Chi phí logistics leo thang "bào mòn" biên lợi nhuận xuất khẩu

Giá cước vận tải biển tăng mạnh trong những tuần gần đây đang tạo thêm sức ép lên doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Không chỉ chi phí logistics leo thang, nhiều doanh nghiệp còn phải chấp nhận giảm biên lợi nhuận để đảm bảo tiến độ giao hàng và duy trì uy tín với đối tác quốc tế.

Trong khi các tuyến vận tải sang Mỹ và châu Âu tiếp tục nóng lên vì căng thẳng địa chính trị và nhu cầu xuất khẩu tăng cao, một số tuyến nội Á lại ghi nhận xu hướng giảm cước, mở ra dư địa đa dạng hóa thị trường cho doanh nghiệp.

Chi phí logistics leo thang "bào mòn" biên lợi nhuận xuất khẩu

Từ đầu tháng 7/2026, giá cước vận tải biển hàng rau quả tươi tăng mạnh tới 7.600 USD/container, gấp 3 lần so với 2 tháng trước. Theo Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, giá container lạnh 40 feet (FEU) đi Mỹ hiện dao động 8.000-10.000 USD, tùy hình thức vận chuyển, cao hơn 30-40% so với 1 tháng trước và gấp đôi cùng kỳ năm ngoái. Mức tăng này mạnh hơn cả giai đoạn Covid-19 năm 2021, vì chịu tác động từ giá xăng dầu kết hợp nhu cầu vận chuyển tăng do doanh nghiệp đẩy nhanh xuất hàng trước khi Mỹ áp dụng lại các mức thuế từ 24/7.

Các doanh nghiệp xuất khẩu phải gánh toàn bộ chi phí phát sinh vì phần lớn ký hợp đồng theo điều kiện CFR, tức người bán chịu chi phí vận chuyển đến cảng đích. Tập đoàn Phúc Sinh chỉ trong tháng 6 phải chi khoảng 17 tỷ đồng phí cước tàu, tăng gấp 3 lần sau 1 tháng. Cộng thêm 5 tỷ đồng các loại phí logistics, cảng biển và phụ phí khác, tổng chi phí logistics lên tới 22 tỷ đồng, chiếm 55% lợi nhuận gộp của tháng. Thậm chí, mức tăng chỉ 3.000 USD/container đã có thể gây ảnh hưởng toàn bộ chuỗi sản xuất, làm nhiều lô hàng bị lỗ nặng.

Dù chi phí tăng cao, các doanh nghiệp khó có thể thay đổi thị trường tiêu thụ trong thời gian ngắn vì phần lớn đã ký hợp đồng dài hạn với đối tác nước ngoài, quy định rõ sản lượng, thời gian giao hàng và giá cả. Để giữ uy tín với khách hàng, doanh nghiệp phải thực hiện đúng hợp đồng dù chỉ chấp nhận lỗ. Khi đó, doanh nghiệp Việt Nam và khách hàng tại Mỹ sẽ phải phối hợp chia sẻ phần chi phí tăng thêm, tránh việc giá hàng hóa tại thị trường Mỹ tăng quá cao gây ảnh hưởng đến sức tiêu thụ hay tác động đến giá thu mua nông sản trong nước.

Trái ngược với tuyến Mỹ và châu Âu, giá cước tại các tuyến nội Á bắt đầu hạ nhiệt. Theo chỉ số giá cước vận tải container Việt Nam tuần 27 (29/6-5/7), giá cước từ TP.HCM đi Nhật Bản giảm 19,8% xuống 511 USD/FEU, tuyến Hàn Quốc giảm 7,5% còn 443 USD/FEU, và Trung Quốc giảm 5% xuống 162 USD/FEU. Sự hạ nhiệt này do xung đột Trung Đông khiến lượng hàng vận chuyển sang châu Âu sụt giảm, dẫn tới lượng tàu và container được điều chuyển trở lại khu vực châu Á. Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường có nhu cầu tiêu thụ rau quả lớn, tuy nhiên cần duy trì và nâng cao chất lượng sản phẩm để xuất khẩu lâu dài.