Châu Á ráo riết "săn" dầu Nga sau lệnh nới lỏng từ Mỹ

Dù mức chiết khấu không còn hời như trước, dầu Nga vẫn là phương án kinh tế nhất khi so sánh với các nguồn cung từ Brazil hay Tây Phi trong thời điểm giá dầu thế giới biến động dữ dội.

Việc Mỹ tạm thời nới lỏng các lệnh trừng phạt đã kích hoạt một cuộc chạy đua khốc liệt tại châu Á. Từ những "gã khổng lồ" như Trung Quốc, Ấn Độ đến các quốc gia Đông Nam Á đều đang rốt ráo tìm cách lấp đầy kho dự trữ bằng dầu Nga trong bối cảnh nguồn cung Trung Đông bị đứt gãy do xung đột.

Châu Á ráo riết "săn" dầu Nga sau lệnh nới lỏng từ Mỹ

Sau giai đoạn tạm ngưng giao dịch vào cuối năm ngoái, Trung Quốc đã chính thức trở lại đường đua. Các "ông lớn" nhà nước như Sinopec và PetroChina liên tục kết nối lại với các nhà cung cấp Nga. Theo giới phân tích, dù giá dầu Nga và phụ phí vận chuyển đã tăng mạnh kể từ khi xung đột tại Trung Đông leo thang vào cuối tháng 2, mặt hàng này vẫn giữ được lợi thế cạnh tranh về giá so với dầu Tupi của Brazil.

Cụ thể, trong khi dầu ESPO của Nga hiện có mức chênh lệch cao hơn 2-8 USD/thùng so với giá chuẩn, thì dầu Brazil vẫn đang neo ở mức cao hơn từ 12-15 USD/thùng. Đây chính là động lực khiến các nhà lọc dầu không thể ngó lơ.

Song song đó, Ấn Độ cũng ghi nhận bước nhảy vọt khi tăng gần gấp đôi lượng nhập khẩu từ Nga, đạt bình quân 1,8 triệu thùng/ngày. Dù con số này chưa thể thay thế hoàn toàn 2,6 triệu thùng mỗi ngày từ Trung Đông, nhưng nó đóng vai trò then chốt trong việc giảm bớt áp lực thiếu hụt ngắn hạn cho nền kinh tế Nam Á.

Đáng chú ý, các nhà lọc dầu độc lập tại Trung Quốc đang tận dụng triệt để kịch bản Ấn Độ giảm mua (do các thỏa thuận thương mại mới với Mỹ) để gom sắm các lô hàng giá tốt, duy trì hoạt động nhờ nguồn dự trữ chiến lược đã tích lũy từ trước chiến sự.

Đông Nam Á nhập cuộc

Không đứng ngoài vòng xoáy, Philippines, Thái Lan và Indonesia cũng đang thay đổi chiến lược. Từ thái độ dè chừng vì lo ngại trừng phạt, các quốc gia này nay đã chủ động tiếp cận nguồn cung từ Moscow để gia cố an ninh năng lượng quốc gia.

Tại Philippines, Bộ Năng lượng xác nhận đang đàm phán với các nhà cung cấp Nga bên cạnh các đối tác truyền thống như Thái Lan, Singapore hay Nhật Bản. Tương tự, Thái Lan và Indonesia cũng bỏ ngỏ khả năng nhập khẩu trực tiếp dầu Nga để kìm hãm đà tăng giá xăng dầu trong nước.

"Dầu Nga giờ đây không hẳn là rẻ, nhưng nó là công cụ để hạn chế mức trần tăng giá," một chuyên gia năng lượng nhận định. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo về một cuộc cạnh tranh "khốc liệt" khi nguồn cung hữu hạn mà người mua lại quá nhiều.

Những rào cản tiềm ẩn

Dù nhu cầu đang ở đỉnh điểm, việc xử lý dầu Nga vẫn tồn tại nhiều thách thức kỹ thuật và pháp lý. Các nhà máy lọc dầu châu Á phải đối mặt với bài toán pha trộn và hậu cần phức tạp để phù hợp với quy trình sản xuất hiện tại.

Hơn nữa, rủi ro lớn nhất nằm ở tính bền vững của lệnh miễn trừ trừng phạt từ Mỹ. Ông Putra Adhiguna, Giám đốc điều hành Viện Năng lượng Shift, nhận định rằng người mua hiện chỉ đang tranh thủ "cửa sổ thời gian" ngắn ngủi. Nếu cục diện chính trị thay đổi, dòng chảy dầu Nga vào châu Á có thể bị chặn đứng bất cứ lúc nào, để lại những lỗ hổng lớn cho các quốc gia quá phụ thuộc vào nguồn cung này.