Cú bắt tay Trump - Tập và vận mệnh eo biển Hormuz

Sau cuộc hội đàm thượng đỉnh tại Bắc Kinh ngày 14/5, Tổng thống Donald Trump bất ngờ tiết lộ một cam kết quan trọng: Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định không viện trợ quân sự cho Iran. Tuy nhiên, đằng sau "cái gật đầu" về an ninh là một thực tế kinh tế không đổi: Trung Quốc sẽ không từ bỏ dòng dầu mỏ từ Tehran và sẵn sàng đóng vai trò trung gian trong canh bạc hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông.

Trong khi ông Trump hào hứng với vai trò hòa giải của Bắc Kinh, giới ngoại giao Washington lại tỏ ra thận trọng khi khẳng định Mỹ "không cần sự trợ giúp" để giải quyết các rắc rối với Iran.

Cú bắt tay Trump - Tập và vận mệnh eo biển Hormuz

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News sau hội đàm tại Bắc Kinh ngày 14/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đưa ra cam kết rõ ràng liên quan tới Iran.

“Ông ấy nói sẽ không cung cấp thiết bị quân sự cho Iran. Đó là tuyên bố rất quan trọng”, ông Trump nhấn mạnh.

Theo Tổng thống Mỹ, phía Trung Quốc đồng thời khẳng định muốn duy trì quan hệ kinh tế với Tehran, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng. Bắc Kinh hiện vẫn là khách hàng nhập khẩu dầu lớn nhất của Iran và không muốn chuỗi cung ứng bị gián đoạn bởi xung đột khu vực.

Eo biển Hormuz trở thành tâm điểm

Hai nhà lãnh đạo cũng trao đổi sâu về eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiến lược của dầu mỏ toàn cầu đang chịu tác động bởi căng thẳng Trung Đông.

Ông Trump cho biết Chủ tịch Tập Cận Bình mong muốn tuyến hàng hải này sớm hoạt động bình thường trở lại. Theo lời kể của Tổng thống Mỹ, nhà lãnh đạo Trung Quốc còn đùa rằng Washington rồi sẽ buộc các bên phải mở lại tuyến đường huyết mạch này.

Ngoài ra, Bắc Kinh được cho là không hài lòng trước thông tin Iran áp phí với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz – động thái có thể làm gia tăng áp lực lên thương mại và giá năng lượng toàn cầu.

Trung Quốc muốn đóng vai trò hòa giải

Ông Trump tiết lộ Chủ tịch Tập Cận Bình bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ thúc đẩy đối thoại giữa Mỹ và Iran nếu cần thiết.

“Ông ấy muốn thấy một thỏa thuận được đạt được”, Tổng thống Mỹ nói.

Giới quan sát cho rằng Washington đang kỳ vọng Trung Quốc tận dụng ảnh hưởng kinh tế với Tehran để góp phần giảm căng thẳng và giữ ổn định thị trường năng lượng.

Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn riêng với NBC News, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio lại khẳng định Washington không cần Bắc Kinh tham gia giải quyết vấn đề Iran.

“Chúng tôi không cần sự giúp đỡ của họ”, ông Rubio nói, đồng thời cho biết Mỹ chỉ muốn Trung Quốc hiểu rõ lập trường của Washington trong bối cảnh khu vực đang leo thang căng thẳng.

Trung Đông tiếp tục là phép thử địa chính trị

Những phát biểu mới từ ông Trump cho thấy vấn đề Iran và eo biển Hormuz đang trở thành tâm điểm trong quan hệ Mỹ - Trung, giữa lúc giá dầu neo cao và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu chưa hạ nhiệt.

Việc Bắc Kinh công khai phản đối quân sự hóa Hormuz và tuyên bố không viện trợ quân sự cho Iran được xem là tín hiệu giúp giảm bớt lo ngại về nguy cơ mở rộng xung đột tại Trung Đông.