Chiến sự Trung Đông đẩy châu Á vào vòng xoáy lạm phát

Xung đột tại Trung Đông khiến nguồn cung năng lượng toàn cầu gián đoạn và cước vận tải tăng vọt. Trong khi Mỹ chịu tác động hạn chế, châu Á lại trở thành khu vực chịu cú sốc nặng nề nhất.

Phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu và nằm gần tâm điểm xung đột, các nền kinh tế châu Á đang đối mặt nguy cơ lạm phát tăng cao và chuỗi cung ứng bị gián đoạn.

Chiến sự Trung Đông đẩy châu Á vào vòng xoáy lạm phát

Khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, châu Á là khu vực dễ tổn thương nhất

Sau hơn một tuần giao tranh giữa Mỹ, Israel và Iran, thị trường năng lượng toàn cầu đã chịu tác động mạnh. Tâm điểm của cuộc khủng hoảng nằm ở eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiến lược kết nối các quốc gia sản xuất dầu lớn với phần còn lại của thế giới.

Khoảng 20% nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu đi qua tuyến đường này. Khi giao tranh leo thang, lưu lượng tàu chở dầu qua Hormuz đã giảm mạnh, khiến dòng chảy năng lượng bị đình trệ.

Theo các chuyên gia kinh tế, cú sốc này tác động đặc biệt mạnh đến châu Á do khu vực phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu.

Ông Maurice Obstfeld, cựu kinh tế trưởng Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), cho rằng các nền kinh tế châu Á và châu Âu nhạy cảm hơn trước các cú sốc năng lượng so với Mỹ. Trong đó, châu Á chịu rủi ro lớn hơn vì vừa phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu vừa nằm gần khu vực xung đột.

Không chỉ năng lượng, nhiều nền kinh tế châu Á còn là trung tâm sản xuất của chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi nguồn nhiên liệu bị gián đoạn, toàn bộ hoạt động sản xuất và thương mại của khu vực dễ bị ảnh hưởng dây chuyền.

Chuỗi logistics toàn cầu đang trải qua những ngày chao đảo, trong đó vận tải hàng không hiện đang chịu ảnh hưởng nặng hơn vận tải biển

Cú sốc kép: năng lượng và logistics

Hệ quả trực tiếp của khủng hoảng là thị trường năng lượng biến động mạnh. Giá dầu thế giới đã tăng hơn 25% kể từ khi xung đột bùng phát và có nguy cơ tiếp tục leo thang nếu nguồn cung bị gián đoạn kéo dài.

Song song với đó, hệ thống logistics toàn cầu cũng đang chịu áp lực lớn. Hơn 80% thương mại thế giới được vận chuyển bằng đường biển, và nhiều tàu container chở hàng hóa sang châu Á đang bị đình trệ tại khu vực Vịnh Ba Tư.

Một số hãng vận tải biển lớn đã tạm dừng nhận đơn hàng đến Trung Đông, trong khi chi phí vận tải hàng không tăng mạnh do máy bay phải bay vòng tránh khu vực xung đột.

Việc nhiều không phận tại Trung Đông bị đóng cửa khiến thời gian bay kéo dài, tiêu tốn thêm nhiên liệu và đẩy chi phí vận tải toàn cầu lên mức cao mới.

Các nền kinh tế châu Á gồng mình ứng phó

Trước nguy cơ thiếu hụt năng lượng, nhiều nền kinh tế châu Á đã triển khai các biện pháp khẩn cấp.

Đài Loan (Trung Quốc), trung tâm sản xuất chip hàng đầu thế giới, đang tăng tốc nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ và Australia. Nhật Bản và Hàn Quốc cũng thiết lập cơ chế ứng phó khẩn cấp nhằm đảm bảo nguồn cung năng lượng.

Trung Quốc yêu cầu các nhà máy lọc dầu ưu tiên nguồn cung cho thị trường nội địa để tránh tình trạng thiếu hụt. Trong khi đó, Ấn Độ có thể tăng mua dầu từ Nga nhằm đảm bảo an ninh năng lượng.

Tại Đông Nam Á và Nam Á, nhiều quốc gia cũng đối mặt áp lực lớn do dự trữ năng lượng hạn chế và nhu cầu tiêu thụ cao.

Giá phân urê tăng cao sẽ đẩy giá lương thực toàn cầu tăng vọt, giáng đòn mạnh vào tầng lớp tiêu dùng bình dân tại châu Á

Bóng ma lạm phát quay trở lại

Giá năng lượng tăng nhanh đang tạo áp lực lớn lên chi phí sản xuất và tiêu dùng. Các nhà kinh tế cảnh báo nguy cơ xuất hiện kịch bản “đình lạm” – khi lạm phát tăng cao trong khi tăng trưởng kinh tế chậm lại.

Ngành nông nghiệp có thể là một trong những lĩnh vực chịu tác động sớm nhất. Trung Đông là khu vực sản xuất phân bón lớn của thế giới, và giá phân urê đã tăng mạnh chỉ trong thời gian ngắn.

Chi phí đầu vào tăng có thể đẩy giá lương thực toàn cầu lên cao, ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng, đặc biệt tại các nền kinh tế châu Á đang phát triển.

Cú sốc có thể kéo dài

Các chuyên gia cảnh báo rằng ngay cả khi xung đột chấm dứt, thị trường năng lượng vẫn cần thời gian để phục hồi. Việc khôi phục sản lượng tại các mỏ dầu hoặc tái khởi động chuỗi vận chuyển có thể mất từ vài tuần đến vài tháng.

Trong bối cảnh đó, châu Á – trung tâm sản xuất của thế giới – đang phải gồng mình trước cú sốc năng lượng và thương mại lớn nhất trong nhiều năm.