm gần đây. Điều này có thể gợi ý tới việc thắt chặt tiền tệ là cần thiết vào lúc này.
Tuy nhiên, CPI 2 tháng đầu năm bị chi phối lớn bởi giá hàng ăn và dịch vụ ăn uống - nhóm chiếm trọng số lên tới 36,12% trong rổ hàng hóa tính CPI, với mức tăng 10,12% so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong đó có nhóm lương thực tăng 0,32% so với tháng trước và theo Tổng cục Thống kê thì đây là do tác động từ giá gạo xuất khẩu tăng làm giá gạo trong nước tăng 0,34%. Nhóm thuốc và dịch vụ y tế cũng tăng 0,13% so với tháng 1 do ảnh hưởng từ Covid-19.
Cũng cần kể tới tác động từ Covid-19 đã làm gia tăng lạm phát kỳ vọng trong dân, một bộ phận người dân mua lương thực, thực phẩm tích trữ, làm cho giá lương thực ra Tết tiếp tục tăng và giá thực phẩm tháng 2 chỉ giảm nhẹ 0,07% so với tháng 1.
Tổng thể 2 tháng đầu năm, lạm phát ở mức cao chủ yếu do thời điểm Tết, cộng hưởng từ bùng phát Covid-19. Song những yếu tố kể trên có thể giảm bớt trong thời gian tới khi Việt Nam đã tuyên bố hết dịch. Lạm phát có thể sẽ giảm dần trong thời gian tới và NHNN vẫn liên tiếp hút ròng nội tệ từ trước Tết để giảm bớt áp lực lên lạm phát.
Trong bối cảnh như vậy, việc thắt chặt tiền tệ quá mức (tăng lãi suất, giảm trần tăng trưởng tín dụng) có thể sẽ bóp nghẹt tăng trưởng và dường như là một sự đánh đổi không cần thiết. Tăng trưởng tín dụng 2 tháng đầu năm nay đang có xu hướng giảm so với cuối năm ngoái; trong khi đó hàng chục nghìn doanh nghiệp giải thể và tạm ngừng kinh doanh nên rất cần những chính sách vĩ mô hỗ trợ ngay lúc này.
Ngày 24-2, NHNN có văn bản gửi các tổ chức tín dụng với đề nghị 3 nhóm giải pháp hỗ trợ khách vay thiệt hại vì dịch Covid-19 bao gồm: xem xét miễn, giảm lãi vay; giữ nguyên nhóm nợ; cơ cấu thời hạn trả nợ.
Theo trích dẫn từ báo Bloomberg thì việc giảm hoặc miễn lãi vay sẽ tác động tới khoảng 11% tổng lượng tín dụng hiện hành.
Tuy nhiên đây là những biện pháp phù hợp để hỗ trợ kinh tế trong bối cảnh chính sách tiền tệ cũng đang gặp áp lực từ lạm phát.
Có thể hạ lãi suất điều hành?
Tuy chỉ số CPI kỳ vọng sẽ giảm trong thời gian tới, song với mức tăng cao, 5,91% lũy kế 2 tháng đầu năm, thì lạm phát những tháng tới sẽ chưa thể giảm nhanh về mục tiêu dưới 4% được.
Vì vậy, bất kể động thái hạ lãi suất nào đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Song rổ lãi suất điều hành gồm nhiều loại lãi suất có tác động khác nhau tới lãi suất trên thị trường tài chính và lãi suất thương mại; trong đó bao gồm công cụ tín phiếu có xu hướng thắt chặt với vai trò là hút bớt nội tệ dư thừa hiện đang được NHNN phát hành hàng ngày với kỳ hạn 91 ngày.
NHNN đã phát hành tín phiếu kỳ hạn này theo hình thức đấu thầu lãi suất kể từ đầu năm, với lãi suất trúng thầu là 2,65%. Điều này cho thấy NHNN chưa đưa ra thông điệp lãi suất nào trong phát hành tín phiếu kể từ đầu năm, thay vào đó chỉ là mục tiêu hút nội tệ để giảm áp lực cho lạm phát.
Trong bối cảnh đó, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vừa cắt giảm mạnh lãi suất tới 0,5% vào ngày 3-3 (lần đầu giảm mạnh 0,5% kể từ khủng hoảng 2008) thì đây sẽ là dư địa cho động thái hạ lãi suất của nhà điều hành, góp phần hỗ trợ chi phí vốn cho hoạt động ngân hàng, gián tiếp thúc đẩy tăng trưởng.
Với điều kiện thanh khoản tiền đồng trên thị trường liên ngân hàng (LNH) đang tiếp tục dồi dào, lãi suất LNH duy trì ở mức thấp thì lãi suất tín phiếu đóng vai trò là lãi suất sàn, dẫn dắt lãi suất LNH. Vì vậy, theo người viết, NHNN có thể cân nhắc phát hành trở lại tín phiếu kỳ hạn từ 1-4 tuần và gửi gắm thông điệp lãi suất vào các kỳ hạn này.
Cụ thể, NHNN có thể gọi thầu tín phiếu 1 tuần ở mức 1,75-2% (giảm 0,25-0,5%) so với lần phát hành tín phiếu 1 tuần gần nhất. Các kỳ hạn từ 2-4 tuần có thể phát hành lãi suất cao hơn 0,25-0,75% so với kỳ hạn 1 tuần.
