Chuyển khoản gặp “chốt chặn” mới

Từ ngày 18/9, một số ngân hàng bắt đầu chủ động từ chối giao dịch khi tài khoản thụ hưởng nằm trong nhóm nghi ngờ gian lận. Cơ chế mới cho thấy hệ thống thanh toán đang chuyển dần từ cảnh báo người dùng sang ngăn chặn giao dịch ngay từ đầu.

Các ngân hàng được hướng dẫn tăng cường giám sát giao dịch chuyển tiền đến các tài khoản nghi ngờ, đặt ra thách thức về chi phí hoạt động và tốc độ thanh toán cho doanh nghiệp.

ABBank vừa triển khai tính năng giám sát, cảnh báo tài khoản có dấu hiệu gian lận trên ứng dụng và nền tảng dành cho doanh nghiệp, áp dụng với giao dịch chuyển tiền nhanh NAPAS 247. Hệ thống kết nối với SIMO của Ngân hàng Nhà nước, dữ liệu từ A05 và NAPAS để tự động đối chiếu thông tin tài khoản, thẻ hoặc ví điện tử của người nhận.

Nếu tài khoản thụ hưởng nằm trong danh sách nghi ngờ gian lận từ A05, giao dịch có thể bị từ chối hoặc chặn. Trong khi đó, tài khoản thuộc nhóm cảnh báo của SIMO hoặc NAPAS sẽ kích hoạt thông báo để khách hàng cân nhắc tiếp tục hay dừng giao dịch. Đáng chú ý, cảnh báo không đồng nghĩa người nhận chắc chắn là đối tượng lừa đảo.

Quy mô dữ liệu cho thấy đây không còn là một công cụ thử nghiệm nhỏ. Đến ngày 6/8/2026, SIMO đã cảnh báo hơn 4,9 triệu lượt khách hàng có giao dịch nghi ngờ gian lận, trong đó hơn 1,6 triệu lượt đã tạm dừng hoặc hủy giao dịch, với tổng số tiền liên quan trên 5.500 tỷ đồng.

KienlongBank cũng triển khai cơ chế từ tháng 8, phân loại rủi ro theo nhiều cấp độ. Với nhóm rủi ro thấp, khách hàng vẫn có quyền quyết định; với tài khoản đã được xác minh liên quan đến gian lận hoặc có rủi ro cao, giao dịch bị từ chối. TPBank trước đó đã áp dụng mô hình tương tự từ tháng 11/2025.

Với các ngân hàng, xu hướng này kéo theo một khoản đầu tư mới vào AI, phân tích dữ liệu, xác thực khách hàng và hệ thống giám sát giao dịch thời gian thực. Chi phí công nghệ và vận hành có thể tăng, nhưng đổi lại là khả năng giảm tổn thất gian lận, hạn chế khiếu nại và bảo vệ niềm tin vào thanh toán số.

Tác động cũng lan sang NAPAS, fintech và các tổ chức trung gian thanh toán. Khi dữ liệu rủi ro được chia sẻ rộng hơn, tiêu chuẩn kiểm soát giao dịch trở thành một phần ngày càng quan trọng của hạ tầng thanh toán.

Tuy nhiên, bài toán khó nằm ở độ chính xác của dữ liệu. Chặn đúng tài khoản gian lận giúp giảm thiệt hại; chặn nhầm giao dịch hợp pháp lại có thể làm tăng ma sát thanh toán. Vì vậy, cuộc đua tiếp theo không chỉ là chặn nhiều hơn mà là nhận diện chính xác hơn.