#Pháp luật

24HMONEY đã kiểm duyệt

Chuyển khoản ngân hàng mỗi ngày, người dân đừng bỏ qua cảnh báo này từ công an

Mới đây, Công an tỉnh Tây Ninh vừa phát đi cảnh báo về những rủi ro khi sử dụng mã QR trong thanh toán và truy cập thông tin. Theo cơ quan công an, sự tiện lợi của hình thức này đang bị các đối tượng lợi dụng để thực hiện nhiều thủ đoạn lừa đảo tinh vi.

Từ quầy thanh toán, bàn ăn, bãi giữ xe đến vé sự kiện, hóa đơn, tờ rơi, hồ sơ hành chính và các bài đăng trên mạng xã hội, mã QR đã trở thành phương tiện quen thuộc. Người dùng chỉ cần mở camera hoặc ứng dụng ngân hàng là có thể thanh toán, truy cập website hoặc kết nối dịch vụ trong vài giây.

Tuy nhiên, không phải mã QR nào cũng an toàn. Một mã được đặt tại địa điểm quen thuộc, thậm chí xuất hiện trên văn bản có logo, con dấu, vẫn có thể bị thay thế hoặc dẫn đến trang giả mạo.

Những chiếc bẫy có thể ẩn sau một lần quét mã QR

1. Dán đè mã thanh toán, tiền chuyển thẳng vào tài khoản kẻ gian

Đây là một trong những thủ đoạn có thể khiến người dùng mất tiền ngay trong quá trình thanh toán thông thường.

Đối tượng in mã QR nhận tiền của mình rồi dán đè lên mã thật tại cửa hàng, quán ăn, bãi giữ xe, điểm quyên góp hoặc cơ sở dịch vụ. Người mua vẫn thao tác như mọi lần nhưng tiền lại được chuyển đến tài khoản khác.

Dấu hiệu cần chú ý là tem mới dán chồng, mép giấy bong tróc, màu sắc hoặc kích thước không đồng nhất. Trước khi xác nhận chuyển khoản, người dùng cần kiểm tra kỹ tên chủ tài khoản, ngân hàng nhận, số tiền và nội dung giao dịch.

Nếu tên người nhận không khớp với cửa hàng hoặc người đang giao dịch, không nên chuyển tiền chỉ vì được giải thích rằng đó là tài khoản kế toán, tài khoản người nhà hoặc mã thanh toán vừa thay đổi.

2. Quét mã QR dẫn đến website giả mạo ngân hàng

Một mã QR có thể dẫn người dùng đến trang web có giao diện gần giống ngân hàng, sàn thương mại điện tử, dịch vụ công, bảo hiểm xã hội hoặc đơn vị giao hàng.

Các đối tượng thường tạo cảm giác cấp bách bằng những thông báo như tài khoản sắp bị khóa, có giao dịch bất thường, cần cập nhật căn cước, xác nhận đơn hàng, nhận hỗ trợ hoặc hoàn tiền, xử lý vi phạm giao thông hay bổ sung hồ sơ trực tuyến.

Khi truy cập trang đích, người dùng có thể bị yêu cầu nhập tên đăng nhập, mật khẩu, số thẻ hoặc mã OTP. Những thông tin này sau đó có thể bị lợi dụng để chiếm quyền kiểm soát tài khoản.

Đáng chú ý, địa chỉ website có biểu tượng ổ khóa hoặc bắt đầu bằng “https” không đồng nghĩa với việc đó là trang chính thức. Website giả mạo vẫn có thể sử dụng kết nối được mã hóa.

3. Giả danh cơ quan nhà nước, ngân hàng và bảo hiểm

Các đối tượng có thể sử dụng hình ảnh văn bản có logo, con dấu, chữ ký hoặc tên cơ quan để tạo lòng tin, sau đó yêu cầu người dân quét mã QR.

Một số kịch bản được sử dụng là hướng dẫn cập nhật dữ liệu, đăng nhập VNeID, VssID hoặc ứng dụng ngân hàng. Nạn nhân có thể tiếp tục bị yêu cầu chia sẻ màn hình, cung cấp mã OTP hoặc làm theo hướng dẫn trên điện thoại.

Người dân cần cảnh giác với những yêu cầu xuất phát từ tài khoản mạng xã hội không rõ nguồn gốc. Không cung cấp mật khẩu, mã OTP hoặc thực hiện giao dịch tài chính chỉ vì một mã QR được gắn trên văn bản có hình thức trang trọng.

4. Dụ quét mã để nhận quà, hoàn tiền hoặc vé sự kiện

Những lời mời nhận voucher, vé miễn phí, học bổng, quà tặng, tham gia bình chọn hoặc tuyển cộng tác viên cũng có thể được sử dụng để dẫn dụ người dùng quét mã QR.

Sau khi truy cập, nạn nhân có thể bị yêu cầu cung cấp dữ liệu cá nhân, thông tin tài khoản mạng xã hội, số thẻ hoặc nộp một khoản phí nhỏ. Sau giao dịch đầu tiên, đối tượng tiếp tục đưa ra nhiều lý do để yêu cầu chuyển thêm tiền.

Bộ Công an cũng đã cảnh báo thủ đoạn giả danh người hỗ trợ lấy lại tiền, yêu cầu nạn nhân sử dụng ứng dụng ngân hàng quét mã QR để xác minh. Những thao tác tiếp theo có thể làm phát sinh lệnh chuyển tiền ngoài ý muốn.

