Chung cư gặp khó khi lắp trạm sạc xe điện

Phường Cầu Giấy rộng 3,93 km2, dân số 104.000 với 58 chung cư, song mới có một tòa lắp được trạm sạc xe điện trong khi nhu cầu sử dụng rất lớn.

Tại tọa đàm Chuyển đổi phương tiện xanh: Gỡ nút thắt hạ tầng cho chung cư do Cơ quan báo và Phát thanh Truyền hình Hà Nội tổ chức sáng 23/10, ông Lương Mậu Hùng, Phó chủ tịch UBND phường Cầu Giấy, cho biết phần lớn chung cư trên địa bàn được xây dựng trước năm 2022, khi nhu cầu sử dụng xe điện chưa lớn. Thiết kế ban đầu các tòa nhà không tính đến khu vực sạc, công suất cấp điện và các yêu cầu phòng cháy liên quan. Một số tòa nhà còn thiếu diện tích để bố trí chỗ đỗ xe riêng, khiến việc tổ chức khu vực sạc càng khó khăn.

Chính quyền phường Cầu Giấy đã triển khai kế hoạch chuyển đổi phương tiện xanh của thành phố, tuyên truyền đến người dân, đồng thời phối hợp công an và ngành điện khảo sát mặt bằng, điều kiện cấp điện để hướng dẫn các Ban Quản trị. Người dân nhìn chung ủng hộ chuyển đổi, song việc triển khai tại từng chung cư lại vướng không gian, nguồn điện và hướng dẫn pháp lý chưa rõ ràng. Một số Ban Quản trị còn lúng túng về trách nhiệm khi tổ chức điểm sạc.

Khó khăn trên cũng xuất hiện tại chung cư New Skyline, khu đô thị Văn Quán, phường Hà Đông. Theo kỹ sư Phạm Xuân Điệp, Trưởng ban quản trị tòa nhà, số xe máy điện tại đây tăng từ khoảng 30 chiếc đầu năm 2024 lên 102 chiếc sau hai năm. Trong khi đó, công trình được thiết kế từ trước, chưa có khu vực sạc chuyên dụng và phương án cấp điện dành riêng cho xe điện.

Ban Quản trị đã chuyển điểm sạc từ tầng hầm lên mặt đất nhằm giảm nguy cơ cháy nổ. Tuy nhiên, khu vực này không có mái che và nằm trong không gian chung mở nên người ngoài có thể sử dụng, việc kiểm soát lượng điện tiêu thụ và chi phí vận hành gặp khó khăn. Ban Quản trị đã lắp thiết bị bảo vệ, tự ngắt khi có sự cố rò điện, nhưng vẫn phải xử lý những bất tiện trong quá trình sử dụng, như người dùng rời đi sau khi sạc mà không chủ động ngắt kết nối.

Việc tách riêng khu vực để xe điện và xe xăng cũng không dễ do mặt bằng chung hạn chế. Nếu thay đổi cách bố trí chỗ đỗ xe, Ban Quản trị có thể gặp phản ứng từ cư dân vì ảnh hưởng đến không gian sử dụng chung.

Ông Điệp cho biết để thiết lập khu vực sạc và đỗ xe, Ban Quản trị cần lấy ý kiến, thống nhất với cư dân tại hội nghị nhà chung cư và xác định nguồn kinh phí. Quỹ bảo trì không thể mặc nhiên sử dụng cho hạng mục này. Trong khi đó, Ban Quản trị cần hướng dẫn cụ thể về kỹ thuật và pháp lý để tránh rủi ro khi triển khai.

Tại New Skyline, Ban Quản trị đã gửi đề xuất đến cơ quan chức năng nhưng vẫn cần thêm hướng dẫn. Nếu phải chờ hội nghị nhà chung cư thường niên vào đầu năm 2027 để xin ý kiến cư dân, việc bổ sung hạ tầng có thể kéo dài, trong lúc số xe điện tiếp tục tăng.

Từ thực tế này, ông Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam, cho rằng chuyển đổi phương tiện xanh tại chung cư cần có vai trò điều phối rõ hơn của chính quyền, bởi Ban Quản trị và cư dân khó tự giải quyết những xung đột về không gian, chi phí và an toàn. Cần tăng cường tuyên truyền để người dân, Ban Quản trị hiểu quy định; đồng thời khảo sát từng tòa nhà để thông tin rõ nơi nào có thể bố trí điểm sạc, nơi nào chưa đáp ứng điều kiện.

Ông Tùng cũng đề xuất làm rõ lộ trình và khả năng đáp ứng của từng chung cư, tránh để cư dân kỳ vọng tất cả tòa nhà đều có thể lắp trạm sạc ngay. Bên cạnh đó, cần xem xét chính sách hỗ trợ tài chính cho các hạng mục phục vụ mục tiêu công cộng như giảm ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe. Với những công trình cần đầu tư lớn, cơ chế vay ưu đãi hoặc hợp tác với doanh nghiệp có thể giúp giảm gánh nặng đóng góp cho cư dân.

Việc lắp đặt thiết bị sạc không thể tách rời đánh giá hệ thống điện, phương án phòng cháy chữa cháy và nguồn điện dự phòng. Các giải pháp cần được thiết kế phù hợp với điều kiện thực tế của từng tòa nhà, thay vì áp dụng một cách đồng loạt, ông Tùng nêu ý kiến.

Về phía cơ quan quản lý, ông Nguyễn Tuyển, Phó phòng Vận tải, Sở Xây dựng Hà Nội, cho biết thành phố đang xây dựng đề án thúc đẩy người dân chuyển từ xe cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện xanh, trong đó cần tính đến hạ tầng sạc tại các khu chung cư. Hà Nội hiện có 2.313 vị trí trạm sạc với hơn 10.000 cổng sạc và 1.650 tủ đổi pin. Tuy nhiên, số lượng điểm sạc không phải yếu tố duy nhất. Với xe máy điện, người dân cần có nơi sạc thuận tiện ngay gần nơi ở, thay vì phải di chuyển xa để tìm điểm sạc.

Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 toàn bộ xe buýt chuyển sang sử dụng điện. Hiện tỷ lệ xe buýt xanh đạt 47,2%. Với taxi, tỷ lệ phương tiện điện và xanh đạt khoảng 60%. Cùng với phát triển phương tiện công cộng để giảm phụ thuộc vào xe cá nhân, hạ tầng phục vụ phương tiện xanh sẽ được triển khai đồng bộ hơn.

Liên quan trách nhiệm khi xảy ra cháy nổ hoặc sự cố tại điểm sạc, ông Tuyển cho rằng không thể quy ngay cho chính quyền, Ban Quản trị hay người sử dụng chỉ dựa trên hậu quả. Cơ quan chức năng cần kiểm tra thiết bị, hợp đồng giữa các bên, điều kiện vận hành và hành vi sử dụng, đối chiếu quy định để xác định nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể.