Chứng khoán Việt "tăng tốc" hút vốn ngoại trước thềm nâng hạng

Hệ thống KRX dự kiến vận hành vào tháng 5 hoặc 6 năm nay, còn cơ chế CCP sẽ triển khai vào năm sau. Cả hai đều đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo giao dịch NPF cho nhà đầu tư nước ngoài, thu hút sự quan tâm lớn từ thị trường.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã công bố 9 giải pháp trọng tâm nhằm tạo thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài và hướng đến mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong đó, lộ trình triển khai hệ thống KRX và cơ chế CCP – hai yếu tố then chốt đảm bảo giao dịch non-prefunding (NPF) – đang nhận được sự quan tâm đặc biệt từ thị trường.

Đẩy nhanh tiến độ hệ thống KRX và cơ chế CCP

Dự kiến vào tháng 4/2025, các Sở Giao dịch Chứng khoán (HoSE, HNX, VNX) và Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) sẽ công bố các tính năng mới của hệ thống KRX trước khi chính thức vận hành vào tháng 5 hoặc 6/2025. Việc triển khai hệ thống này sẽ giúp nhà đầu tư nước ngoài giữ room đến thời điểm T+3, khắc phục bất cập hiện nay trong giao dịch NPF.

Hiện tại, theo Thông tư 68, nếu công ty chứng khoán sử dụng vốn để thanh toán giao dịch khi nhà đầu tư tổ chức nước ngoài thiếu tiền, chứng khoán sẽ bị hạch toán vào tài khoản tự doanh của công ty, vô tình lấp đầy room ngoại. Điều này khiến nhà đầu tư tổ chức nước ngoài gặp khó khăn khi muốn mua lại cổ phiếu. Do đó, họ đang đề xuất được giữ room ngoại để đảm bảo khả năng tái giao dịch.

Nhằm giải quyết triệt để vấn đề này, UBCKNN đang tích cực mở đường cho cơ chế CCP. Theo đó, một loạt công việc sẽ được thực hiện, bao gồm thành lập công ty con của VSDC, hoàn thiện quy trình thanh toán và cho phép ngân hàng thương mại trở thành thành viên bù trừ. Mục tiêu là triển khai cơ chế CCP vào năm 2026, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của thị trường.

Đồng bộ quy trình xử lý giao dịch NPF

Một vấn đề khác được UBCKNN chú trọng là sự khác biệt trong cách xử lý giao dịch NPF giữa các công ty chứng khoán. Hiện nay, danh mục chứng khoán có thể sử dụng dịch vụ NPF còn bị giới hạn, mức tiền đặt lệnh mua cổ phiếu khác nhau, quy trình xử lý giao dịch lỗi (fail trade) cũng chưa thống nhất – một số công ty thực hiện bán chứng khoán để khắc phục sự cố, trong khi số khác cho phép nhà đầu tư mua lại.

Trước thực trạng này, UBCKNN đã trao đổi với các công ty chứng khoán, yêu cầu thống nhất cách xử lý nhằm hạn chế sự chênh lệch khi triển khai dịch vụ NPF. Đồng thời, quy định về công bố thông tin của nhà đầu tư tổ chức nước ngoài cũng sẽ được điều chỉnh để phù hợp với khuyến nghị từ FTSE Russell, đơn giản hóa việc công khai danh tính đại diện có thẩm quyền.

Mở đường cho dòng vốn ngoại

Ngay trong tháng 3/2025, một số quy định pháp lý sẽ được sửa đổi nhằm đơn giản hóa và rút ngắn thời gian mở tài khoản đầu tư gián tiếp cho nhà đầu tư nước ngoài. Ngân hàng Nhà nước cũng đang xây dựng Thông tư thay thế Thông tư 05/2014/TT-NHNN để hỗ trợ quá trình này.

Song song đó, UBCKNN sẽ thành lập nhóm đối thoại chính sách với sự tham gia của các chuyên gia, quỹ đầu tư, tổ chức quốc tế và ngân hàng lưu ký nhằm cập nhật, tháo gỡ những khó khăn của nhà đầu tư nước ngoài. Đây là bước đi quan trọng giúp nâng cao trải nghiệm của khối ngoại, qua đó hỗ trợ quá trình nâng hạng thị trường.

Ngoài ra, UBCKNN đặt mục tiêu triển khai tài khoản giao dịch tổng (Omnibus Trading Account – OTA) trước tháng 8/2025. Đây là loại tài khoản giúp công ty quản lý quỹ thực hiện giao dịch đồng thời cho tất cả các quỹ trực thuộc, thay vì phải đặt lệnh riêng lẻ như hiện nay. Điều này không chỉ đơn giản hóa quy trình mà còn đảm bảo khớp lệnh hiệu quả hơn.

Cuộc đua nâng hạng bước vào giai đoạn quyết định

UBCKNN đang đẩy nhanh các giải pháp nâng cấp hạ tầng thị trường khi kỳ đánh giá nâng hạng của FTSE Russell đang đến gần. Theo kế hoạch, tổ chức này sẽ công bố kết quả sau khi thị trường Mỹ đóng cửa vào ngày 8/4/2025, tức rạng sáng 9/4/2025 theo giờ Việt Nam.

Việt Nam hiện được đánh giá có tiềm năng nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi hạng 2. Tuy nhiên, trước khi đưa ra quyết định cuối cùng, FTSE Russell sẽ tiến hành quy trình tham vấn chặt chẽ, với hàng loạt cuộc họp quan trọng từ tháng 3 đến đầu tháng 4/2025.

Trong bối cảnh đó, những nỗ lực cải cách của UBCKNN không chỉ giúp Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu nâng hạng mà còn mở ra cơ hội thu hút dòng vốn ngoại, tạo động lực phát triển bền vững cho thị trường chứng khoán.