Chính Phủ chính thức giao nhiệm vụ: Sản xuất thép đặc biệt cho ngành ô tô, đóng tàu và thanh ray đường sắt

Ngành thép Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái định hình với mục tiêu mở rộng quy mô theo hướng hiện đại và bền vững hơn, trong đó sản lượng thép thô được định hướng đạt 65–70 triệu tấn mỗi năm trong dài hạn.

Mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn đã ký quyết định phê duyệt Chiến lược phát triển ngành thép đến năm 2030, tầm nhìn 2050, đặt ra những định hướng quan trọng nhằm nâng tầm vị thế ngành thép trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Phát triển theo chiều sâu, ưu tiên thép giá trị gia tăng cao

Theo chiến lược, ngành thép sẽ chuyển dịch mạnh từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển chiều sâu, tập trung vào các dòng sản phẩm thép chất lượng cao, hàm lượng công nghệ lớn và thân thiện với môi trường. Mục tiêu là từng bước thay thế thép nhập khẩu, đồng thời nâng cao khả năng tham gia vào chuỗi cung ứng quốc tế.

Trọng tâm phát triển được đặt vào các sản phẩm thép đặc biệt phục vụ những ngành then chốt như ô tô, đóng tàu, năng lượng, quốc phòng và hạ tầng giao thông.

Đẩy mạnh thép đặc biệt cho hạ tầng chiến lược

Chiến lược nhấn mạnh việc ưu tiên nghiên cứu và sản xuất các chủng loại thép chuyên dụng như:

- Thép thanh ray cho các tuyến đường sắt cao tốc và metro

- Thép ống đúc, thép không hàn phục vụ vận chuyển khí hóa lỏng

- Thép cho đóng tàu, trụ điện gió và các công trình năng lượng

- Thép chế tạo phục vụ quốc phòng, an ninh

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn thép nhập khẩu, nhất là trong bối cảnh Việt Nam chuẩn bị triển khai hàng loạt dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn.

Việc tiến tới sản xuất thép thanh ray trong nước được đánh giá mang tính chiến lược, không chỉ giúp chủ động nguồn cung mà còn giảm rủi ro từ biến động thị trường quốc tế.

Mục tiêu đáp ứng phần lớn nhu cầu thép trong nước

Theo lộ trình đến năm 2030, sản lượng thép thô dự kiến đạt khoảng 25–26 triệu tấn mỗi năm, với tốc độ tăng trưởng bình quân 7–8%. Thép thành phẩm có thể đạt 32–33 triệu tấn/năm.

Xa hơn, đến năm 2035, ngành thép đặt mục tiêu sản xuất 33–36 triệu tấn thép thô mỗi năm, đáp ứng khoảng 80–85% nhu cầu trong nước, đồng thời nâng dần tỷ trọng xuất khẩu, đặc biệt ở các phân khúc thép giá trị cao.

Tầm nhìn đến năm 2050 cho thấy tham vọng lớn hơn, khi sản lượng thép thô có thể đạt 65–70 triệu tấn/năm, thép thành phẩm khoảng 75–80 triệu tấn, đủ khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng thép toàn cầu.

Sản xuất trong nước cải thiện nhưng nhập khẩu vẫn lớn

Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), năm 2025 ghi nhận sự phục hồi tích cực của ngành. Sản lượng thép thô đạt gần 24,7 triệu tấn, tăng hơn 12% so với năm trước. Sản xuất thép thành phẩm đạt trên 32 triệu tấn, trong khi tiêu thụ nội địa tăng gần 9%.

Tuy vậy, nhập khẩu thép vẫn duy trì ở mức cao, với hơn 16 triệu tấn trong năm 2025, tương đương giá trị trên 11 tỷ USD. Dù đã giảm so với năm trước, con số này cho thấy dư địa lớn cho việc thay thế bằng thép sản xuất trong nước.

Làm chủ công nghệ thép ray và thép công nghệ cao

Một điểm nhấn đáng chú ý của chiến lược là yêu cầu phát triển năng lực công nghệ nội địa để sản xuất các dòng thép đặc biệt, trong đó có thép thanh ray cho đường sắt cao tốc.

Hòa Phát là doanh nghiệp trong nước đầu tiên khẳng định có thể sản xuất thép ray. Ngay sau đó, dự án nhà máy thép ray đặc biệt với tổng vốn đầu tư 10.000 tỷ đồng và công suất 700.000 tấn/năm đã được khởi công, nhằm đón đầu cơ chế đặt hàng từ Chính phủ.

Song song, VinMetal – doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái của tỷ phú Phạm Nhật Vượng – cũng tham gia cuộc đua với dự án quy mô lớn tại Hà Tĩnh, tổng vốn đầu tư lên tới 80.000 tỷ đồng. VinMetal cho biết sản phẩm thép sẽ phục vụ trực tiếp cho các dự án nội bộ, bao gồm cả thanh ray cho hệ thống metro.

Kỳ vọng tạo nền tảng cho công nghiệp hóa dài hạn

Chiến lược phát triển ngành thép đến năm 2030, tầm nhìn 2050 được kỳ vọng sẽ tạo cú hích quan trọng, giúp Việt Nam từng bước làm chủ các sản phẩm thép đặc biệt, giảm phụ thuộc nhập khẩu và phục vụ hiệu quả các dự án hạ tầng chiến lược.

Qua đó, ngành thép không chỉ đóng vai trò nền tảng cho tăng trưởng kinh tế mà còn trở thành động lực quan trọng trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.