Chủ cửa hàng cần làm gì để tránh mua nhầm hàng bị hợp thức hóa nguồn gốc?

Vụ việc gần 19 tấn việt quất nhập lậu được hợp thức hóa nguồn gốc cho thấy chỉ dựa vào hóa đơn hoặc nhãn mác chưa chắc đã đủ để bảo đảm hàng hóa có nguồn gốc hợp pháp. Với các cửa hàng, siêu thị và doanh nghiệp kinh doanh nông sản, việc tăng cường kiểm soát nhà cung cấp là cần thiết để giảm rủi ro pháp lý và bảo vệ uy tín.

Những việc nên thực hiện ngay:

Chỉ nhập hàng từ nhà cung cấp có đầy đủ hồ sơ về nguồn gốc, hóa đơn và chứng từ theo quy định.
Lưu trữ toàn bộ hợp đồng, hóa đơn, phiếu giao nhận và các giấy tờ liên quan để phục vụ việc đối chiếu khi cần.
Quy định rõ trong hợp đồng trách nhiệm của nhà cung cấp về tính hợp pháp của hàng hóa và nghĩa vụ bồi thường nếu cung cấp thông tin sai sự thật.
Định kỳ rà soát nhà cung cấp, đặc biệt với các mặt hàng giá trị cao hoặc có nguy cơ bị làm giả nguồn gốc.
Khi phát hiện dấu hiệu bất thường về giá bán, hồ sơ hoặc xuất xứ hàng hóa, cần tạm dừng nhập hàng và yêu cầu nhà cung cấp giải trình trước khi tiếp tục giao dịch.

Nếu doanh nghiệp kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc hoặc vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, tùy tính chất và mức độ có thể bị xử phạt hành chính, buộc thu hồi hoặc tiêu hủy hàng hóa. Trường hợp có đủ căn cứ chứng minh hành vi tiếp tay hoặc đồng phạm trong việc tiêu thụ hàng nhập lậu, doanh nghiệp hoặc cá nhân liên quan còn có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Một số vấn đề cần được hướng dẫn rõ hơn

(1) Trách nhiệm của đơn vị bán lẻ đến đâu?

Nếu cửa hàng hoặc siêu thị nhận đủ hồ sơ từ nhà cung cấp nhưng các giấy tờ này sau đó được xác định là giả hoặc bị hợp thức hóa trái phép thì phạm vi trách nhiệm của bên bán lẻ hiện chưa được hướng dẫn cụ thể. Đây là nội dung cần cơ quan quản lý làm rõ.

(2) Nghĩa vụ kiểm tra nguồn gốc ở mức nào là đủ?

Quy định hiện hành yêu cầu kinh doanh hàng hóa có nguồn gốc hợp pháp, nhưng chưa xác định rõ cửa hàng phải kiểm tra, xác minh đến đâu để được coi là đã thực hiện đầy đủ trách nhiệm. Hướng dẫn chi tiết sẽ giúp doanh nghiệp có cơ sở tuân thủ thống nhất.

(3) Xử lý khi phát hiện nhà cung cấp vi phạm.

Vụ việc chưa cho thấy cơ chế áp dụng đối với trường hợp đơn vị bán lẻ chủ động phát hiện dấu hiệu bất thường và kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng. Nếu có hướng dẫn cụ thể về quy trình xử lý và trách nhiệm của các bên, doanh nghiệp sẽ chủ động phối hợp hơn trong việc ngăn chặn hàng hóa vi phạm lưu thông trên thị trường.