Chứng khoán 2025: bùng nổ cơ hội với loạt “hàng hot”

Nhiều cổ đông sáng lập vẫn muốn giữ quyền kiểm soát doanh nghiệp và lo ngại việc phát hành cổ phiếu ra công chúng có thể làm giảm tỷ lệ sở hữu của các cổ đông này.

Thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2024 ghi nhận sự phục hồi tích cực, nhưng các hoạt động IPO và thoái vốn Nhà nước vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những rào cản về quy định đấu giá, minh bạch thông tin và giới hạn room ngoại tiếp tục làm khó các thương vụ, trong khi nhiều doanh nghiệp tư nhân vẫn e dè trước quyết định niêm yết.

Năm 2024 khép lại với một bức tranh tươi sáng hơn của thị trường chứng khoán Việt Nam khi đà phục hồi tích cực dần hiện rõ. Tuy nhiên, hoạt động niêm yết và chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vẫn khá trầm lắng. Theo báo cáo từ Deloitte, trong hơn 10 tháng đầu năm, chỉ duy nhất Công ty CP Chứng khoán DNSE (DSE) thực hiện IPO thành công, phản ánh sự ảm đạm kéo dài của phân khúc này.

Thị trường chứng khoán 2025: nhiều kỳ vọng cho “hàng hot”

Không chỉ các đợt IPO, hoạt động thoái vốn tại các doanh nghiệp có vốn Nhà nước cũng diễn ra khá dè dặt. Tính từ đầu năm 2024, chỉ có bốn thương vụ thoái vốn đáng chú ý tại Tập đoàn Vinacontrol, Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam, Công ty CP Chứng khoán TP.HCM, và Công ty CP Sorbitol Pháp – Việt (Sofavi). Trong số này, hai thương vụ không đạt kỳ vọng, khiến bức tranh thoái vốn thêm phần kém sắc.

Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) đã tổ chức hàng loạt phiên đấu giá cổ phần tại các đơn vị khác, nhưng kết quả thường không như mong đợi do số lượng nhà đầu tư đăng ký không đủ để tạo ra cạnh tranh thực sự.

Không chỉ các doanh nghiệp Nhà nước gặp khó khăn, nhiều doanh nghiệp tư nhân cũng tỏ ra e ngại khi đứng trước quyết định niêm yết. Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, giảng viên Trường Đại học Kinh tế TP.HCM, việc chuyển đổi từ mô hình công ty TNHH hoặc doanh nghiệp tư nhân sang công ty cổ phần đại chúng đòi hỏi các yêu cầu nghiêm ngặt hơn về quản trị và minh bạch thông tin.

“Doanh nghiệp cần thuê đơn vị bảo lãnh phát hành chứng khoán, chuẩn bị hồ sơ niêm yết, và đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm toán độc lập, điều này không chỉ phức tạp mà còn tiêu tốn đáng kể thời gian và chi phí,” ông Huân chia sẻ. Ngoài ra, không ít cổ đông sáng lập lo ngại việc phát hành cổ phiếu ra công chúng có thể dẫn đến mất quyền kiểm soát doanh nghiệp, một rủi ro mà thị trường Việt Nam đã từng chứng kiến.

Động lực cải cách: bước tiến từ chính sách

Để tháo gỡ các vướng mắc trên, Bộ Tài chính đang triển khai sửa đổi Nghị định số 155/2020/NĐ-CP, tập trung vào việc rút ngắn thủ tục và thời gian xử lý hồ sơ niêm yết. Theo dự thảo, thời hạn tổ chức đăng ký niêm yết sẽ giảm từ 90 ngày xuống còn 30 ngày, giúp nhà đầu tư linh hoạt hơn trong việc chuyển nhượng chứng khoán trên các sàn giao dịch chính thức.

Đáng chú ý, quy trình xét duyệt hồ sơ niêm yết và đăng ký giao dịch sẽ được tách biệt khỏi khâu đăng ký tại Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), rút ngắn đáng kể thời gian đưa chứng khoán vào giao dịch.

Hướng đến tích hợp IPO và niêm yết

Tại một tọa đàm gần đây, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nhấn mạnh rằng việc tích hợp quy trình IPO và niêm yết sẽ giúp doanh nghiệp niêm yết cổ phiếu ngay sau khi IPO, thay vì phải chờ đợi hàng tháng trời. Giải pháp này không chỉ giảm tải khó khăn cho doanh nghiệp mà còn giúp tăng tính hấp dẫn với các quỹ đầu tư quốc tế.

Thị trường cần gì để bứt phá?

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao tính minh bạch, giảm thiểu các hành vi lũng đoạn giá, đồng thời đẩy nhanh tiến độ triển khai hệ thống giao dịch KRX. Bên cạnh đó, việc bổ sung các sản phẩm mới như giao dịch T+0 hay bán khống sẽ giúp thị trường chứng khoán Việt Nam tiệm cận hơn với tiêu chuẩn quốc tế, thu hút nhiều dòng vốn đầu tư mới.

Năm 2025 đang đến gần với kỳ vọng mang lại làn sóng niêm yết và thoái vốn sôi động hơn, tạo động lực bứt phá cho thị trường chứng khoán Việt Nam trên hành trình hội nhập và phát triển.