Chứng khoán hay tiết kiệm: Kênh nào sinh lời tốt hơn?

Thay vì chỉ đánh giá thị trường qua từng giai đoạn ngắn, nhà đầu tư nên xác định rõ mục tiêu tài chính theo từng thời kỳ và cân nhắc mức độ chấp nhận rủi ro phù hợp với chiến lược dài hạn.

Hiệu suất ngắn hạn không nói lên tất cả

Theo báo cáo của FiinGroup, năm 2024, nhóm quỹ đầu tư cổ phiếu, VN-Index và VN30 lần lượt tăng trưởng 20%, 12,1% và 18,9%. Tuy nhiên, xét trên giai đoạn ba năm, các chỉ số này đều ghi nhận hiệu suất âm, lần lượt -0,8%, -5,4% và -4,3%, thấp hơn mức lãi suất tiết kiệm trung bình 5,9% tại các ngân hàng lớn như Vietcombank, BIDV, VietinBank và Agribank. Nếu mở rộng khung thời gian lên năm năm, VN-Index chỉ đạt mức tăng 5,7%, vẫn kém hơn so với lãi suất tiết kiệm 6%.

Những con số này đặt ra câu hỏi về tính hiệu quả của kênh đầu tư cổ phiếu khi so sánh với tiền gửi ngân hàng trong giai đoạn 3-5 năm. Dù năm 2024 ghi nhận sự khởi sắc, không ít nhà đầu tư vẫn lo ngại về rủi ro thị trường trước tác động từ kinh tế vĩ mô toàn cầu.

Ông Lê Việt Hà, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Quản lý Quỹ Đầu tư Chứng khoán An Bình (ABF), nhận định rằng những số liệu trên chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố thời điểm.

“Nếu quan sát VN-Index trong 5 năm qua, có thể thấy những cột mốc cuối năm thường trùng với đỉnh trước các đợt điều chỉnh lớn. Cuối năm 2019, chỉ số đạt đỉnh trước khi lao dốc do Covid-19. Tương tự, cuối năm 2021, VN-Index cán mốc 1.500 điểm trước khi giảm sâu do các cú sốc ‘thiên nga đen’ năm 2022. Do đó, các số liệu này không phản ánh đầy đủ hiệu suất trung bình của toàn bộ nhà đầu tư, mà chỉ đại diện cho những người mua vào tại vùng đỉnh", ông Lê Việt Hà phân tích.

Đầu tư chứng khoán: Nhìn dài hạn để thấy cơ hội

Theo ông Hà, thị trường tài chính vận động theo chu kỳ. Việc đánh giá dựa trên một giai đoạn suy giảm mà bỏ qua các chu kỳ tăng trưởng là chưa đủ để kết luận về hiệu quả đầu tư chứng khoán. Ông cũng nhấn mạnh: “Kết quả trong quá khứ không đảm bảo lợi nhuận trong tương lai.”

Dưới góc nhìn của một nhà đầu tư chuyên nghiệp, ông Hà cho rằng giai đoạn thị trường điều chỉnh không chỉ mang tính tiêu cực mà còn tạo ra cơ hội giải ngân hợp lý. Các yếu tố vĩ mô hiện tại cũng đang ủng hộ đà phục hồi, khi mặt bằng lãi suất xuống thấp nhất trong nhiều năm, tín dụng dần được nới lỏng và Chính phủ có những động thái quyết liệt thúc đẩy nền kinh tế, bao gồm các kế hoạch nâng hạng thị trường và mục tiêu tăng trưởng GDP lên hai con số.

Giải bài toán đầu tư dài hạn

Phân tích sâu hơn về hiệu suất các quỹ, có thể thấy quỹ cổ phiếu chịu ảnh hưởng tiêu cực từ thị trường trong giai đoạn ba năm, nhưng mức giảm (-0,8%) vẫn thấp hơn đáng kể so với VN-Index (-5,4%) và VN30 (-4,3%). Đặc biệt, khi thị trường hồi phục vào năm 2024, nhóm quỹ này đã tăng trưởng vượt trội so với mặt bằng chung.

Ngược lại, quỹ trái phiếu dù duy trì hiệu suất ổn định và luôn cao hơn lãi suất tiết kiệm nhưng lại không có sự đột phá mạnh mẽ. Điều này khiến nhiều nhà đầu tư lựa chọn chiến lược phân bổ vốn linh hoạt vào các quỹ đầu tư thay vì chỉ tập trung vào một kênh duy nhất.

Ông Hà chỉ ra ba yếu tố khiến đầu tư qua quỹ trở thành xu hướng tất yếu:

Quản lý chuyên nghiệp – Các quỹ được điều hành bởi đội ngũ chuyên gia với kinh nghiệm, kỹ năng và dữ liệu phân tích sâu rộng, giúp tìm kiếm cơ hội tốt và kiểm soát rủi ro hiệu quả hơn nhà đầu tư cá nhân.

Đa dạng hóa danh mục – Đầu tư vào quỹ giúp giảm thiểu rủi ro phi hệ thống mà không yêu cầu quy mô vốn lớn, phù hợp với nhiều phân khúc nhà đầu tư.

Vận hành theo nguyên tắc kỷ luật – Không bị ảnh hưởng bởi cảm tính cá nhân như nhà đầu tư nhỏ lẻ, các quỹ hoạt động theo chiến lược đã được công bố minh bạch và tuân thủ quy định chặt chẽ của pháp luật.

“Tất nhiên, đầu tư qua quỹ không loại bỏ hoàn toàn rủi ro, nhưng đây là cách tiếp cận tối ưu hơn so với việc ‘lướt sóng’ ngắn hạn. Thay vì chỉ nhìn vào hiệu suất thị trường trong một vài năm, nhà đầu tư nên tập trung vào mục tiêu tài chính cá nhân theo từng giai đoạn và xác định mức độ chấp nhận rủi ro của mình”, ông Hà chia sẻ.

Xu hướng tất yếu: Dòng tiền đổ vào quỹ đầu tư

Dẫn chứng từ thị trường Mỹ, ông Hà cho biết năm 2023, dù nhà đầu tư cá nhân gia nhập thị trường mạnh mẽ, họ chỉ chiếm 23% tổng giá trị giao dịch – phần còn lại thuộc về các quỹ đầu tư và tổ chức tài chính (theo Forbes). Trong khi đó, tại Việt Nam, tỷ lệ này lên đến 89% (World Bank, 2024).

Điều này cho thấy, xu hướng dịch chuyển từ đầu tư cá nhân sang các quỹ đầu tư chuyên nghiệp là tất yếu. Cùng với sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam, đầu tư qua quỹ sẽ dần trở thành một lựa chọn quan trọng trong danh mục của các nhà đầu tư.