Việc phát hành trở lại tín phiếu các kỳ hạn này một mặt giúp lãi suất tiền đồng LNH giảm một mức tương ứng so với lãi suất hiện tại, giúp tiết kiệm chi phí vốn cho ngân hàng – đối tượng đang nỗ lực thực hiện nhiều biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp.
Điều này còn có tác động lên tỷ giá thông qua duy trì tương quan lãi suất đô la Mỹ và tiền đồng trên LNH, tránh để tỷ giá giảm mạnh do tác động từ việc giảm lãi suất đô la Mỹ. Bởi tiền đồng mất giá sẽ có lợi cho cán cân thương mại vào thời điểm này. Chúng ta đang nhập siêu trong 2 tháng qua và tỷ giá hiện tại chưa phải cao để buộc phải duy trì lãi suất tiền đồng như cũ.
Ngoài ra, NHNN đang hút ròng một lượng lớn tín phiếu kỳ 91 ngày (3 tháng) thời gian qua nên việc gọi trở lại các kỳ hạn ngắn này vừa giảm áp lực lên lạm phát, còn giúp hạn chế được sự xáo trộn thanh khoản trên LNH.
Với hoạt động hiệu quả của thị trường mở trong nhiều năm qua thì lãi suất repo (lãi suất cho vay thông qua mua bán giấy tờ có giá) đang đóng vai trò là lãi suất trần cho lãi suất chào cho vay bình quân Vnibor, thay cho lãi suất chiết khấu và các lãi suất cao hơn, đi kèm với lãi suất tín phiếu với chức năng là sàn lãi suất để tạo ra cơ chế trần - sàn (corrider system) định hướng lãi suất LNH.
Với cơ chế này, NHNN có thể cân nhắc giảm đồng thời hai lãi suất khi có cơ hội. Còn với trần lãi suất cho vay là công cụ rất mạnh tác động tới lãi suất thương mại, hơn nữa các lĩnh vực áp trần lãi suất này có nhiều ngành nghề trong nhóm chịu ảnh hưởng từ Covid-19, điển hình như doanh nghiệp xuất khẩu, các SME... Như vậy, giảm trần lãi suất sẽ là liệu pháp tác động tức thời tới đúng người, đứng nơi cần hỗ trợ.
Song vẫn cần rất lưu ý tới việc giảm lãi suất của các công cụ có xu hướng làm tăng cung tiền và tăng tín dụng như trần lãi suất cho vay, lãi suất repo, bởi lạm phát 2 tháng đầu năm vẫn ở mức cao. Vì vậy, có lẽ không cần giảm các lãi suất này và thay vào đó, các biện pháp hỗ trợ tăng trưởng có thể đẩy thông qua tài khóa.
Trong bối cảnh, đầu tư công vẫn ở mức thấp (tháng 2 chỉ giải ngân 7,4 nghìn tỉ đồng, bằng vỏn vẹn 1,6% kế hoạch), ngân sách liên tiếp thặng dư mà chưa thể cải thiện được tăng trưởng thì rõ ràng đang lãng phí nguồn lực rất lớn trong nền kinh tế. Trợ giá các dịch vụ, sản phẩm y tế đang tăng giá thời gian qua hay các gói kích cầu cho những hộ dân, doanh nghiệp chịu ảnh hưởng từ dịch bệnh có thể áp dụng.
Nếu gọi hạ lãi suất là một cách nới lỏng nhưng lượng tiền lại rút khỏi lưu thông (phát hành tín phiếu) thì công cụ đó lại mang tính thắt chặt. Vì vậy, có thể nói chính sách tiền tệ Việt Nam linh hoạt trong sử dụng các công cụ. Hơn nữa, các thông điệp về thắt chặt hay nới lỏng cũng sẽ gây tác động tâm lý tới các thị trường tài chính và kỳ vọng của người dân, doanh nghiệp, đôi khi sẽ khiến hoang mang dư luận.
Phát biểu tại buổi họp Hội đồng tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ ngày 25-2 vừa qua, Thống đốc NHNN cũng nói rằng, ổn định vĩ mô để đảm bảo nền tảng chắc chắn cho tăng trưởng tương lai. Trên thực tế, ổn định vĩ mô có vai trò quan trọng trong thu hút vốn đầu tư nước ngoài và chính các dòng vốn này là động lực chính cho tăng trưởng Việt Nam những năm qua. Hơn thế nữa, dòng vốn ngoại còn giúp Việt Nam có thêm dự trữ ngoại hối và chính nó ngược lại làm ổn định vĩ mô. Chính sách tiền tệ cần linh hoạt thay vì thắt chặt hay nới lỏng rõ ràng, để đảm bảo mục tiêu kể trên.
Phạm Long
The Sai Gon Times
Bình luận Bình luận
Chia sẻ Chia sẻ
Quan tâm Quan tâm
Cơ quan chủ quản: Công ty Cổ phần Quảng cáo Trực tuyến 24H. Giấy phép mạng xã hội số 103/GP-BTTTT do BỘ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG cấp ngày 25/03/2019. Chịu trách nhiệm nội dung: Phạm Đình Bằng. Email: support@24hmoney.vn. Hotline: 0979730484