Cơn lốc Trump của nền tài chính thế giới

Sáng nay tôi trò chuyện với Trợ lý thông minh về ông Trump và tác động của ông đối với nền tài chính thế giới. Chúng tôi có tranh luận đôi chút, nhưng cuối cùng thống nhất rằng: Trump có khả năng làm xanh làm đỏ thị trường chứng khoán, hay nói rõ hơn, Trump chính là người có năng lực tạo ra rủi ro hệ thống cho tài chính toàn cầu.

Bài dưới đây sẽ viết về Rủi ro, rủi ro riêng lẻ vs rủi ro hệ thống, các phòng chống rủi ro, và sẽ bàn về những rủi ro do vị Tổng thống thứ 47 của Hoa Kỳ mang đến cho thị trường tài chính thế giới.

** Rủi ro trong đầu tư là gì?

Rủi ro trong đầu tư chính là khả năng xảy ra những kết quả không mong muốn như mất tiền hoặc lợi nhuận thấp hơn kỳ vọng ban đầu. Thông thường, lợi nhuận cao thường đi kèm với rủi ro cao và ngược lại, lợi nhuận thấp thì rủi ro thấp.

Hiểu rõ về các loại rủi ro sẽ giúp chúng ta quản lý đầu tư hiệu quả hơn, tránh tình trạng rủi ro cao nhưng lợi nhuận thấp. Khi quản lý tốt rủi ro, chúng ta có thể đạt được lợi nhuận cao nhất trong giới hạn rủi ro mà chúng ta chấp nhận.

Trong đầu tư, rủi ro được chia thành hai loại chính: Rủi ro riêng lẻ (phi hệ thống), Rủi ro hệ thống

** Rủi ro riêng lẻ (phi hệ thống)

Đây là loại rủi ro chỉ ảnh hưởng đến một số công ty hoặc ngành nghề cụ thể, không tác động tới toàn bộ thị trường.

Ví dụ:

• Công nghệ lỗi thời: Nokia mất thị phần nghiêm trọng khi không bắt kịp xu hướng điện thoại thông minh. Giá cổ phiếu Nokia giảm mạnh, gây tổn thất lớn cho các nhà đầu tư.

• Biến động bất ngờ: Cổ phiếu Tesla chịu ảnh hưởng mạnh chỉ vì một dòng tweet gây tranh cãi từ Elon Musk, khiến giá cổ phiếu giảm mạnh.

• Scandal cá nhân: Lãnh đạo cấp cao của doanh nghiệp lớn bị cáo buộc tham nhũng, tin tức lan rộng khiến nhà đầu tư bán tháo cổ phiếu, giá cổ phiếu tụt dốc nhanh chóng.

Những rủi ro riêng lẻ này có thể kiểm soát bằng cách đa dạng hóa danh mục đầu tư. Thay vì tập trung vào một ngành duy nhất, chúng ta nên đầu tư vào nhiều ngành, nhiều loại tài sản để giảm thiểu rủi ro.

Ví dụ thay vì chỉ mua cổ phiếu công nghệ, chúng ta có thể chia nhỏ vốn đầu tư ra thêm cả cổ phiếu ngành y tế, tiêu dùng, hay bất động sản. (Bài khác, chú Ba chia sẻ bằng ngôn ngữ bà ngoại tài sao đa dạng hóa lại có thể giảm thiểu rủi ro riêng lẻ)

** Rủi ro hệ thống là gì?

Rủi ro hệ thống ảnh hưởng đến toàn bộ thị trường hoặc nền kinh tế, không thể giảm thiểu hoàn toàn bằng cách đa dạng hóa danh mục đầu tư.

Ví dụ:

• Khủng hoảng tài chính 2008: Bắt nguồn từ thị trường bất động sản Mỹ, cuộc khủng hoảng lan rộng khiến thị trường tài chính toàn cầu sụt giảm nghiêm trọng.

• Chiến tranh thương mại (2018-2020): Tổng thống Trump áp thuế nhập khẩu cao với hàng Trung Quốc, làm giá hàng hóa nhập khẩu tăng, ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường toàn cầu.

• Chính sách tiền tệ: Ngân hàng trung ương tăng mạnh lãi suất để kiểm soát lạm phát, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn, tác động tiêu cực đến toàn bộ thị trường.

** Trump: Người tạo ra rủi ro hệ thống

Trump, với quyền lực và các quyết định chính trị mạnh mẽ của mình, đã trở thành một nguồn rủi ro hệ thống đáng kể cho thị trường tài chính toàn cầu.

Ví dụ:

• Ngày 20 tháng 1 năm 2025: Ngay khi nhậm chức, Trump ký sắc lệnh rút Mỹ khỏi Thỏa thuận Thuế Toàn cầu của OECD. Quyết định này gây biến động mạnh, làm suy yếu đồng euro và giảm điểm các thị trường chứng khoán châu Âu.

• Áp thuế thương mại: Trump áp đặt thuế quan cao lên hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, Canada và Mexico, gây ra lo ngại về chiến tranh thương mại toàn cầu, làm thị trường chứng khoán biến động mạnh và liên tục.

• Dòng tweet gây sốc: Ngày 15 tháng 2 năm 2025, Trump tweet rằng “Trung Quốc phải trả giá vì thao túng tiền tệ,” khiến đồng nhân dân tệ giảm mạnh 2%, làm rung chuyển thị trường ngoại hối toàn cầu.

Khác với rủi ro riêng lẻ, rủi ro hệ thống từ Trump không thể né tránh chỉ bằng đa dạng hóa đầu tư. Các nhà đầu tư buộc phải quản lý rủi ro thông qua việc giữ tiền mặt hoặc tìm kiếm các tài sản trú ẩn như trái phiếu chính phủ.

Tuy nhiên, Trump cũng đôi khi tạo ra cơ hội đầu tư. Tháng 3 năm 2025, Trump công bố kế hoạch thiết lập kho dự trữ tiền kỹ thuật số quốc gia bao gồm Bitcoin, Ethereum, Ripple, Solana và Cardano. Thông báo này lập tức khiến thị trường tiền số bùng nổ, nhưng đồng thời cũng đặt ra những lo ngại về ổn định lâu dài của thị trường.

** Kết luận: Sống Chung Với Cơn Lốc Trump

Trump không chỉ là một nhà lãnh đạo, ông còn là một biến số lớn của thế giới tài chính. Rủi ro riêng lẻ dạy chúng ta phải đa dạng hóa danh mục đầu tư, nhưng rủi ro hệ thống từ Trump lại nhắc nhở rằng đôi khi, không có khoản đầu tư nào hoàn toàn an toàn.

Nhà đầu tư cần sự tỉnh táo, linh hoạt và khả năng thích nghi tốt để ứng phó với các biến động lớn từ Trump – người mà mỗi ngày đều có thể tạo ra một “cơn bão” mới, vừa là rủi ro, vừa là cơ hội cho những ai biết tận dụng.

Thân ái

Chú Ba tài chính

Lâm Minh Chánh