5. Quét mã để tải ứng dụng độc hại

Sau khi quét mã, người dùng có thể được chuyển đến trang yêu cầu tải tệp cài đặt hoặc ứng dụng mang tên ngân hàng, cơ quan nhà nước hay đơn vị giao hàng.

Ứng dụng giả có thể yêu cầu quyền đọc tin nhắn, truy cập danh bạ, ghi màn hình hoặc sử dụng tính năng trợ năng. Nếu người dùng cấp những quyền này, kẻ gian có thể theo dõi thao tác trên thiết bị và tìm cách lấy mã xác thực.

Vì vậy, không nên cài đặt ứng dụng từ tệp hoặc đường dẫn mở ra sau khi quét mã QR. Người dùng cần tìm ứng dụng trực tiếp trên kho ứng dụng chính thức và kiểm tra đúng tên nhà phát triển.

Ngoài ra, mã QR còn có thể dẫn đến mạng Wi-Fi giả, biểu mẫu thu thập dữ liệu cá nhân hoặc đường dẫn được chèn trong email, hóa đơn và tài liệu công việc.

Chỉ quét mã QR có bị mất tiền ngay lập tức?

Theo nội dung cảnh báo, trong phần lớn trường hợp, chỉ quét mã rồi đóng lại, không đăng nhập, không cài ứng dụng, không cung cấp thông tin và không xác nhận giao dịch thì chưa đủ để đối tượng chiếm đoạt tiền.

Rủi ro thường xuất hiện ở các bước tiếp theo, khi người dùng nhập thông tin đăng nhập trên website giả, cung cấp mã OTP, cấp quyền truy cập thiết bị, chia sẻ màn hình hoặc xác nhận lệnh chuyển tiền.

Điều này không có nghĩa mọi mã QR đều nguy hiểm. Mã QR vẫn là công cụ hữu ích nếu được phát hành từ nguồn đáng tin cậy và sử dụng đúng mục đích. Vấn đề nằm ở việc người dùng có kiểm tra nguồn mã và nội dung trước khi thực hiện thao tác tiếp theo hay không.

Nếu vừa quét phải mã đáng ngờ, người dùng cần đóng trang, không tải tệp, không nhập thông tin và không cấp quyền. Đồng thời, nên kiểm tra thư mục tải xuống để phát hiện tệp lạ và cập nhật hệ điều hành, ứng dụng thường xuyên.

6 bước cần nhớ trước khi quét mã và chuyển khoản

Để hạn chế nguy cơ bị lừa đảo, người dân nên thực hiện các bước sau:

Người bán hàng cũng có thể sập bẫy thông báo chuyển tiền giả

Không chỉ người quét mã QR đối mặt với rủi ro. Chủ cửa hàng cũng có thể bị lừa bằng hình ảnh hoặc âm thanh thông báo chuyển tiền thành công giả.

Tháng 6/2026, Bộ Công an thông tin về vụ việc một đối tượng sử dụng ứng dụng tạo thông báo chuyển tiền thành công giả. Sau khi giả vờ quét mã QR, đối tượng cho người bán xem thông báo trên điện thoại để nhận hàng trong khi tiền chưa vào tài khoản cửa hàng.

Để tránh bị lừa, cơ sở kinh doanh cần kiểm tra giao dịch trực tiếp trên ứng dụng, thiết bị hoặc tài khoản của mình; không chỉ nhìn màn hình điện thoại của khách và không dựa hoàn toàn vào âm thanh thông báo đã nhận tiền.

Người bán cũng cần đối chiếu số tiền, nội dung giao dịch, kiểm tra mã QR tại quầy thường xuyên và thu hồi mã cũ khi thay đổi tài khoản nhận tiền. Nếu tiền chưa được ghi nhận, không nên giao hàng.

Đã quét mã đáng ngờ, người dân cần làm gì?

Cách xử lý phụ thuộc vào những thao tác đã thực hiện sau khi quét mã.

Người dân không nên vội xóa toàn bộ dữ liệu hoặc khôi phục cài đặt gốc khi chưa lưu chứng cứ và chưa được hướng dẫn, trừ trường hợp cần thiết để ngăn nguy cơ tức thời. Đặc biệt, cần cảnh giác với những người tự xưng có khả năng thu hồi tiền nhưng yêu cầu nộp phí trước.

Công an khuyến cáo gì?

Công an tỉnh Tây Ninh đề nghị người dân, cơ quan, doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh không xem việc quét mã QR là thao tác tự động. Trước khi quét và xác nhận giao dịch, cần kiểm tra nguồn mã, địa chỉ website và thông tin người nhận.

Các đơn vị phát hành mã QR cũng cần công khai tên cơ quan, doanh nghiệp, mục đích sử dụng, địa chỉ website chính thức, tên chủ tài khoản nhận tiền và kênh liên hệ để xác minh. Mã QR đặt tại nơi công cộng cần được kiểm tra định kỳ để phát hiện tình trạng bị dán đè hoặc thay thế.

Mã QR giúp rút ngắn thao tác nhưng không thể thay thế bước kiểm tra. Chỉ cần chậm lại vài giây để xác minh nguồn mã, địa chỉ trang đích và người nhận tiền, người dùng có thể hạn chế nguy cơ chuyển nhầm tiền hoặc để lộ thông tin quan trọng.