Cuộc đổ bộ của đế chế tư nhân tỷ USD lên sàn chứng khoán

Sự xuất hiện của những "tân binh" tư nhân sở hữu thị phần áp đảo không chỉ làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc chất lượng của chỉ số VN-Index mà còn là bài kiểm tra thanh khoản gắt gao cho dòng vốn nội.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn sôi động hiếm thấy khi hàng loạt doanh nghiệp lớn đồng loạt chuẩn bị IPO sau thời gian dài chờ đợi.

Từ bán lẻ, tài chính, tiêu dùng đến F&B, nhiều thương hiệu quen thuộc đang tăng tốc đưa cổ phiếu lên sàn nhằm huy động vốn, mở rộng hệ sinh thái và tận dụng giai đoạn VN-Index duy trì quanh vùng đỉnh lịch sử.

Khác với các giai đoạn trước, làn sóng IPO hiện nay không còn xoay quanh doanh nghiệp Nhà nước cổ phần hóa mà được dẫn dắt chủ yếu bởi khu vực tư nhân. Điều này làm dấy lên kỳ vọng về một thế hệ “bluechip mới” có vốn hóa hàng tỷ USD trong vài năm tới.

Nổi bật nhất hiện nay là Điện Máy Xanh (DMX) – pháp nhân được tách riêng khỏi hệ sinh thái MWG.

Theo kế hoạch, DMX dự kiến chào bán hơn 179 triệu cổ phiếu với giá 80.000 đồng/cổ phiếu. Nếu thành công, doanh nghiệp có thể thu về khoảng 14.360 tỷ đồng, trở thành một trong những thương vụ IPO lớn nhất thị trường nhiều năm qua.

Sau IPO, vốn hóa DMX có thể vượt 102.000 tỷ đồng, tương đương gần 4 tỷ USD. Đây được xem là bước đi chiến lược của MWG nhằm tái cấu trúc hệ sinh thái bán lẻ, tăng tính chủ động trong quản trị và mở rộng hoạt động quốc tế.

Hiện DMX sở hữu hàng loạt chuỗi lớn như Thế Giới Di Động, Điện Máy Xanh, TopZone cùng liên doanh Erablue tại Indonesia – mảng đang đóng góp phần lớn doanh thu và lợi nhuận cho hệ sinh thái.

Kết quả kinh doanh quý I/2026 cho thấy doanh thu DMX đạt hơn 32.600 tỷ đồng, tăng 30% so với cùng kỳ, còn lợi nhuận sau thuế vượt 2.200 tỷ đồng.

Không chỉ bán lẻ, nhóm tài chính cũng đang bước vào cuộc đua IPO quy mô lớn.

Chứng khoán LPBank (LPBS) dự kiến chào bán gần 142 triệu cổ phiếu với mức định giá hơn 42.000 tỷ đồng. Sau phát hành, doanh nghiệp sẽ gia nhập nhóm công ty chứng khoán có vốn điều lệ lớn nhất thị trường.

Nguồn vốn huy động sẽ được đẩy mạnh vào margin, tự doanh, đầu tư trái phiếu và ngân hàng đầu tư – những lĩnh vực đang cạnh tranh khốc liệt khi thanh khoản thị trường tăng mạnh.

Trong khi đó, HD SAISON và Chứng khoán HD cũng được lên kế hoạch IPO nhằm hoàn thiện hệ sinh thái tài chính của HDBank.

Điểm đáng chú ý nhất của “sóng IPO” lần này là sự xuất hiện của hàng loạt thương hiệu tiêu dùng quen thuộc với người Việt.

Highlands Coffee được cho là đang cân nhắc IPO tại Việt Nam với mục tiêu huy động tới 400 triệu USD. Từ 56 cửa hàng ban đầu, chuỗi cà phê này hiện đã mở rộng lên gần 1.000 điểm bán trên toàn quốc.

Golden Gate – đơn vị sở hữu Gogi House, Kichi-Kichi, Hutong hay Manwah – cũng liên tục được nhắc tên trong các kế hoạch lên sàn.

Ngoài ra, thị trường còn xuất hiện nhiều cái tên đáng chú ý như Long Châu, Bách Hóa Xanh, TH True Milk, F88 hay DatVietVAC.

Giới phân tích đánh giá đây là tín hiệu quan trọng bởi thị trường chứng khoán Việt Nam lâu nay thiếu các doanh nghiệp tiêu dùng quy mô lớn. Sự xuất hiện của nhiều “cổ phiếu quốc dân” có thể kéo mạnh dòng tiền cá nhân quay lại thị trường.

Theo các chuyên gia, thị trường hiện đang bước vào “làn sóng IPO thứ ba”.

Nếu giai đoạn 2007-2009 gắn với làn sóng cổ phần hóa sau khi Việt Nam gia nhập WTO, còn giai đoạn 2017-2018 là thời kỳ bùng nổ thoái vốn Nhà nước, thì chu kỳ hiện tại mang màu sắc hoàn toàn khác.

Những cái tên như DMX, LPBS, TCBS, VPBankS, Long Châu hay GELEX Infra đều là các doanh nghiệp tư nhân hoặc mô hình spin-off từ tập đoàn mẹ để gọi vốn riêng.

Điều này đồng nghĩa dòng tiền huy động từ IPO sẽ chủ yếu được tái đầu tư cho hoạt động kinh doanh thay vì phục vụ thoái vốn.

Một trong những yếu tố thúc đẩy doanh nghiệp tự tin IPO lúc này là môi trường pháp lý thuận lợi hơn.

Nghị định 245/2025 được giới tài chính ví như “cuộc cách mạng thủ tục” khi rút ngắn thời gian hoàn tất IPO và niêm yết xuống còn khoảng 30 ngày thay vì kéo dài nhiều tháng như trước.

Theo giới chuyên môn, thay đổi này giúp doanh nghiệp tận dụng tốt hơn “điểm rơi” thị trường và giảm đáng kể chi phí cơ hội.

Trong bối cảnh Việt Nam vừa được FTSE Russell xác nhận nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, thanh khoản thị trường duy trì ở mức cao và dòng tiền tổ chức gia tăng, đây được xem là thời điểm vàng cho các thương vụ IPO lớn.

Dù vậy, giới phân tích cũng cảnh báo quy mô IPO quá lớn có thể tạo áp lực không nhỏ lên sức hấp thụ của thị trường, đặc biệt trong bối cảnh mặt bằng lãi suất và chi phí vốn vẫn ở mức cao.

Tuy nhiên, với quy mô thanh khoản hàng tỷ USD mỗi phiên và sự tham gia ngày càng mạnh của các quỹ đầu tư, thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng đủ sức hấp thụ làn sóng IPO lớn nhất trong nhiều năm trở lại đây.